ΚΟΣΜΟΣ

Ο Τολστόι φοράει Μανόλο Μπλάνικ

Για τους βιβλιοφάγους που αγαπούν την κλασική λογοτεχνία, μία είναι η μαγική λέξη: Εκδόσεις Penguin. Μικρά διαμαντάκια με ωραία εξώφυλλα, μαύρα ή ασημένια οπισθόφυλλα. Πιστοί σύντροφοι ταξιδίου, ωθούν τους μεγάλους συγγραφείς να φωλιάζουν στην τσέπη του σακακιού και του παλτού μας. Η Βρετανία ήξερε πάντα να κάνει τους μεγάλους λογοτεχνικούς θησαυρούς εύχρηστους και λιτούς, με εξαιρετικές εισαγωγές. Αντιθέτως στην Ελλάδα, τους ξαναθυμηθήκαμε χάρις στις προσφορές κάποιων εφημερίδων. Ομως, η αισθητική των εκδόσεων αυτών μάλλον δεν άρμοζε στον Τολστόι και στον Ντοστογιέφσκι. Εμπαιναν στην ίδια ζελατίνα με διαφημιστικά με εργαλεία κήπου και υπολογιστές, για να καταλήξουν αδιάβαστες και παραγκωνισμένες σε κάποια βιβλιοθήκη. Εγκλημα και τιμωρία.

Στο Ηνωμένο Βασιλείο ο σεβασμός στους κλασικούς είναι επιβεβλημένος. Οχι μόνο για λόγους παιδείας, αλλά και για λόγους κερδοφορίας. Ετσι, δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η Penguin ετοιμάζεται να δεχθεί επίθεση από τον άλλο εκδοτικό κολοσσό, τον Random House, για την κυριαρχία αυτού του κομματιού της αγοράς, στο οποίο κατέχει τη μερίδα του λέοντος. Πώς όμως μπορεί να ανατραπεί το μερίδιο του 65% της πίτας, αλλά και η αναμφισβήτητη καταξίωση που έχει κερδίσει εδώ και πάρα πολλά χρόνια ο εκδοτικός οίκος;

Η Random House θα αντεπιτεθεί, διαβάζουμε στην Guardian, βαφτίζοντας «κλασικούς» μια σειρά από οικείους, σύγχρονους συγγραφείς. Ο Μάρτιν Αμις, ο Τζούλιαν Μπαρνς, ο Σαλμάν Ρουσντί, ο Ιαν ΜακΓιούαν θα κάνουν παρέα στα ράφια με τον Τζόναθαν Σουίφτ και τον Τσαρλς Ντίκενς. Σε ελκυστικές εκδόσεις με επιμελημένα εξώφυλλα -σε αντίθετο μήκος κύματος από εκείνα της Penguin- και με προλόγους γραμμένους από δημοσιογράφους και συγγραφείς, όχι ακαδημαϊκούς, θα διεκδικήσουν ένα μεγάλο τμήμα του αγοραστικού κοινού. Ως γνωστόν, οι τεχνικές του μάρκετινγκ, δεν σταματούν στο περιτύλιγμα. Λίφτινγκ έχει υποστεί και η ρητορική που εκφράζει τα κάλλη των κλασικών συγγραφέων. Η Τζέιν Οστιν λ.χ. λανσάρεται ως λογοτέχνης που καταπιάνεται με προβλήματα που απασχολούν τις σύγχρονες γυναίκες. Ο Σέρλοκ Χολμς του Σερ Αρθουρ Κόναν Ντόιλ θα αναγεννηθεί από τις στάχτες του για να κονταροχτυπηθεί με τον επιθεωρητή Μορς κ.ο.κ.

Η Penguin, από την πλευρά της, είναι διατεθειμένη να διαφυλάξει τα κεκτημένα της. Αξίζει να σημειωθεί ότι κυκλοφόρησε μια σειρά συλλεκτικών εκδόσεων με χειροποίητα εξώφυλλα που έχουν φτιάξει ο γνωστός σχεδιαστής μόδας Πολ Σμιθ, αλλά και ο Μανόλο Μπλάνικ που συνέδεσε το όνομά του με τα διασημότερα πέδιλα στην πασαρέλα. Η Guardian υποστηρίζει ότι πίσω από τον εκδοτικό πόλεμο κρύβονται οι μεγάλες αλυσίδες βιβλιοπωλείων, που δεν θέλουν πλέον να έχουν μεγάλο στοκ και δεν αφιερώνουν πολύ χώρο στα ράφια τους για τους νέους λογοτέχνες. Οι κλασικοί -και προ πολλού πεθαμένοι- συγγραφείς δεν έχουν τις ίδιες απαιτήσεις με τους ζώντες: αλαζονική συμπεριφορά, πνευματικά δικαιώματα και πληρωμές «αέρα». Εξ ου και μόλις περάσει η περίοδος των 70 ετών από τον θάνατο άλλων λογοτεχνών όπως η Αντζελα Κάρτερ, οΤζον Φόουλς και η Αϊρις Μέρντοκ, θα γίνει πραγματική μάχη για το ποιος οίκος θα εκδίδει τα βιβλία τους.

Για το 2006, πάντως, οι πωλήσεις άγγιξαν κόκκινο στη Βρετανία για το «Πόλεμος και Ειρήνη» του Τολστόι, τα ποιήματα του Τόμας Χάρντι, τους Τρεις Σωματοφύλακες του Αλέξανδρου Δουμά και τον Καντίντ του Βολταίρου. Οπως και στον κινηματογράφο, ήταν η χρονιά του Πιγκουίνου.