ΑΠΟΨΗ

Εννέα φορές πιο αποτελεσματικά τα εμβόλια στις σοβαρές νοσηλείες

ennea-fores-pio-apotelesmatika-ta-emvolia-stis-sovares-nosileies-561480010

Η έξαρση της ταχείας μετάδοσης της παραλλαγής «Δέλτα» του κορωνοϊού σε χώρες με υψηλό ποσοστό πλήρως εμβολιασμένων έχει οδηγήσει σε φήμες ότι τα εμβόλια δεν είναι αποτελεσματικά κατά της «Δέλτα» ή ότι η αποτελεσματικότητά τους υποχωρεί έπειτα από 4-6 μήνες.

Τα κράτη πρέπει να επικεντρωθούν ως πρώτη προτεραιότητα στην αποτελεσματικότητα του εμβολίου έναντι της σοβαρής νοσηλείας, που είναι ο βασικός παράγοντας για τη δημόσια υγεία, ώστε να αποφευχθούν οι θάνατοι και κυρίως στις ηλικίες άνω των 60 ετών. Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου έναντι των κρουσμάτων είναι σε δεύτερη προτεραιότητα.

Η επεξεργασία των δεδομένων εμβολιασμού ανά ηλικία έχει σημασία επειδή υπάρχει επίσης μια μεγάλη ανισότητα στον κίνδυνο σοβαρών ασθενειών ανά ηλικία, με τους ηλικιωμένους να έχουν εγγενώς πολύ υψηλότερη πιθανότητα σοβαρής νόσου που απαιτεί νοσηλεία έναντι των νέων.

ennea-fores-pio-apotelesmatika-ta-emvolia-stis-sovares-nosileies0Η ανάλυση των πρόσφατων δεδομένων του Ισραήλ δείχνει ότι ο ισχυρισμός για χαμηλή αποτελεσματικότητα του εμβολίου είναι λανθασμένος και παραπλανητικός. Μερικές φορές, με τα δεδομένα παρατήρησης υπάρχει σύγχυση που διευκολύνει την παρερμηνεία απλών ποσοστών. Ειδικότερα, οι βασικοί παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτή τη σύγχυση είναι: α) Τα υψηλά ποσοστά εμβολιασμού, όπου στο Ισραήλ το 82% του πληθυσμού άνω των 12 ετών έχει πλήρως εμβολιαστεί. β) Το 90% του πληθυσμού άνω 60 ετών έχει πλήρως εμβολιαστεί. Αρα η «δεξαμενή» εμβολιασμένων που μπορεί να προέλθουν σοβαρές νοσηλείες είναι 9 φορές μεγαλύτερη στις ηλικίες άνω των 60 σε σχέση με των ανεμβολίαστων. γ) Η συντριπτική πλειονότητα των μη εμβολιασμένων (το 85%) είναι νέοι άνθρωποι μικρότεροι των 50 ετών, οι οποίοι έχουν μικρή πιθανότητα να νοσήσουν βαριά.

Στο διάγραμμα απεικονίζεται ο κινητός μέσος 7 ημερών των σοβαρών νοσηλειών ανά εκατομμύριο κατοίκους στο Ισραήλ κατά τον τελευταίο μήνα στις ηλικίες άνω των 60 ετών. Με κόκκινο χρώμα απεικονίζονται οι βαριές νοσηλείες των ανεμβολίαστων και με μπλε οι βαριές νοσηλείες των εμβολιασμένων.

Μετά τον υπολογισμό των ποσοστών εμβολιασμού και τη διαστρωμάτωση ανά ηλικιακή ομάδα, από τα ίδια αυτά δεδομένα μπορούμε να δούμε ότι τα εμβόλια διατηρούν υψηλή αποτελεσματικότητα 85%-95% έναντι σοβαρής νόσου, δείχνοντας ότι όταν πρόκειται για πρόληψη σοβαρών ασθενειών, το εμβόλιο Pfizer που χρησιμοποίησε το Ισραήλ εξακολουθεί να αποδίδει πολύ καλά έναντι της «Δέλτα», παρ’ όλες τις ανησυχίες που προέκυψαν. Οι ανησυχίες προήλθαν, όπως φαίνεται σε διάγραμμα πρόσφατου άρθρου μας, σε βαριές νοσηλείες κατά τα μέσα Ιουλίου και για λίγες μέρες περίπου κατά 50% από τους εμβολιασμένους. Μια τέτοια ανάλυση που βασίζεται σε αρχικές μετρήσεις μπορεί να είναι παραπλανητική, αφού επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τα υψηλά ποσοστά εμβολιασμού. Αυτό συμβαίνει διότι η «δεξαμενή» των εμβολιασμένων άνω των 60 ετών είναι περίπου 90% του πληθυσμού, ενώ των ανεμβολίαστων είναι περίπου 10%.

Στο τέλος Ιουλίου οι σοβαρές νοσηλείες των ανεμβολίαστων ήταν 4 φορές μεγαλύτερες από των εμβολιασμένων. Εκτοτε όμως, και κατά τη διάρκεια του Αυγούστου, όπως δείχνει το παραπάνω διάγραμμα, οι βαριές νοσηλείες των ανεμβολίαστων αυξήθηκαν από τις 4 στις 9 φορές σε σχέση με τους εμβολιασμένους. Δηλαδή περίπου κατά 90% οι νέες νοσηλείες προέρχονται από τους ανεμβολίαστους και κατά 10% από τους εμβολιασμένους. Το 94% των εμβολιασμένων που νοσηλεύθηκε είχε υποκείμενα νοσήματα.

Οταν τα ποσοστά εμβολιασμού είναι χαμηλά, η χρήση ανεπεξέργαστων δεδομένων μπορεί να υπερβάλει την αποτελεσματικότητα του εμβολίου και όταν τα ποσοστά εμβολιασμού είναι υψηλά η χρήση ανεπεξέργαστων δεδομένων μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα του εμβολίου, κάνοντάς τη να φαίνεται χαμηλότερη από ό,τι είναι στην πραγματικότητα.

Η παραπάνω ανάλυση επιβεβαιώνει πρόσφατο άρθρο μας με το οποίο προκύπτει ότι στη χώρα μας η επέκταση των εμβολιασμών θα είναι 3 φορές πιο αποτελεσματική από την τρίτη δόση του εμβολίου. Η τρίτη δόση πιθανόν να έχει αποτελεσματικότητα σε άτομα με υποκείμενα νοσήματα ή σε άτομα όπου οι εξετάσεις θα δείξουν χαμηλά αντισώματα στη μετάλλαξη «Δέλτα».
 
* Ο κ. Γιώργος Σ. Ατσαλάκης είναι αναπλ. καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης, Εργαστήριο Ανάλυσης Δεδομένων και Πρόβλεψης.