ΚΟΣΜΟΣ

Από τα σωματίδια ώς τους γαλαξίες…

«Οι «κοσμολόγοι» έχουν συχνά άδικο, αλλά δεν αμφιβάλλουν ποτέ», είχε πει ο Ρώσος φυσικός Λεφ Λαντάου. Και όντως, η κοσμολογία κατά τον εικοστό αιώνα έμοιαζε λιγότερο με επιστήμη και περισσότερο με οιονεί θρησκευτικό πόλεμο ως προς το εάν το σύμπαν γεννήθηκε με πύρινη έκρηξη (μπιγκ μπανγκ) πριν από δισεκατομμύρια χρόνια ή υπήρχε ανέκαθεν σε Κατάσταση Σταθερότητας.

Τα τελευταία χρόνια, οι κοσμολόγοι άρχισαν, όμως, να συμφωνούν μεταξύ τους. Διαθέτοντας νέα όργανα παρατήρησης, όπως το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ, άλλα παρατηρητήρια στο Διάστημα, μία νέα γενιά γιγαντιαίων επίγειων τηλεσκοπίων και ισχυρότατους υπολογιστές, η κοσμολογία εισέρχεται στη χρυσή εποχή της, κατά την οποία τα δεδομένα θα ξεπερνούν τις υποθέσεις και τις θεωρίες. «O ρυθμός των ανακαλύψεων είναι εκπληκτικός», εκτιμά ο Τσαρλς Μπένετ, αστρονόμος στο Διαστημικό Κέντρο Γκόνταρντ του Μέριλαντ των Ηνωμένων Πολιτειών. H πληθώρα δεδομένων οδηγεί τους κοσμολόγους σε κοινή διαπίστωση: Το «σταθερό μοντέλο» του σύμπαντος. H θεωρία αυτή φιλοδοξεί να περιγράψει, έστω και σχηματικά, την ιστορία του σύμπαντος από το πρώτο χιλιοστό του δευτερολέπτου, όταν το σύμπαν δεν ήταν παρά ένα αναβράζον μίγμα ενέργειας και υποατομικών σωματιδίων, έως και τη δημιουργία των ατόμων, άστρων, γαλαξιών και πλανητών.

Οι κοσμολόγοι εκτιμούν ότι το σύμπαν γεννήθηκε πριν από 14 δισεκατομμύρια χρόνια με την «κοσμική έκρηξη» (μπιγκ μπανγκ). Τα περισσότερα υπολείμματα της διαδικασίας αυτής διατηρούνται σε γιγάντια νέφη αόρατης σκοτεινής ύλης, ίσως αρχέγονα σωματίδια που δεν έχουν ακόμη μελετηθεί. Ομάδα αστρονόμων, με επικεφαλής τον δρα Ουίλιαμ Πέρσιβαλ του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, συνδύασε δεδομένα από διάφορες παρατηρήσεις, για να καταγράψει τις βασικές διαφωνίες που δίχαζαν την επιστήμη της κοσμολογίας.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ερευνητικής ομάδας, το σύμπαν έχει ηλικία 13,89 δισεκατομμύρια χρόνια. Μόλις το 4,8% αυτού αποτελείται από κανονική ύλη. Αλλες μορφές ύλης, γνωστές και άγνωστες σ’ εμάς, αποτελούν το 27,5% του σύμπαντος. H υπόλοιπη πλάση αποτελείται από μυστηριώδη σκοτεινή ενέργεια. H εικόνα αυτή μπορεί να μοιάζει ιδιαίτερα απλή, αφήνει, όμως, ανοιχτά πολλά σημαντικά ερωτήματα της κοσμολογίας: Τι υπήρχε πριν από το μπιγκ μπανγκ; Γιατί υπάρχει ύλη, αντί απόλυτου κενού;