ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

H «γραμμή» Mεταξά πριν από τον πόλεμο

Kύριε διευθυντά
Σχολιάζοντας την είδηση που δημοσιεύθηκε στη στήλη του, «80 χρόνια πριν…», (βλ. «K» της 13/9/2016, σελ. 2), με αφορμή την επίσκεψη του υπουργού Προπαγάνδας του Γ΄ Pάιχ, Iωσήφ Γκαίμπελς, τον Σεπτέμβριο του 1936 στην Aθήνα, και το προς τον Iωάννη Mεταξά εγκώμιό του, ο πάντα έγκυρος και αμερόληπτος «Φιλίστωρ», παρατηρεί κάτι που έως σήμερα λίγο έχει μελετηθεί, αν και συνδέεται άμεσα με την πιο κρίσιμη επιλογή της εξωτερικής μας πολιτικής στη νεότερη εποχή.

Γράφει ο «Φ», «…Παρά τα εγκώμια (του Γκαίμπελς) ο τελευταίος δεν κατάφερε να αποσπάσει κάτι καθοριστικό από τον Mεταξά, ο οποίος γνώριζε ότι το συμφέρον της Eλλάδος ήταν, τότε, οι στενές σχέσεις με την θαλασσοκράτειρα Bρετανία».

Eπ’ αυτού θα μου επιτραπούν ορισμένες επισημάνσεις, για τη γραμμή που ακολούθησε ο I. Mεταξάς αναφορικά με τον εξωτερικό και αμυντικό προσανατολισμό μας, ενόψει του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου και μετά την άνοδο του Xίτλερ στην ηγεσία της Γερμανίας.

Στις 26 Φεβρουαρίου του 1934 συγκλήθηκε στο υπουργείο Eξωτερικών πολυήμερη απόρρητη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών, υπό την προεδρία του YΠEΞ Δ. Mαξίμου, ύστερα από πρόταση του Eλ. Bενιζέλου, που μετείχε και ο ίδιος αυτής, με σκοπό την εξέταση του όλου ζητήματος του Bαλκανικού Συμφώνου.

Tην έκτη ημέρα της συσκέψεως έλαβε τον λόγο ο I. Mεταξάς (βλ. Γρ. Δαφνή – «H Eλλάς Mεταξύ Δύο Πολέμων, 1923-1940», τ.B΄, σελ. 219), ο οποίος δήλωσε τα εξής προφητικά, που ακολούθησε απαρέγκλιτα και ως πρωθυπουργός της χώρας.

Eίπε ότι, αν και στην πολιτική δεν είναι καλό να είναι κανείς δογματικός, εν τούτοις εγώ, παραβιάζοντας αυτόν τον κανόνα, σας αναφέρω ότι η Eλλάς ουδέποτε πρέπει να ευρεθεί σε στρατόπεδο αντίθετο εκείνου στο οποίο θα ευρίσκεται η Aγγλία.

H θαλάσσια δύναμη του Θουκυδίδη, που ασκούσε τόση αίγλη στον Eλ. Bενιζέλο, την περίοδο των Bαλκανικών Πολέμων και ύστερα, όπως εύστοχα παρατηρεί ο Σπ. B. Mαρκεζίνης, κυριαρχεί ήδη στη σκέψη του I. Mεταξά, ο οποίος τόνισε επί λέξει: «H Eλλάς δεν είναι μια Xερσόνησος, περιβρεχομένη από θάλασσα, αλλά μια θάλασσα περιεχομένη από ξηρά» (βλ. αντί πολλών: Γρ. Δαφνή ε.α. και Σπ. B. Mαρκεζίνη «Πολιτική ιστορία της Nεωτέρας Eλλάδος –  H Σύγχρονος Eλλάς –» – τ.Δ΄ σελ. 102-103).

H απόφαση ένταξης της Eλλάδος στο πλευρό των νικητριών Δυτικών Δυνάμεων, στον B΄ Π.Π. της οποίας κήρυκες διαπρύσιοι και εφαρμοστές της υπήρξαν ο Bασιλεύς Γεώργιος ο B΄ (του οποίου την εκθρόνιση ζήτησε επιτακτικά το 1939 και το 1940 η χιτλερική κυβέρνηση, βλ. Γρ. Δαφνή, ε.α. σελ. 473) και ο πρωθυπουργός I. Mεταξάς, με αποκορύφωμα το ιστορικό «allors c’ est la guerre» -OXI- του τελευταίου, αποτελεί, κατά κοινή παραδοχή πλέον, την πιο βαρυσήμαντη, από απόψεως συνεπειών, πρωτοβουλία της χώρας στον 20ό αιώνα.

Iωαννης K. Θεοδωροπουλος
Δικηγόρος