ΚΟΣΜΟΣ

Η «Πρότερη Μόνα Λίζα» διχάζει τους ειδικούς

gkat_11_1810_page_1_image_0002

Ενα πορτρέτο της Μόνα Λίζα, που ανακάλυψε και αγόρασε ο έμπορος τέχνης Χιου Μπλάκερ το 1913, έκανε πριν από μερικά χρόνια την εμφάνισή του και πλέον εκτίθεται στη Φλωρεντία. Αραγε, πρόκειται για δημιουργία του Λεονάρντο ντα Βίντσι; Είναι, άραγε, μια πρότερη εκδοχή της διάσημης «Μόνα Λίζα», που εκτίθεται στο μουσείο του Λούβρου; Τώρα, έχει ξεσπάσει έντονη αντιπαράθεση όσον αφορά τόσο την κυριότητα της καλλιτεχνικής δημιουργίας όσο και την αυθεντικότητά της. 

Η λεγόμενη «Πρότερη Μόνα Λίζα» βρίσκεται στο επίκεντρο ενός πραγματικού μυστηρίου, όπου εμπλέκονται φορολογικοί παράδεισοι, μυστηριώδεις διεθνείς κοινοπραξίες και πολλά άλλα στοιχεία που κάνουν την υπόθεση συναρπαστική. Τις αναγκαίες απαντήσεις αναμένεται, πλέον, να δώσουν τα ιταλικά δικαστήρια, τα οποία εξετάζουν το θέμα.

Η ιστορία έχει ως εξής: Το 2012, το Ιδρυμα Μόνα Λίζα παρουσίασε με μεγάλο ενθουσιασμό τη δεύτερη «Μόνα Λίζα» του Λεονάρντο ντα Βίντσι, συγκλονίζοντας, όπως ήταν αναμενόμενο, τον κόσμο της τέχνης. Παρουσίασε ταυτόχρονα σωρεία αποδείξεων ότι ο πίνακας ήταν μια δεύτερη, άγνωστη εκδοχή, του διάσημου πορτρέτου. Ωστόσο, ο Αντριου και η Κάρεν Γκίλμπερτ, από το νότιο Λονδίνο, επικοινώνησαν με το ίδρυμα μετά την παρουσίαση του πίνακα, υποστηρίζοντας ότι ο πίνακας τους ανήκει κατά 25%, καθώς η οικογένεια το είχε αγοράσει από τους κληρονόμους του Μπλάκερ. Οι Γκίλμπερτ, αδυνατώντας να βρουν ανταπόκριση, τελικά αποφάσισαν να πάνε την υπόθεση στα δικαστήρια, όπου, κατά την προκαταρκτική ακροαματική διαδικασία, αποκαλύφθηκε ότι ο πίνακας αποτελούσε ιδιοκτησία της Mona Lisa Inc., με έδρα την Αγκουίλα. Οι μάλλον θολές δοσοληψίες σε αυτόν τον φορολογικό παράδεισο της Καραϊβικής δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι το ζεύγος των Λονδρέζων έχει δικαίωμα στον πίνακα. Ομως, είναι η πρώτη φορά που δημοσιοποιείται η ταυτότητα του ιδιοκτήτη του. Πάντως, το Ιδρυμα Μόνα Λίζα σε ανακοίνωσή του αναφέρει ότι «το ενδιαφέρον που επιδεικνύει το ζεύγος Γκίλμπερτ έχει οικονομικά κίνητρα και πηγάζει από την επιθυμία του να βλάψει το ίδρυμα». 

Είναι βέβαιο ότι η νομική διαμάχη για την κυριότητα του πίνακα θα κρατήσει χρόνια, όπως εξάλλου και το ζήτημα της αναγνώρισης της αυθεντικότητάς του, καθώς οι ειδικοί δεν έχουν σαφή άποψη. Αλλοι είναι βέβαιοι ότι είναι αυθεντικός και φιλοτεχνήθηκε από τον Ντα Βίντσι και άλλοι ότι πρόκειται για αντίγραφο. 

Τι θα σκεφτόταν, όμως, ο ίδιος ο μέγιστος Ιταλός καλλιτέχνης, 500 χρόνια μετά τον θάνατό του, τόσο για το μυστήριο της «Πρότερης Μόνα Λίζα» όσο και για τους υπόλοιπους μύθους γύρω από τα έργα του; «Θα ήταν εξαιρετικά ευτυχής», επισημαίνει ο καθηγητής Μάρτιν Κεμπ, του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, ένας από τους εξέχοντες ειδικούς στον Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο οποίος μάλιστα αμφισβητεί την αυθεντικότητα του πίνακα. «Σίγουρα θα μόρφαζε με κάποιες ανοησίες, αλλά θα τον ευχαριστούσε εξαιρετικά το γεγονός ότι το όνομά του είναι το πιο διάσημο στην ιστορία του πολιτισμού».