ΠΟΛΙΤΙΚΗ

«Μονομαχία» με φόντο ένα πρόγραμμα

monomachia-me-fonto-ena-programma-2084819

Προεκλογικά και μετεκλογικά, η μόνιμη επωδός των στελεχών της σημερινής κυβέρνησης και των κομμάτων που τη στηρίζουν όταν καλούνται να υποστηρίξουν τις θέσεις της, είναι ότι «το e-mail Χαρδούβελη δεν ισχύει πλέον». Από την άλλη πλευρά, τα στελέχη της προηγούμενης κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι το συγκεκριμένο e-mail θα αποδειχτεί «πολύ λίγο» σε σχέση με το τι θα έρθει όταν κλείσει η νέα συμφωνία με τους δανειστές.

Ξεκινώντας από τα βασικά, απλώς να θυμίσουμε ότι με τον όρο «e-mail Χαρδούβελη», όλοι εννοούν τα μέτρα που είχε προτείνει η προηγούμενη κυβέρνηση στην τρόικα για να κλείσει ο έλεγχός της και να εκταμιευτούν οι δόσεις που εκκρεμούν ακόμη. Πρόκειται για τα μέτρα που σε κάποιο βαθμό δεν τα δέχτηκαν οι δανειστές και έκτοτε «πάγωσε» η διαπραγμάτευση, δίνοντας τη σκυτάλη στις πολιτικές εξελίξεις. Τα μέτρα που περιλαμβάνονταν στο επίμαχο e-mail είχε προεκλογικά δεσμευτεί η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ να μην εφαρμόσει.

Κρίνοντας από το πού βρίσκεται σήμερα η διαπραγμάτευση με τους θεσμούς, το βασικό συμπέρασμα για το κατά πόσο αλλάζει το e-mail Χαρδούβελη, είναι ότι έχει «βαρύνει» ως προς τον όγκο και το ύψος των δημοσιονομικών μέτρων που προτείνει η Αθήνα στους δανειστές. Ταυτόχρονα, όμως, η κυβέρνηση προσπαθεί να αλλάξει τις δράσεις σε ασφαλιστικό και εργασιακά, επιδιώκοντας την εκπλήρωση των δεσμεύσεών της σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο βαθμό γίνεται.

Δεδομένων των συνθηκών και του δημόσιου διαλόγου που έχει ξεκινήσει για το τι τελικά θα αλλάξει σε σχέση με την πολιτική που πρότεινε η προηγούμενη κυβέρνηση, η «Κ» προχωράει σε μια σύγκριση των παρεμβάσεων που προτείνονταν κι εκείνων που τώρα διαπραγματεύεται η Αθήνα με τους δανειστές, χωρίς βέβαια να είναι ξεκάθαρο το πού θα καταλήξει η συμφωνία. Ειδικότερα:

Δημοσιονομικά μέτρα

Το βασικό μέτρο του e-mail Χαρδούβελη ήταν η αύξηση του συντελεστή ΦΠΑ στα ξενοδοχεία από το 6,5% στο 13%, με στόχο να αυξηθούν τα έσοδα κατά 350 εκατ. ευρώ. Τα σενάρια που σήμερα είναι υπό διαπραγμάτευση είναι αρκετά και αφορούν την πλήρη αναδιάρθρωση του καθεστώτος ΦΠΑ, όπως εδώ και χρόνια ζητούσαν οι πιστωτές.

Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα προτείνει την αλλαγή των τριών συντελεστών με μεταφορές προϊόντων μεταξύ των συντελεστών. Η βασική πρόταση αφορά τη θέσπιση τριών συντελεστών 23%, 14% και 7% (σήμερα ισχύει 23%, 13% και 6,5%), ενώ καταργείται το ειδικό καθεστώς του μειωμένου κατά 30% ΦΠΑ στα νησιά του Αιγαίου. Από την άλλη πλευρά, οι δανειστές ζητούν τη θέσπιση δύο συντελεστών, με τον χαμηλό να είναι πέριξ του 10% (υπάρχουν σενάρια και για 12%) και τον υψηλό να παραμένει στο 23%. Σε κάθε περίπτωση, στόχος των αλλαγών στο μοντέλο του ΦΠΑ είναι να αυξηθούν τα έσοδα κατ’ ελάχιστο 500 εκατ. ευρώ, ενώ υπάρχουν και σενάρια που οδηγούν σε αύξησή τους κατά 1 δισ. ευρώ. Οι αλλαγές στον ΦΠΑ αποτελούν το βασικότερο μέτρο για την κάλυψη του δημοσιονομικού κενού, το οποίο υπάρχει παρά τη μείωση του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα φέτος στα επίπεδα του 1% του ΑΕΠ αντί αρχικού στόχου για 3% του ΑΕΠ.

Παράλληλα, και στις δύο προτάσεις περιλαμβάνεται το μέτρο της λοταρίας αποδείξεων για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και ιδίως σε ό,τι αφορά τον ΦΠΑ. Παρεμβάσεις για τη φοροδιαφυγή προτείνονταν και συνεχίζουν να προτείνονται, με τη σημερινή κυβέρνηση όμως να έχει δώσει μεγαλύτερο βάρος σε αυτό το σκέλος.

Πέραν αυτών, στο e-mail Χαρδούβελη υπήρχαν παρεμβάσεις μικρότερης κλίμακας, ενώ ένα ακόμα κοινό σημείο είναι η πρόβλεψη της είσπραξης εσόδων από τον ηλεκτρονικό τζόγο. Ωστόσο, η σημερινή κυβέρνηση έχει εντάξει ορισμένα σημαντικά μέτρα στην ατζέντα της, που δεν υπήρχαν στο e-mail Χαρδούβελη ή αναφέρονταν ως «εφεδρικά» σε περίπτωση που εκτροχιαστεί ο προϋπολογισμός. Η προηγούμενη κυβέρνηση δεν είχε στο πακέτο μέτρων την επιβολή τέλους επί των τραπεζικών συναλλαγών. Επίσης, είχε ως εφεδρεία την επιστροφή της εισφοράς αλληλεγγύης στα περυσινά επίπεδα για όλους, ενώ η σημερινή κυβέρνηση έχει στο βασικό πακέτο των μέτρων της την κατάργηση της έκπτωσης 30% για τα εισοδήματα άνω των 30.000 ευρώ.

Τα θέματα των εργασιακών αλλαγών αποτελούν το μεγαλύτερο ίσως «αγκάθι» των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων. Στο e-mail Χαρδούβελη προβλέπονταν αλλαγές στον συνδικαλιστικό νόμο. Σήμερα, η κυβέρνηση δεν έχει στην ατζέντα της κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, προσπαθεί να νομοθετήσει τη σταδιακή επιστροφή του κατώτατου μισθού στα 751 ευρώ και την επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι με την εμπλοκή του Διεθνούς Ινστιτούτου Εργασίας (ILO) στα εργασιακά, θα καμφθούν οι αντιρρήσεις των δανειστών και τα θέματα θα προχωρήσουν, έστω και με κάποια καθυστέρηση.

Ασφαλιστικό σύστημα

Αλλο ένα μέτωπο που δημιουργεί τριβές μεταξύ Αθήνας και δανειστών είναι το ασφαλιστικό. Το e-mail Χαρδούβελη προέβλεπε αλλαγές, όπως η αύξηση των ελάχιστων ενσήμων για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, από 4.500 σε 6.000, καθώς και κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων.

Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση σήμερα δεν θέλει να εφαρμόσει την ήδη νομοθετημένη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος στα επικουρικά ταμεία, ενώ πρότεινε και την παροχή 13ης σύνταξης (φαίνεται να έχει αποσυρθεί ως μέτρο).  Επίσης, θέλει να δημιουργήσει Ταμείο Εθνικού Πλούτου και Κοινωνικής Ασφάλισης για τη στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος. Παράλληλα, επιδιώκει να προχωρήσει στην κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και στην εφαρμογή αντικινήτρων για τα προγράμματα εθελουσίας εξόδου σε ΔΕΚΟ και τράπεζες.