ΚΟΣΜΟΣ

Το Ιράν στο τραπέζι του διαλόγου

Υστερα από ένα τριήμερο δηλώσεων και αντιδηλώσεων, αντικρουόμενων ανακοινώσεων του Ιράν και ελαφρώς αντιφατικών απαντήσεων της Δύσης, οι ενδιαφερόμενες πλευρές, δηλαδή η Τεχεράνη και η Ομάδα Επαφής των Εξι, συμφώνησαν -καταρχήν- στην έναρξη συνομιλιών την 1η Οκτωβρίου. Τους Εξι -ή Πέντε συν Ενα- δηλαδή τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Βρετανία, την Κίνα και τη Ρωσία, θα εκπροσωπήσει ο Χαβιέρ Σολάνα. Ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής συμφώνησε στον καθορισμό της συγκεκριμένης ημερομηνίας στη διάρκεια τηλεφωνικής συνδιάλεξης με τον επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, Σαέντ Τζαλιλί. Είχε προηγηθεί ένα τετραήμερο παρασκηνιακής διαπραγμάτευσης και παζαρέματος, αφού νωρίτερα η Τεχεράνη παρουσίασε στις μεγάλες δυνάμεις κείμενο πέντε σελίδων με τις ιρανικές προτάσεις για τον πυρηνικό αφοπλισμό και άλλα διεθνή θέματα. Το Ιράν εμφανίζεται έτοιμο να συζητήσει τα προαναφερθέντα, ωστόσο το κείμενο των προτάσεων δεν περιέχει καμιά συγκεκριμένη θέση περί πυρηνικού αφοπλισμού. Περί δε του εμπλουτισμού ουρανίου ουδείς λόγος.

Επιφυλακτική για μια ακόμη φορά ήταν η αντίδραση των Δυτικών, κυρίως των ΗΠΑ, που απειλούν με νέες οικονομικές κυρώσεις. Στις δυτικές αιτιάσεις για σαφέστερες θέσεις περί του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ δήλωσε ότι η θέση της χώρας του παραμένει αμετακίνητη. Λίγο νωρίτερα ο Βλαντιμίρ Πούτιν είχε χαρακτηρίσει «επικίνδυνη και απαράδεκτη οιαδήποτε επίθεση εναντίον του Ιράν, πράξη που θα οδηγήσει στην έξαρση της τρομοκρατίας και την ενδυνάμωση των εξτρεμιστών, πιθανότατα χωρίς κανένα θετικό αποτέλεσμα». Παράλληλα, ωστόσο, ο Ρώσος πρωθυπουργός κάλεσε τους Ιρανούς να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση στο ζήτημα του πυρηνικού τους προγράμματος, ενώ ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών απάντησε σε επιφυλακτικούς προς τις συνομιλίες Δυτικούς ότι ναι μεν οι συνθήκες δεν είναι ιδανικές, έτσι όμως παρέχεται η δυνατότητα να θιγούν διάφορα θέματα.

Στη διάρκεια του Σαββατοκύριακου συνεχίστηκε η συνήθης εναλλαγή δηλώσεων εκ μέρους της Δύσης και του Ιράν. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Μανουσέρ Μοτακί εμφανίστηκε έτοιμος για συνομιλίες, αλλά όχι άμεσες όπως ζήτησαν την Παρασκευή οι Εξι. Την Κυριακή, ο πρόεδρος Αχμεντινετζάντ άφησε κάποια περιθώρια αμεσότητας, εμμένοντας στην απόφασή του να μη διαπραγματευτεί ίχνος των «πυρηνικών δικαιωμάτων» της χώρας του. Η δήλωση εξελήφθη ως απάντηση προς τον εκπρόσωπο του Λευκού Οίκου Ρόμπερτ Γκιμπς, που υπογράμμισε ότι το θέμα του πυρηνικού προγράμματος θα συζητηθεί, παρά τις αντιρρήσεις των Ιρανών. «Ο πρόεδρος Ομπάμα υφίσταται συντονισμένες πιέσεις εκ μέρους συγκεκριμένου λόμπι και συγκεκριμένων μέσων ενημέρωσης, ώστε να υιοθετήσει επιθετικότερη τακτική με νέες κυρώσεις κατά του Ιράν», σημειώνουν Βρετανοί αναλυτές. Αυστηρότερες κυρώσεις εις βάρος του Ιράν ζήτησε χθες και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου.

Διευκρινιστική συνάντηση, που θα προετοιμάσει το έδαφος για την 1η Οκτωβρίου, θα προηγηθεί στο περιθώριο της επικείμενης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, στην οποία θα μεταβεί ο κ. Αχμεντινετζάντ.

Ενδιαμέσως τα δυτικά και τουρκικά μέσα ενημέρωσης ασχολήθηκαν με τις σχετικές με το Ιράν και τις συνομιλίες δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου. Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ΙΡΝΑ ο κ. Νταβούτογλου δήλωσε την Κυριακή ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να φιλοξενήσει τις συνομιλίες των Εξι με το Ιράν. Χθες ο κ. Νταβούτογλου προέβη σε διορθωτική δήλωση, λέγοντας ότι η Τουρκία προτίθεται να βοηθήσει, αλλά όχι να φιλοξενήσει τις συνομιλίες. Ενδιαμέσως ο τουρκικός Τύπος, ιδίως ο αντιπολιτευόμενος, ασχολήθηκε με τις ενδεχομένως αρνητικές συνέπειες στις τουρκοϊρανικές σχέσεις της σχεδιαζόμενης πώλησης αντιπυραυλικού συστήματος Patriot αξίας 7,8 δισ. δολαρίων στην Τουρκία.