ΚΟΣΜΟΣ

Ισλανδία: Πέτυχε η μείωση ωρών εργασίας

Προς γενίκευση της τετραήμερης εβδομάδας 35-36 ωρών προσανατολίζεται η Ισλανδία

islandia-petyche-i-meiosi-oron-ergasias-561424642

ΡΕΪΚΙΑΒΙΚ. Στην εργασιακή εβδομάδα των τεσσάρων ημερών περνάει με γοργούς ρυθμούς η Ισλανδία, μετά τη μεγάλη επιτυχία πιλοτικού προγράμματος σε 2.500 εργαζομένους, που αντιπροσωπεύουν το 1% του εργατικού δυναμικού της χώρας. Το πείραμα έδειξε ότι οι εργαζόμενοι που δούλευαν λιγότερες ώρες χωρίς μείωση απολαβών ήταν εξίσου ή και περισσότερο παραγωγικοί σε σχέση με όσους δούλευαν πλήρες ωράριο. 
Τα πειράματα διήρκεσαν τέσσερα χρόνια και διενεργήθηκαν μεταξύ εργαζομένων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα (υπουργεία, παιδικοί σταθμοί, υπηρεσίες πρόνοιας, νοσοκομεία) και στον δήμο της ισλανδικής πρωτεύουσας, Ρέικιαβικ. Μετά την επιτυχία των πειραμάτων, το ποσοστό εργαζομένων που είτε έχουν επιλέξει να δουλεύουν λιγότερες ώρες χωρίς μείωση μισθού είτε έχουν εξασφαλίσει το δικαίωμα να το πράξουν φθάνει το 86%.

Οι ερευνητές του Ισλανδικού Ινστιτούτου Βιώσιμης Δημοκρατίας (Alda) και του βρετανικού ινστιτούτου Autonomy έκαναν λόγο για «σαρωτική» επιτυχία. Οι εργαζόμενοι ανέφεραν ότι βελτιώθηκαν αισθητά η ικανότητά τους να εξισορροπούν τις απαιτήσεις της δουλειάς και του σπιτιού, ο χρόνος που περνούσαν με την οικογένειά τους και συνολικά το αίσθημα ευεξίας. Πέρα από τα βραχυπρόθεσμα οφέλη, μειώθηκαν μακροπρόθεσμα ο κίνδυνος υπερκόπωσης (burnout) και τα επίπεδα άγχους, ενώ ιδιαίτερα οι άνδρες ανέφεραν ότι αυξήθηκε η συνεισφορά τους στις δουλειές του νοικοκυριού. 

«Κατά τη γνώμη μου, το πιο υπέροχο είναι ο χρόνος που περνούν οι εργαζόμενοι με τις οικογένειές τους, με τις οποίες μπορούν να συνδεθούν ξανά», είπε ο επικεφαλής της ομάδας ερευνών του Autonomy, Γουίλ Στρόνγκε. «Στη δουλειά έχουν περισσότερη ενέργεια και απολαμβάνουν την εργασία τους κάπως περισσότερο».

Η εμπειρία αυτή οδήγησε τα συνδικάτα της χώρας να επαναδιαπραγματευθούν τα ωράρια εργασίας, προσφέροντας το δικαίωμα μειωμένου ωραρίου στο 86% των εργαζομένων. Εργαζόμενοι που δούλευαν 40 ώρες την εβδομάδα πέρασαν στις 36 χωρίς μείωση αποδοχών. «Ο δημόσιος τομέας είναι γόνιμο πεδίο για να αναδειχθούν τα οφέλη της μείωσης των ωρών εργασίας», σημείωσε ο Στρόνγκε. «Και άλλες κυβερνήσεις μπορούν να αντλήσουν διδάγματα».

Στις κυβερνήσεις αυτές περιλαμβάνεται εκείνη της Ιρλανδίας. Το ιρλανδικό πιλοτικό πρόγραμμα της εργάσιμης εβδομάδας των τεσσάρων ημερών θα «τρέξει» σε μια σειρά υπηρεσιών και δήμων της χώρας το πρώτο εξάμηνο του 2022. Η ιρλανδική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το πρόγραμμα θα είναι «το μεγαλύτερο πείραμα εργασιακής εβδομάδας τεσσάρων ημερών στον κόσμο». 

Η κυβέρνηση της Ισπανίας αμφισβητεί αυτή την πρωτιά, καθώς το δικό της πρόγραμμα μείωσης του χρόνου εργασίας αναμένεται να τεθεί σε ισχύ εντός των προσεχών μηνών. Η εργασιακή εβδομάδα των 32 ωρών χωρίς μείωση αποδοχών θα αφορά επιχειρήσεις που συνολικά απασχολούν πάνω από 5.000 εργαζομένους. Γίνονται έντονες συζητήσεις ως προς τη μορφή του προγράμματος, καθώς και σχετικά με το γεγονός ότι η ισπανική κυβέρνηση σκοπεύει να διαθέσει 50 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια στις εν λόγω επιχειρήσεις για να εξισορροπήσει την προβλεπόμενη αύξηση του εργασιακού κόστους. 

Αντίστοιχα πειράματα έχουν γίνει στην Ιαπωνία, όπου η καθιέρωση της εργασιακής εβδομάδας των τεσσάρων ημερών από την εταιρεία Microsoft οδήγησε σε αύξηση της παραγωγικότητας κατά 40%. Η ιαπωνική κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να ενθαρρύνει τέτοιου είδους πρακτικές και από άλλες εταιρείες, χωρίς ωστόσο να έχει καταλήξει σε κάποια απόφαση. Εξάλλου, η εταιρεία Unilever, στη Νέα Ζηλανδία, δίνει στο προσωπικό τη δυνατότητα να μειώσει τον χρόνο εργασίας κατά 20% χωρίς μείωση αποδοχών. 

Η μακροχρόνια τάση για μείωση των ωρών εργασίας έχει κατακτηθεί με αιματηρούς αγώνες. Η Ισπανία ήταν μία από τις πρώτες χώρες της Ευρώπης όπου κατοχυρώθηκε η οκτάωρη εργασία, ύστερα από απεργία 44 ημερών, το 1919.