ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Πιθανές ενδείξεις για ύπαρξη ζωής στην ατμόσφαιρα της Αφροδίτης

Οι ενδείξεις για ενδεχόμενη ύπαρξη έμβιων μικροοργανισμών στην εξαιρετικά αφιλόξενη Αφροδίτη έγκειται στον εντοπισμό ενός αερίου με την ονομασία φωσφίνη στην ατμόσφαιρα του πλανήτη. (Φωτ. SHUTTERSTOCK)

Υπάρχει πιθανότητα έμβιοι μικροοργανισμοί να αιωρούνται στα σύννεφα της Αφροδίτης; Το απίστευτο αυτό σενάριο υποστηρίζει μία διεθνής ομάδα επιστημόνων, κάνοντας λόγο για πιθανή ύπαρξη ζωής στον καυτό πλανήτη. Ειδικότερα, οι ενδείξεις για ενδεχόμενη ύπαρξη έμβιων μικροοργανισμών στην εξαιρετικά αφιλόξενη Αφροδίτη, η οποία καλύπτεται από πυκνά νέφη διοξειδίου του άνθρακα και διοξειδίου του θείου, έγκειται στον εντοπισμό ενός αερίου με την ονομασία φωσφίνη στην ατμόσφαιρα του πλανήτη, κάτι το οποίο σημαίνει ότι σε αυτήν ενδέχεται να αιωρούνται και ζώντες μικροοργανισμοί. Σύμφωνα με την επιστημονική ομάδα, το συγκεκριμένο αέριο στη Γη παράγεται από βακτήρια και άλλα μικρόβια που υπάρχουν σε αφθονία σε περιβάλλοντα με λιγοστό οξυγόνο, όπως βάλτοι, αποχετεύσεις και έλη, καθώς και στα εντόσθια και τα περιττώματα ορισμένων ζώων, όπως οι πιγκουίνοι, ενώ προφανώς είναι δυνατή και η βιομηχανική παραγωγή του. Όμως στην Αφροδίτη δεν υπάρχουν ούτε βιομηχανίες, ούτε… πιγκουίνοι, με αποτέλεσμα η ύπαρξη της φωσφίνης να εγείρει σημαντικά ερωτηματικά αναφορικά με την παράμετρο της εξωγήινης ζωής.

Ο εντοπισμός του εξαιρετικά τοξικού για τους ανθρώπους αερίου στην ατμόσφαιρα της Αφροδίτης έγινε αρχικά με τη χρήση του Τηλεσκόπιου Τζέιμς Κλερκ Μάξγουελ (James Clerk Maxwell Telescope) στη Χαβάη και επαληθεύθηκε με το ραδιοτηλεσκόπιο Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) στη Χιλή, ενώ τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Astronomy.

«Με όσα γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για την Αφροδίτη, η πιο εύλογη εξήγηση για την φωσφίνη, όσο φανταστικό και να ακούγεται, είναι η ζωή», δήλωσε χαρακτηριστικά η μοριακή αστροφυσικός του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης και επιστημονική συνεργάτιδα στην έρευνα, Κλάρα Σούζα-Σίλβα, παραμένοντας ωστόσο συγκρατημένη. «Εντούτοις, πρέπει να τονίσω ότι η ζωή, ως εξήγηση για την ανακάλυψη μας, θα πρέπει να είναι, όπως πάντα, η έσχατη λύση», προσέθεσε η αστροφυσικός και τόνισε εμφατικά: «Aυτό είναι σημαντικό, καθώς αν είναι φωσφίνη και αν είναι ζωή, σημαίνει ότι δεν είμαστε μόνοι. Επίσης, σημαίνει ότι η ζωή αυτή καθαυτή είναι κάτι πολύ κοινό, και θα πρέπει πολλοί πλανήτες του γαλαξία μας να κατοικούνται».

Η Αφροδίτη είναι ο εγγύτερος γείτονας της Γης, με την οποία μοιάζει σε μεγάλο βαθμό στη δομή, όμως είναι σχετικά μικρότερη σε μέγεθος. Επίσης, αποτελεί τον δεύτερο πλανήτη σε απόσταση από τον Ήλιο και είναι «τυλιγμένη» με μία παχιά τοξική ατμόσφαιρα, η οποία «παγιδεύει» μέσα της υπερβολικά υψηλές θερμοκρασίες. Συγκεκριμένα, οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της Αφροδίτης φθάνουν τους 471 βαθμούς Κελσίου, θερμοκρασίες στις οποίες λιώνει ακόμη και ο μόλυβδος. Όπως αναφέρει, η Σούζα-Σίλβα, «καμία μορφή ζωής δεν θα μπορούσε να επιβιώσει στην επιφάνεια της Αφροδίτης, επειδή είναι τελείως αφιλόξενη ακόμη και για οργανισμούς με τελείως  διαφορετική βιοχημεία από τη δική μας».

Μολαταύτα, στα υψηλά σύννεφα του «καμινιού» της Αφροδίτης, περίπου 50 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια του πλανήτη, όπου οι θερμοκρασίες κυμαίνονται γύρω στους 30 βαθμούς Κελσίου, αέρια μικρόβια θα μπορούσαν να επιβιώσουν και να αντέξουν την έντονη τοξικότητα της ατμόσφαιρας, υποστηρίζει η επιστημονική ομάδα. Τα σύννεφα αυτά αποτελούνται κατά 90% από θειικό οξύ, κάτι το οποίο σημαίνει ότι θα ήταν απολύτως θανατηφόρα για κάθε γήινο μικρόβιο, καθιστώντας έτσι απαραίτητο κάποιον άγνωστο μηχανισμό για την επιβίωση των πιθανών «αφροδίσιων» μικροοργανισμών, ο οποίος θα είχε δηλαδή την ικανότητα να τους προστατεύσει από την όξινη διάβρωση που θα τους προκαλούσε το άφθονο θειικό οξύ.

«Με την παρούσα γνώση μας για τη φωσφίνη, την Αφροδίτη και τη γεωχημεία, δεν μπορούμε να εξηγήσουμε την ύπαρξη της στα σύννεφα της Αφροδίτης. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε να κάνουμε με ζωή. Απλώς σημαίνει ότι κάποια εξωτική διαδικασία παράγει την φωσφίνη και ότι η κατανόηση μας για την Αφροδίτη χρειάζεται δουλειά», σημειώνει χαρακτηριστικά η Σούζα-Σίλβα. Ειδικότερα, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, η Αφροδίτη θα έπρεπε να είναι εχθρική στη φωσφίνη, καθότι η επιφάνεια και η ατμόσφαιρα της είναι πλούσιες σε οξυγόνο, το οποίο αντιδρά τάχιστα με το συγκεκριμένο αέριο και το εξουδετερώνει. Η συγκεκριμένη «αντίφαση» σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η καυτή Αφροδίτη βρίσκεται μακριά από την κορυφή της λίστας των «φιλόξενων» σε ζωή πλανητών του ηλιακού μας συστήματος, καθιστά τη συγκεκριμένη επιστημονική ανακάλυψη ακόμη πιο ενδιαφέρουσα, εμπλουτίζοντας με νέα ερωτήματα την ατελείωτη αναζήτηση της ανθρωπότητας για το τι υπάρχει εκεί «έξω».