ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Η ομιλία ενός σοφού το 1943 στο ΕΜΠ

Κύριε διευθυντά
Πριν από κάποιους μήνες, τον Σεπτέμβριο του ’21 αν θυμάμαι καλά, με αφορμή τις εισαγωγικές εξετάσεις στη Σχολή Αρχιτεκτονικής είχα στείλει ένα απόσπασμα από μια επιστολή του σημαντικού δασκάλου, αισθητικού και φιλοσόφου Παναγιώτη Μιχελή, σχετικά με το θέμα.

Πριν από λίγες μέρες δημοσιεύθηκε στον Τύπο η πρόθεση της υπουργού Παιδείας Νίκης Κεραμέως σχετικά με την κατάργηση των κομματικών νεολαιών στα ανώτερα ιδρύματα. Και να που ο Μιχελής έρχεται να δώσει και πάλι τη δική του απάντηση με την ομιλία του, της 9-8-43 προς τους σπουδαστές του ΕΜΠ.

«Παιδιά μου…

Οι πολιτικές συζητήσεις που διεξάγουν μεταξύ τους οι σπουδαστές κάποιες φορές από πρόσωπα που δεν έχουν θέση στο ίδρυμα, παίρνουν μορφή φιλονικίας, οι ομιλίες χαρακτήρα κομματικό, ανάρμοστο από πνευματικούς ανθρώπους όπως εσείς, κι έτσι τα πάθη εξάπτονται, καλλιεργούνται από σκοπού και γι’ αυτό καταλήγουν οι Ελληνες σπουδαστές να διχογνωμούν, να δέρνονται μεταξύ τους και να ξεστομίζουν ο ένας για τον άλλο κατηγορίες που δεν επιτρέπονται…

…Η Πολυτεχνική Λέσχη πρέπει να είναι τόπος για τη γνωριμία των σπουδαστών, για τη συνεργασία τους και για την ανταλλαγή σκέψεων μεταξύ των, δεν επιτρέπεται να είναι τόπος για πολιτικούς καβγάδες και για κομματική ψηφοθηρία. Η Π.Λ. δεν είναι “Βουλή”, είναι χώρος όπου γνωρίζονται και επικοινωνούν πνευματικά οι μελλοντικοί επιστήμονες, οι άνθρωποι δηλαδή που αύριο θα θεωρούνται ως “μορφωμένοι” στην κοινωνία. Και σαν τέτοιοι δεν μπορεί να είστε οπαδοί τυφλοί καμίας θεωρίας, όσον δήποτε υψηλή και αν είναι. Εχετε καθήκον να σχηματίσετε αντικειμενική γνώμη.
…Η ορμή της νεότητας είναι το δικαιολογητικό σας, αλλά αν θέλετε να σκεφθείτε, θα βλέπατε ότι και από τη μεριά της πολιτικής σκοπιμότητας ακόμη εξεταζόμενη η βία, δεν είναι ωφέλιμη».

Η ομιλία του Μιχελή αποτελεί ένα μεστό κείμενο 8 σελίδων που απευθύνεται στους νέους, στα παιδιά του, σ’ αυτούς που είναι μόνον λίγα χρόνια μικρότεροί του. Διάλεξα κάποια αποσπάσματα που θεωρώ διαχρονικά. 

Θέλω όμως να κλείσω με κάτι ιδιαίτερα σημαντικό.

«Η επιτροπή των Καθηγητών που συνιστά τα παραπάνω, έχοντας συνείδηση των ευθυνών της και γνωρίζοντας ότι απευθύνεται σε ελεύθερους πνευματικούς ανθρώπους όπως εσείς, δεν θα αναλάμβανε ποτέ ένα τέτοιο έργο (να απαγορεύσει δηλαδή τις κομματικές συνομιλίες στον χώρο του ΕΜΠ) αν εκείνοι για τους οποίους προορίζεται δεν το πιστεύουν και δεν το θέλουν».