ΚΟΣΜΟΣ

Κεμαλιστές εναντίον της μαντίλας

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ. «O Σεζέρ θα καταστεί αξιωματική αντιπολίτευση. Η μαντίλα της Εμινέ θα προκαλέσει δυσφορία. Η μαντίλα γενικότερα στην επικαιρότητα». Ετσι προέβλεπε τον Ιανουάριο την ατζέντα της εσωτερικής πολιτικής για το 2006 το περιοδικό Tempo. Οι προβλέψεις του επαληθεύονται μία προς μία.

Ελλείψει αποτελεσματικής αντιπολίτευσης κατά των ισλαμιστών, αντιπολιτευτικό ρόλο επωμίσθηκε ο πρόεδρος Αχμέτ Νετζντέτ Σεζέρ. Με σκληρές δηλώσεις αλλά και συχνά βέτο στα κυβερνητικά νομοσχέδια, ο Σεζέρ υπεραμύνεται του κοσμικού χαρακτήρα του κράτους, βασικής αρχής του Κεμαλισμού (κατά το Σύνταγμα επίσημης ιδεολογίας της χώρας). Την ίδια στιγμή, η ενδεχόμενη υποψηφιότητα Ερντογάν στην εκλογή για την Προεδρία, προγραμματισμένη για τον Μάιο του 2007, προκαλεί νευρικότητα: η Εμινέ Ερντογάν φορά ισλαμική μαντίλα, η χρήση της οποίας απαγορεύεται στα δημόσια κτίρια. «Αν ο Ερντογάν εκλεγεί πρόεδρος, πώς θα μπει η Εμινέ στο Προεδρικό Μέγαρο;» ρωτά ο κεμαλικός Τύπος.

Οπισθοδρομικότητα

Αν η συζήτηση για την εκλογή προέδρου περιστρέφεται γύρω από τη σύγκρουση της μαντίλας της Εμινέ με τις κοσμικές αρχές, δεν είναι μόνο η δική της -design- μαντίλα στο προσκήνιο. Η επίμονη απαίτηση των Ισλαμιστών να επιτραπεί η μαντίλα στα πανεπιστήμια και το Δημόσιο προκαλεί την μήνιν των Κεμαλιστών, που τονίζουν πως η χρήση της δεν αποτελεί ελευθερία αλλά οπισθοδρομικότητα.

Το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) υποσχέθηκε προεκλογικά άρση της απαγόρευσης της μαντίλας, υπαναχώρησε όμως εμπρός στις βίαιες αντιδράσεις Κεμαλικών και νομικού κόσμου. Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες εμφανίζεται σκληρότερο. Εκπληξη προκάλεσε η δήλωση του Ερντογάν σχετικά με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που έκρινε πως η απαγόρευση της μαντίλας στα τουρκικά ΑΕΙ δεν προσβάλλει τα ανθρώπινα δικαιώματα. «Τη μαντίλα υπαγορεύει η θρησκεία. Για το ζήτημα αυτό τον λόγο έχουν οι ουλεμάδες (μουσουλμάνοι νομοδιδάσκαλοι), όχι τα δικαστήρια» είχε δηλώσει ο πρωθυπουργός, για να έρθει αντιμέτωπος με καταιγισμό διαμαρτυριών: «Η Τουρκία δεν είναι θεοκρατία».

Διαμαρτυρίες για «παιδεία μουλάδων» προκάλεσε και η εξομοίωση των ιερατικών σχολών (ιμάμ – χατίπ) με τα γενικά λύκεια. Σχέδιο δήμων ελεγχόμενων από το ΑΚΡ να περιορίσουν την κατανάλωση αλκοόλ σε μικρή αστυνομευόμενη περιοχή εκτός κέντρου θορύβησε τόσο, ώστε να μην εφαρμοσθεί. Πάντως σε όλα τα δημοτικά καταστήματα των πόλεων που ελέγχονται από το ΑΚΡ δεν σερβίρεται αλκοόλ. Οι διαφωνούντες κάνουν λόγο για μέτρα εμπνευσμένα από τη Σαρία, το ισλαμικό εθιμικό δίκαιο. Σε μία ανεπανάληπτη ενέργεια, η δημαρχία μοίραζε στους νεονύμφους εγχειρίδιο «γαμήλιας ηθικής». Εκεί αναγραφόταν πως ο άνδρας δικαιούται μέχρι τέσσερις συζύγους, πως η γυναίκα μπορεί να παντρευτεί μετά τα εννέα έτη, πως άνδρες και γυναίκες δεν πρέπει να έρχονται σε χειραψία και πως ο σύζυγος δικαιούται να χτυπήσει την ανυπάκοη σύζυγο «αρκεί να μην της αφήσει σημάδι»(!)

«Το μέλλον είναι η Σαρία;»

Τους τελευταίους μήνες βρίσκεται στο στόχαστρο η ίδια η αισθητική του κυβερνώντος. Σοκ είχε προκαλέσει φωτογραφία όπου στελέχη της κυβέρνησης είχαν παρακαθίσει σε τραπέζι εστιατορίου, αφήνοντας την (καλυμμένη με μαντίλα) σύζυγο του υπουργού Μεταφορών Μπιναλί Γιλντιρίμ να τρώει μονάχη. Τίτλοι όπως «Ιδού εικόνες της Τουρκίας» συνόδευαν φωτογραφίες από τα συνέδρια του ΑΚΡ αυτήν την εβδομάδα. Ανδρες και γυναίκες καθισμένοι χωριστά, ούτε μία γυναίκα χωρίς μαντίλα. Οι «εικόνες από την Αραβία» φαίνεται πως θορύβησαν τόσο τον πρώην πρόεδρο Σ. Ντεμιρέλ, ώστε δήλωσε: «Αν θέλεις να φοράς μαντίλα στο πανεπιστήμιο, πήγαινε στη Σαουδική Αραβία». Στις ιστοσελίδες των προοδευτικών εφημερίδων, νέοι στέλνουν μηνύματα που αποπνέουν ανησυχία. «Αντί για την Ευρώπη, μέλλον μας είναι η Σαρία;».