ΗΠΑ

Η στρατοσφαιρική θέρμανση ίσως φέρει ακραία καιρικά φαινόμενα τον χειμώνα

i-stratosfairiki-thermansi-isos-ferei-akraia-kairika-fainomena-ton-cheimona-561219781

Μέσα σε μια εβδομάδα, από τα τέλη Δεκεμβρίου έως τις αρχές Ιανουαρίου, οι θερμοκρασίες πάνω από την Αρκτική αυξήθηκαν κατά περίπου 40 βαθμούς Κελσίου. Αν και αυτό μπορεί να ηχεί ανησυχητικό, πρόκειται για φυσικό φαινόμενο που συμβαίνει κάθε δύο χρόνια. Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τη δραστηριότητα του ανθρώπου, ευνοεί και ενισχύει τέτοια φαινόμενα.

Η αποκαλούμενη αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση (sudden stratospheric warming –SSW) αφορά τις θερμοκρασίες 50.000 έως 100.000 πόδια (μεταξύ 15.000 και 30.000 μέτρα) πάνω από την επιφάνεια της Γης. Διαταράσσει το τυπικό χειμερινό κλίμα στην αρκτική στρατόσφαιρα (πολική δίνη ή πολικός στρόβιλος) και συνήθως οδηγεί σε πιο ακραίες καιρικές συνθήκες τον χειμώνα σε περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η πολική δίνη είναι μια τεράστια κυκλική κίνηση ψυχρών ανέμων γύρω από τον Αρκτικό Κύκλο, από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Αλλά κατά τη στρατοσφαιρική θέρμανση, αν είναι αρκετά ισχυρό το φαινόμενο, οι άνεμοι συχνά αναστρέφονται, ενώ η πολική δίνη χωρίζεται σε δύο ή τρεις ξεχωριστούς στροβίλους, οι οποίοι στη συνέχεια μετακινούνται νότια προς τα μεσαία γεωγραφικά πλάτη, μεταφέροντας ψυχρές αέριες μάζες.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση εξαπλώνεται προς τα κάτω μέσα από τα σύννεφα προς την επιφάνεια της Γης για μερικές εβδομάδες. Όταν συμβαίνει αυτό, ακολουθεί ένα φαινόμενο ντόμινο στα μεσαία γεωγραφικά πλάτη όπως ο Καναδάς, οι ΗΠΑ, η Ευρώπη και η Ασία. Αυτό σχεδόν σίγουρα οδηγεί σε ακραίες χειμερινές καιρικές συνθήκες και -δεδομένου του αναμενόμενου μοτίβου στις ΗΠΑ- πιθανότατα θα επηρεαστεί η ανατολική ακτή. Η στρατοσφαιρική θέρμανση αυτών των ημερών χαρακτηρίζεται «σημαντικό» γεγονός, σύμφωνα με το CBS News.

Αιτίες ξαφνικής στρατοσφαιρικής θέρμανσης

Κατά τον Δρ. Τζούντα Κοέν, η αρχή της ξαφνικής θέρμανσης στη στρατόσφαιρα εντοπίζεται πολύ πιο κοντά στο έδαφος, στην τροπόσφαιρα. Αλλά για να φτάσει αυτή η απότομη διαταραχή στη στρατόσφαιρα, απαιτείται η υπερβολική ενέργεια ενός ακραίου καιρικού μοτίβου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο συνδυασμός των υψηλότερων θερμοκρασιών στην Αρκτική, του μειωμένου όγκου θαλάσσιου πάγου και του ενισχυμένου τζετ στριμ, είναι ο λόγος για τον οποίο η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε συχνότερα φαινόμενα αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης. Πάντως, ο ίδιος αναγνωρίζει ότι το ζήτημα είναι αμφιλεγόμενο.

Ο Κοέν θεωρεί ότι η διαδικασία θέρμανσης που βρίσκεται σε εξέλιξη στη στρατοσφαιρική Αρκτική αυτή τη στιγμή ξεκίνησε τον Οκτώβριο. Στη βορειοδυτική Ρωσία και τη Σκανδιναβία, ο θερμότερος Αρκτικός Ωκεανός οδήγησε στη δημιουργία ενός θερμικού θόλου που μετατόπισε τους θερμούς ανέμους του τζετ στριμ προς τα βόρεια.

Δεδομένου του μειωμένου όγκου θαλάσσιου πάγου, η υπερκείμενη ατμόσφαιρα απορροφά περισσότερη υγρασία από τον Αρκτικό Ωκεανό και, όταν έχει αρκετό κρύο, προκαλούνται περισσότερες χιονοπτώσεις ανατολικά του θερμικού θόλου.

Αυτό το κάλυμμα χιονιού, λέει ο Κοέν, δημιουργεί μια εξαιρετικά κρύα μάζα αέρα πάνω από το εσωτερικό της Σιβηρίας, του Καζακστάν και της Μογγολίας. Ο ψυχρότερος αέρας έχει το αντίθετο αποτέλεσμα στο τζετ στριμ στην ανατολική Σιβηρία και στον βόρειο Ειρηνικό, ωθώντας το στον νότο.

Αυτό το μοτίβο έφερε δύο εκπληκτικά ρεκόρ την περασμένη εβδομάδα. Στις 28 Δεκεμβρίου, καταγράφηκε (ανεπίσημα) στη Μογγολία η υψηλότερη βαρομετρική πίεση στην ιστορία της Γης. Μόλις τρεις ημέρες αργότερα, συνέβη το αντίθετο: ο Βόρειος Ειρηνικός και η Αλάσκα κατέγραψαν τα χαμηλότερα βαρομετρικά χαμηλά.

Έρχεται ακραίο χειμερινό καιρό μοτίβο

Ο Κοέν προειδοποιεί ότι έπειτα από το φαινόμενο της στρατοσφαιρικής θέρμανσης, οι μεγαλύτερες επιπτώσεις συνήθως ακολουθούν σε περίπου δύο εβδομάδες, καθώς ανακατεύονται τα συστήματα και δημιουργούνται νέα μοτίβα. Ο χρόνος και ο βαθμός ποικίλλουν από γεγονός σε γεγονός.

Στο συγκεκριμένο φαινόμενο, εκτιμάται ότι το κύριο ξέσπασμα θα εμφανιστεί πρώτα στην Ευρώπη και την Ανατολική Ασία έως τα μέσα Ιανουαρίου. Ωστόσο, ακολούθως, τα μοντέλα υπολογιστών δείχνουν μια αλλαγή, με πιθανότητες να επηρεαστούν οι ΗΠΑ αργότερα αυτόν το μήνα.

Ο Κοέν προειδοποιεί ότι η πιθανότητα για ακραίες χειμερινές καιρικές συνθήκες μπορεί να διαρκέσει για αρκετό διάστημα.

Με πληροφορίες από CBS News