ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Οι συνιστώσες που κρίνουν την αυτοδυναμία

Στις 14 Οκτωβρίου στην καλύτερη περίπτωση ή το αργότερο τέλη Νοεμβρίου, με το όχι και τόσο απίθανο σενάριο του μη σχηματισμού κυβέρνησης, θα συνέλθει η νέα Βουλή για να δώσει ψήφο εμπιστοσύνης στον νικητή των εκλογών. Η διακύβευση της ερχόμενης εκλογικής αναμέτρησης, είναι αν θα προκύψει κυβέρνηση από τις κάλπες της 4ης Οκτωβρίου.

Ο ισχύων εκλογικός νόμος Σκανδαλίδη «έδειξε τα δόντια του» στην πρώτη εφαρμογή του το 2007, βάζοντας σε περιπέτειες την κυβέρνηση που εξασφάλισε με το 41,8% των ψήφων μόλις 152 βουλευτές.

Το 36,64% που εξασφάλισε το ΠΑΣΟΚ το βράδυ της 7ης Ιουνίου στις ευρωεκλογές θα του εξασφάλιζε σε εθνικές βουλευτικές εκλογές 143 έδρες. Η εξασφάλιση του 39,5-41,5% με πεντακομματική Βουλή φαντάζει ως εφιαλτική προσδοκία, αφού τα μάτια θα είναι στραμμένα μέχρι την τελευταία στιγμή όχι στη διαφορά με τον βασικό αντίπαλο του πρώτου, αλλά στα ποσοστά που θα συγκεντρώσουν όσοι «μικροί» μείνουν εκτός, ενώ τα πράγματα θα γίνουν πιο εύκολα για τη σημερινή αξιωματική αντιπολίτευση ως πρώτο κόμμα, αν δεν μπει π.χ. ο σπαρασσόμενος Συνασπισμός στη Βουλή. Με τον νόμο Σκανδαλίδη στην τελευταία εφαρμογή του στις 4 Οκτωβρίου κλείνει και η δυνατότητα συνεργασιών μεταξύ κομμάτων που αν είναι να γίνει, (πολιτικά πλέον, πρακτικά αδύνατο), θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί και γνωστοποιηθεί στον πρόεδρο της Βουλής και στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου ώς τις 16 Σεπτεμβρίου.

Στην περίπτωση κατά την οποία επιτευχθεί η αυτοδυναμία, η Βουλή θα συνέλθει σε πρώτη τακτική σύνοδο στις 14 Οκτωβρίου, όπως προβλέπει το προεδρικό διάταγμα που θα θυροκολληθεί και δημοσιευθεί αύριο. Την ημέρα εκείνη, Τετάρτη, θα ορκιστούν οι «τριακόσιοι» και την Πέμπτη θα εκλεγεί νέο προεδρείο της Βουλής.  Κατά το άρθρο 84 του Συντάγματος η κυβέρνηση οφείλει να έχει λάβει την εμπιστοσύνη της Βουλής, μέσα σε 15 ημέρες από την ορκωμοσία του πρωθυπουργού και της κυβέρνησης. Αρα, μέχρι τέλους Οκτωβρίου, θα έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία αυτή και θα πρέπει τάχιστα να προετοιμαστεί το οικονομικό επιτελείο της νέας κυβέρνησης για τον προϋπολογισμό του 2010, που θα πρέπει να κατατεθεί κατά το άρθρο 79 του Συντάγματος τουλάχιστον 40 ημέρες πριν αρχίσει το νέο οικονομικό έτος.

Αν δεν επιτευχθεί η αυτοδυναμία, τότε επανέρχονται για δεύτερη φορά στα μεταπολιτευτικά χρονικά οι «διερευνητικές εντολές» του άρθρου 37 του Συντάγματος. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρέχει στον αρχηγό του κόμματος με τη σχετική πλειοψηφία διερευνητική εντολή για να διακριβωθεί η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης που να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της Βουλής.

Αν δεν διαπιστωθεί αυτή η δυνατότητα, ο ανώτατος άρχοντας παρέχει διερευνητική εντολή στον αρχηγό του δεύτερου σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμματος κι ακολουθεί ο τρίτος. Κάθε διερευνητική εντολή, ισχύει τρεις ημέρες. Αν δεν τελεσφορήσουν, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας καλεί τους αρχηγούς των κομμάτων και επιδιώκει τον σχηματισμό κυβέρνησης από όλα τα κόμματα της Βουλής για τη διενέργεια εκλογών και σε περίπτωση αποτυχίας αναθέτει σε έναν εκ των προέδρων των ανωτάτων δικαστηρίων (ΣτΕ ή Αρειο Πάγο ή Ε.Σ.) τον σχηματισμό κυβέρνησης, όσο το δυνατόν ευρύτερης αποδοχής για να διενεργήσει εκλογές μέσα σε 30 ημέρες και στη συνέχεια διαλύει τη Βουλή.

Στην περίπτωση λοιπόν που δεν τελεσφορήσουν ώς τις 14 Οκτωβρίου οι διερευνητικές εντολές, θα εκδοθεί νέο προεδρικό διάταγμα που θα ορίζει να γίνουν εκλογές ώς τις 14 Νοεμβρίου, όποτε τέλη Νοεμβρίου θα συνέλθει η Βουλή και θα δώσει ψήφο εμπιστοσύνης περίπου στα μέσα Δεκεμβρίου. Στην περίπτωση αυτή η ψήφιση του προϋπολογισμού θα μετατεθεί για τους πρώτους μήνες του νέου έτους και η διαχείριση θα γίνει με «δωδεκατημόρια». Το άρθρο 79 του Συντάγματος προβλέπει ότι αν για οποιοδήποτε λόγο είναι ανέφικτη η διοίκηση των εσόδων και των εξόδων βάσει του προϋπολογισμού, αυτή ενεργείται με βάση ειδικό κάθε φορά νόμο. Υπάρχει όμως και η δυνατότητα παράτασης για τέσσερις μήνες της ισχύος του προϋπολογισμού του οικονομικού έτους που έληξε.