ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Προφέροντας ορθώς το βέλασμα

Κύριε διευθυντά
Ορμώμενος από την επιστολή της αξιότιμης καθηγήτριας κ. Κικής Αλατζόγλου με τίτλο «Εχεις τι καινόν; – Κενό πορτοφόλι» («Κ», 19.11.2022), επιτρέψτε μου να προσθέσω τα ακόλουθα:

• Οι λέξεις «καινόν» και «κενόν» δεν ήταν ομόηχες στα αυτιά του Σωκράτη και του Πλάτωνα. Στην πρώτη λέξη υπάρχει δίφθογγος (δύο φθόγγοι) «α», «ι» και το βραχύχρονο βαρύτονο φωνήεν «ο». Στη δεύτερη λέξη υπάρχουν δύο βραχύχρονα φωνήεντα, «ε» και «ο». Συνεπώς, η προφορά της πρώτης λέξης διέφερε κατά πολύ από αυτήν της δεύτερης.

• Το βέλασμα των προβάτων παραμένει το ίδιο, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα («μπέε, μπέε»). Συνεπώς, ο Κρατίνος ορθώς γράφει «βη βη», προκειμένου να αποδώσει γραπτώς το βέλασμα του προβάτου. Το ότι το φωνήεν «η» προφερόταν ως μακρόχρονο «εε», το διαπιστώνουμε από το γνωστό πήλινο όστρακο, πάνω στο οποίο χαράχτηκε κατά την «οστρακοφορία» (εξοστρακισμό) το ανθρωπωνύμιο «Θεμισθοκλέες» (Θεμιστοκλής). Ο χαράκτης δεν είχε τότε στη διάθεσή του το ιωνικό γράμμα «η», το οποίο έφτασε την Αθήνα από την Ιωνία, αμέσως μετά τη λήξη του Πελοποννησιακού πολέμου. Τέλος, την προφορά του «β» ως «μπ» δεν μπορούμε να την αποκλείσουμε.