ΚΟΣΜΟΣ

Ανοίγει η ψαλίδα Βορρά – Νότου

Η υποβάθμιση της Ιταλίας από τον οίκο Moody’s κατά δύο βαθμίδες την Παρασκευή εξάλειψε και τις τελευταίες ελπίδες ότι η σύνοδος κορυφής του Ιουλίου θα κατάφερνε να σταματήσει τη μετάδοση της κρίσης. Ο οίκος Moody’s ανέφερε τον κίνδυνο της μετάδοσης της κρίσης από την Ισπανία και την Ελλάδα στην αιτιολόγηση της απόφασής του, η οποία αιφνιδίασε πολιτικούς και αγορές. Παράλληλα, ενέτεινε την εντύπωση ότι το χάσμα μεταξύ Βορρά και Νότου της Ευρωζώνης δεν έχει σταματήσει να διευρύνεται, επαναφέροντας μάλιστα τα σενάρια για τη διάσπαση της Ευρωζώνης. Οσο για την Ελλάδα, η απροθυμία της τρόικας να επαναδιαπραγματευθεί το ελληνικό Μνημόνιο, οι δηλώσεις περί εξάντλησης της υπομονής των πιστωτών μας και οι δημοσκοπήσεις που δείχνουν ότι τα δύο τρίτα των Γερμανών δεν θέλουν να δώσουν παράταση στις αδύναμες χώρες, δημιουργούν ανησυχία ότι ίσως αναγκασθεί να ακολουθήσει τον μοναχικό δρόμο της δραχμής. Σε οικειοθελή βάση, πάντως, έκθεση της Bank of America Merrill Lynch υπολογίζει ότι η Ιταλία έχει περισσότερα οικονομικά κίνητρα από την Ελλάδα -ή οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρωζώνης- να βγει από το ευρώ, με δεύτερη την Ιρλανδία. Τα λιγότερα κίνητρα έχει η Γερμανία, αλλά και η Ισπανία.

Παρά τη μετριοπαθή πρόοδο της συνόδου κορυφής στην αντιμετώπιση της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης, τα αποτελέσματά της δεν έτυχαν θετικής αντίδρασης στις αγορές. Μετά μια σύντομη περίοδο ευφορίας για την ισπανική διάσωση, οι επενδυτές προβληματίσθηκαν από το ασαφές χρονοδιάγραμμα για την προώθηση της τραπεζικής ένωσης. Κι ενώ η πρόβλεψη για αγορές κρατικών ομολόγων από τη δευτερογενή αγορά και δανεισμό τραπεζών απευθείας από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης ESM χαιρετίσθηκαν από τους επενδυτές, οι ενστάσεις των κυβερνήσεων της Φινλανδίας και της Ολλανδίας, σε συνδυασμό με τις έντονες εσωτερικές αντιδράσεις στη Γερμανία, προκάλεσαν αμφιβολίες σχετικά με το αν αυτές θα εφαρμοσθούν.

Επιπλέον, τα κεφάλαια του ESM δεν αυξήθηκαν, προκαλώντας εύλογα ερωτήματα για τη δυνατότητά του να αντεπεξέλθει στον ρόλο του. Ακόμη κι έτσι, όμως, στη Γερμανία πολλοί φοβούνται μια τέτοια εξέλιξη, καθώς δεν επιθυμούν η χώρα τους να διαθέσει άλλα κεφάλαια για τις αδύναμες χώρες του Νότου. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι αυτή την περίοδο η συνταγματικότητα του ESM αμφισβητείται στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Καρλσρούης.

Παράλληλα, οι εξελίξεις στις αγορές καταδεικνύουν τα όρια της ακολουθούμενης πολιτικής της ΕΚΤ. Λόγω της συνεχιζόμενης αβεβαιότητας, η προσφορά ρευστότητας από την ΕΚΤ στο τραπεζικό σύστημα δεν διοχετεύεται στην αγορά. Μάλιστα, η μείωση του επιτοκίου καταθέσεων της ΕΚΤ σε μηδενικά επίπεδα προκάλεσε μεγάλη πτώση και στις καταθέσεις overnight στην ΕΚΤ. Επίσης, θεωρείται ότι στερεί από τις τράπεζες κάθε κίνητρο να διατηρούν ευρώ, με αποτέλεσμα να εξελίσσεται σε ένα νόμισμα χρηματοδότησης για υψηλότερης απόδοσης επενδύσεις. Η μόνη θετική εξέλιξη ήταν η υποχώρηση του ευρώ, που από πολλούς θεωρείται αναγκαία, αλλά όχι και ικανή συνθήκη για την αντιμετώπιση της κρίσης.