ΚΟΣΜΟΣ

Ο μύθος της ολλανδικής πολυπολιτισμικότητας

Η σομαλικής καταγωγής βουλευτής Αγιάν Χίρσι Αλι έγινε ευρύτερα γνωστή στην πατρίδα της, την Ολλανδία και την Ευρώπη, τον Νοέμβριο του 2004. Στις αρχές εκείνου του μήνα, ένας 27χρονος Ολλανδός μουσουλμάνος μαροκινής καταγωγής δολοφόνησε εν ψυχρώ τον σκηνοθέτη Τέο Βαν Γκογκ, επειδή είχε γυρίσει την ταινία «Υποταγή», με θέμα τη θέση των γυναικών στο Ισλάμ. Ο φανατικός ισλαμιστής είχε τότε απειλήσει ότι θα σκοτώσει και την Αλι, πρώην μουσουλμάνα που είχε απαρνηθεί το Ισλάμ και η οποία είχε γράψει το σενάριο της ταινίας. Εκτοτε, η Αλι ζει υπό 24ωρη αστυνομική προστασία αλλάζοντας συχνά τόπο κατοικίας.

Η βουλευτής, όμως, δεν πρόκειται να ζήσει για πολύ καιρό ακόμη στην Ολλανδία. Το ίδιο το κόμμα της, το φιλελεύθερο VVD, το οποίο συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό, επιχείρησε να την αποκλείσει από τη δημόσια ζωή. Με ένα τυπικό «συντροφικό μαχαίρωμα», η υπουργός Μετανάστευσης, Ρίτα Φερντόνκ, ζήτησε να αφαιρεθεί η ολλανδική υπηκοότητα από την Αλι, επειδή η βουλευτής είχε πει ψέματα προκειμένου να αποκτήσει πολιτικό άσυλο στην Ολλανδία.

Ηταν αναμενόμενο το φανατικό Ισλάμ να διακρίνει στο πρόσωπο της Αλι, την άπιστη, που προσβάλλει την ιερότητα της θρησκείας. Και ήταν επίσης αναμενόμενο να θελήσει να την πολεμήσει με κάθε μέσο και με λύσσα. Η Δύση όμως; Η ανοιχτή, ανεκτική και ομνύουσα στην πολυπολιτισμικότητα Ολλανδία; Ενα ενδιαφέρον ρεπορτάζ του αμερικανικού περιοδικού The New Yorker, πριν από δύο μήνες, εξηγούσε γιατί απέτυχε η μεταναστευτική πολιτική στην Ολλανδία. Η βασική αιτία εστιαζόταν σε δύο λέξεις: αφομοίωση και ενσωμάτωση. Οι περισσότερες ολλανδικές κυβερνήσεις, μετά τη δεκαετία του 1960, επεδίωκαν την αφομοίωση των μεταναστών και όχι την ενσωμάτωσή τους. Και αυτή η αποτυχημένη πολιτική αποτυπώθηκε σε όλο της το μεγαλείο, με τη δολοφονία του Τέο Βαν Γκογκ. Υπό το βάρος των έντονων πιέσεων και των διαμαρτυριών της κοινής γνώμης, η υπουργός Φερντόνκ υπαναχώρησε στην απόφασή της. Ομως, το κακό είχε γίνει. Ούτε η Ολλανδία ούτε η Ευρώπη προστάτευσαν την άθεη, σήμερα, Χίρσι Αλι. Απόδειξη ότι στην Ευρώπη, όποιος δεν ανήκει σε καμιά θρησκεία, βρίσκεται συχνά ανυπεράσπιστος.

Η Αγιάν Χίρσι Αλι, όμως, δεν θα χαθεί. Εχει ήδη προσφορά για μια καινούργια πατρίδα. Τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το συντηρητικό ίδρυμα American Entreprise Institute στην Ουάσιγκτον τής προσφέρει υποτροφία για να ερευνήσει τη «σύγκρουση του Ισλάμ στον κόσμο όπως αυτός έχει διαμορφωθεί μετά τον Διαφωτισμό». Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Ρόμπερτ Ζέλικ, έκανε λόγο για μια γενναία γυναίκα που διακινδυνεύει τη ζωή της για τις ιδέες της και η οποία είναι ευπρόσδεκτη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ιδού, λοιπόν, που αυτή η Αμερική, στην οποία κυβερνά η ρεπουμπλικανική θρησκευτική Δεξιά, αυτή που αποφάσισε να εισβάλει στο Ιράκ, της οποίας ο πρόεδρος έχει δηλώσει ότι βρίσκεται σε επικοινωνία με τον Υψιστο, αυτή η Αμερική έχει χώρο για να φιλοξενήσει μιαν άθεη, πρώην μουσουλμάνα. Μιλώντας στο αμερικανικό περιοδικό ΤΙΜΕ, ο Πολ Σέφερ, κοινωνιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Αμστερνταμ, είπε ότι οι καινούργιοι φίλοι της στην Αμερική μπορεί να εκπλαγούν δυσάρεστα όταν αντιληφθούν ότι η Αλι είναι εξίσου επικριτική και έναντι του ρόλου του Χριστιανισμού, αλλά και όλων των θρησκειών, στην πολιτική. Το βέβαιο, όμως, είναι ότι δεν θα την απελάσουν, ούτε θα της ζητήσουν θρησκευτικά διαπιστευτήρια. Το πιθανότερο είναι να της επιτρέψουν να εκφράσει αυτό ακριβώς που είναι και αυτό που διεκδικεί: μια πολίτης του ελεύθερου κόσμου.