ΚΟΣΜΟΣ

Στο Διάστημα η καρδιά μικραίνει

Πληθώρα μεταβολών στη φυσιολογία των αστροναυτών

sto-diastima-i-kardia-mikrainei-561317875

Οι διαστημικές περιπλανήσεις μεταβάλλουν την ανθρώπινη φυσιολογία. Η καρδιά, παραδείγματος χάριν, συρρικνώνεται. Αυτό, τουλάχιστον, είναι το συμπέρασμα μελέτης που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Circulation. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο μεγαλύτερος καρδιακός «θάλαμος» του αστροναύτη Σκοτ Κέλι, ο οποίος παρέμεινε επί περίπου ένα έτος στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό την περίοδο 2015-2016, είχε σμικρυνθεί κατά το ένα τέταρτο του φυσικού μεγέθους του. 

Υπάρχει πληθώρα ανάλογων αναφορών: πρησμένα κεφάλια, συνθλιμμένοι οφθαλμοί, ζαρωμένα πόδια και εύθρυπτα οστά. Ο δρ Ντέιβιντ Λιβάιν, καθηγητής παθολογίας στο ιατρικό κέντρο Southwestern, του Πανεπιστημίου του Τέξας, και συντάκτης του δημοσιεύματος στο Circulation, επισημαίνει ότι «η καρδιά του αστροναύτη Κέλι φαίνεται να προσαρμόσθηκε στη μειωμένη βαρύτητα. Δεν κατέστη δυσλειτουργική και η χωρητικότητά της δεν μειώθηκε σε επικίνδυνο βαθμό. Ο καρδιακός μυς συρρικνώθηκε και ατρόφησε ακριβώς όπως θα ανέμενε κάποιος από ένα ταξίδι στο Διάστημα».

Προφανώς, εξαιτίας της έλλειψης βαρυτικής έλξης, η καρδιά δεν χρειάζεται να λειτουργεί με τόση δύναμη. Η καρδιά συρρικνώθηκε παρότι ο Κέλι γυμναζόταν καθημερινά, κάνοντας ασκήσεις που αποτρέπουν την ευθρυπτότητα των οστών και τη γενικότερη απώλεια μυϊκής μάζας.

Στη μελέτη του, ο δρ Λιβάιν βρήκε αναλογίες μεταξύ της καρδιάς του Κέλι και αυτής του Μπενουά Λεκόμτ, κολυμβητή μεγάλων αποστάσεων, που το 2018 επιχείρησε να διασχίσει τον Ειρηνικό Ωκεανό κολυμπώντας. Η άνωση στο νερό έχει επίδραση παρόμοια με την απουσία βαρύτητας. Ο Λεκόμτ παρέμενε σε οριζόντια στάση τον περισσότερο χρόνο, καθώς κολυμπούσε οκτώ ώρες και κοιμόταν άλλες οκτώ, σε ένα βοηθητικό σκάφος. Οι επιστήμονες αρχικά εκτιμούσαν ότι η σωματική άσκηση θα αρκούσε για να διατηρηθεί σε άριστη κατάσταση η καρδιά του, την οποία έλεγχαν τακτικά με ηλεκτροκαρδιογραφήματα. Ομως, όπως αποδείχθηκε, ο καρδιακός μυς συρρικνώθηκε κατά παρόμοιο τρόπο με του Κέλι. Επειτα από 159 ημέρες προσπάθειας ο Λεκόμτ τα εγκατέλειψε, όταν το βοηθητικό σκάφος καταστράφηκε σε μια καταιγίδα, έχοντας διανύσει 5.649 χλμ., περίπου το ένα τρίτο της διαδρομής. 

Η αριστερά κοιλία της καρδιάς του, ο μεγαλύτερος και ισχυρότερος θάλαμος, ήταν ελαφρύτερος και από 170 ζύγιζε 141 γραμμάρια. Αντιστοίχως, μετά 340 ημέρες παραμονής στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, η καρδιακή μάζα του Κέλι μειώθηκε από 189,9 σε 138,9 γραμμάρια, καταγράφοντας μείωση κατά 27%. Μια άλλη μελέτη του καρδιακού μυός 13 αστροναυτών, την οποία εκπόνησε ο δρ Λιβάιν και δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί, υποδεικνύει ότι μόνον οι πιο αθλητικοί αστροναύτες έχουν χάσει καρδιακή μάζα κατά την παραμονή τους στο Διάστημα. Αντιθέτως, οι καρδιές όσων αστροναυτών πίσω στη Γη ήταν… κολλημένοι στον καναπέ τους και όταν εισήλθαν στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό υποχρεώθηκαν σε συστηματική άθληση, μεγάλωσε, γεγονός που αποδίδεται στην αύξηση της σωματικής κόπωσης.