ΑΠΟΨΗ

Η πρόβλεψη της εξέλιξης των κρουσμάτων του 3ου κύματος

Η πρόβλεψη της εξέλιξης των κρουσμάτων του 3ου κύματος

Η νίκη στη μάχη εναντίον μιας ασθένειας, όπως έχουν δείξει πολλές επιστημονικές μελέτες, είναι μια σταδιακή διαδικασία που εξελίσσεται πάνω σε μια καμπανοειδή ή σιγμοειδή καμπύλη. Από ιστορικά δεδομένα για το πρώτο μισό της ασθένειας μπορεί να προβλεφθεί το δεύτερο μισό. Επίσης, ο κύκλος ζωής της ασθένειας είναι συμμετρικός, από το πρώτο μισό των κρουσμάτων μιας ασθένειας μπορεί να προβλεφθεί το άλλο μισό.

Συνήθως μια ασθένεια αρχίζει να υποχωρεί πολύ προτού τελειοποιηθεί και διαδοθεί η αντίστοιχη φαρμακευτική αγωγή ή εμβόλιο. Οι βασικοί λόγοι για να αρχίσει η υποχώρηση στην περίπτωση της COVID-19 είναι η φυσιολογική αντίδραση της κοινωνίας με τη λήψη μέτρων ατομικής προστασίας και μέτρων ανάσχεσης της εξάπλωσης του ιού. Οπότε, τα μέτρα που λαμβάνονται είναι μέρος μιας φυσιολογικής διαδικασίας που επιβαλλόταν να ακολουθηθεί.

Μετά την επιτυχή χρήση τέτοιων μοντέλων που χρησιμοποιήσαμε για την πρόβλεψη του 1ου κύματος του περασμένου Μαρτίου και του 2ου του περασμένου Αυγούστου, αλλά και της εκθετικής αύξησης του 3ου κύματος τον Νοέμβριο, παρουσιάζουμε την πρόβλεψη της ραγδαίας ανάπτυξης, της κορυφής, της πορείας πτώσης και του τέλους του 3ου κύματος, η οποία πρόβλεψη πραγματοποιήθηκε τα Χριστούγεννα.

Αναλύοντας τα δεδομένα από τις αρχές Ιουνίου, τα οποία περιλαμβάνουν το 2ο και το 3ο κύμα, είναι δυνατό να εκτιμήσουμε τον χρόνο στον οποίο ο ιός θα επιβραδυνθεί και θα περιοριστεί σε πολύ ελάχιστα ημερήσια κρούσματα και η κοινωνία και η οικονομία θα ξαναγυρίσουν σε σχεδόν κανονικούς ρυθμούς, παρόλο που ορισμένα μέτρα θα χρειαστεί να συνεχιστούν.

Στο σχήμα 1 απεικονίζεται η καμπανοειδής καμπύλη της εξέλιξης των κρουσμάτων του κορωνοϊού, η οποία υπολογίζεται από έναν αλγόριθμο που επεξεργάζεται τον αριθμό των ημερήσιων κρουσμάτων. Τα δεδομένα επεξεργάστηκαν και απεικονίστηκαν κατά μήκος της καμπανοειδούς καμπύλης που τα ημερήσια δεδομένα δημιούργησαν μέχρι τα Χριστούγεννα.

Το διάστημα από αρχές Ιουνίου έως μέσα Ιουλίου μπορεί να χαρακτηριστεί μια περίοδος επώασης του 2ου και μετέπειτα του 3ου κύματος του ιού στον πληθυσμό της χώρας μας. Προς το τέλος του Αυγούστου παρατηρείται η κορυφή του 2ου κύματος (με τη διακεκομμένη καμπύλη) και η κάμψη του μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου. Η ολοκλήρωση του 2ου κύματος θα μπορούσε να είχε ακολουθήσει την κάτω διακεκομμένη καμπύλη εάν είχε υπάρξει επιτυχής διαχείριση της πανδημίας και τήρηση των μέτρων. Πριν από την ολοκλήρωση του 2ου κύματος, περίπου μετά τα μέσα Σεπτεμβρίου, η επιδημία εισήλθε στη φάση απότομης αύξησης των καταγεγραμμένων κρουσμάτων, η οποία διήρκεσε μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου. Προς το τέλος Νοεμβρίου επήλθε η κορυφή και η έναρξη της πτώσης της καμπύλης.

Στο σχήμα 2 γίνεται σύγκριση της αρχικής πρόβλεψης έως τα Χριστούγεννα με τα πραγματικά κρούσματα που εμφανίσθηκαν μετά τα Χριστούγεννα. Με χρώμα πράσινο και με σχήμα ρόμβου απεικονίζονται τα κρούσματα μετά τα Χριστούγεννα. Αναμέναμε τα κρούσματα να ακολουθήσουν την πτωτική πορεία της καμπύλης, όπως είχε προβλεφθεί πριν από τα Χριστούγεννα. Ομως, περίπου μετά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου τα κρούσματα δεν εισήλθαν στη φάση της σταθερής πτωτικής εξέλιξης, δηλαδή ο ρυθμός αύξησης των ημερήσιων κρουσμάτων δεν μειώθηκε σημαντικά ώστε να είναι στο κάτω μέρος της καμπύλης. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα στο τέλος του Απριλίου τα ημερήσια καταγεγραμμένα κρούσματα να μην έχουν μειωθεί σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, όπως προβλέπεται στην καμπύλη.

Για να εξελιχθεί η πανδημία σύμφωνα με την καμπύλη είναι σημαντικό ο κάθε πολίτης να τηρεί τα μέτρα που έχουν ληφθεί, αλλά και οι Αρχές να επανασχεδιάζουν τις ενέργειές τους με βάση τα εβδομαδιαία δεδομένα. Η μη τήρηση των μέτρων ενδέχεται να αφήσει ημιτελές το παρόν 3ο κύμα και να διαμορφωθούν οι συνθήκες για ακόμα ένα νέο κύμα, κυρίως μετά τη σταδιακή άρση του απαγορευτικού.

Η παραπάνω καμπύλη απεικονίζει την επιβράβευση των προσπαθειών της κοινωνίας για την ανάσχεση της εξάπλωσης του ιού. Αποτελεί ένα «μονοπάτι» ή έναν «οδηγό» που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αξιολογηθεί η αποδοτικότητα των μέτρων αντιμετώπισης της πανδημίας και η αποτελεσματικότητα της προσπάθειας που καταβάλλουν οι πολίτες: όσο ο αριθμός των ημερήσιων κρουσμάτων θα ακολουθεί την τροχιά της συνεχούς καμπύλης (είτε κάτω ή πολύ κοντά στην καμπύλη) τόσο πιο επιτυχής θα είναι η αντιμετώπιση της πανδημίας.
 
* Ο κ. Γεώργιος Ατσαλάκης είναι αναπληρωτής καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης και ο κ. Βασίλειος Τσούμπρης, ερευνητής, απόφοιτος Π.Κ., Εργαστήριο Ανάλυσης Δεδομένων και Πρόβλεψης.