ΚΟΣΜΟΣ

Η ανασφάλεια οδήγησε στον θρίαμβο του Ερντογάν

turkey-elect
03s3turkey

«Η εθνική βούληση εκφράστηκε την 1η Νοεμβρίου υπέρ της σταθερότητας… Τώρα την εξουσία θα ασκεί ένα κόμμα που εκφράζει το 50% των Τούρκων. Ο κόσμος όλος οφείλει να σεβαστεί αυτή την εξέλιξη, αν και δεν διακρίνω μέχρι στιγμής ανάλογη ωριμότητα». Με αυτά τα λόγια, ένας πανευτυχής Ταγίπ Ερντογάν σχολίασε χθες το πρωί το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών της Κυριακής, βγαίνοντας από το τζαμί, όπου είχε σπεύσει να προσευχηθεί, την επομένη του νέου εκλογικού θριάμβου.

Διαψεύδοντας τη μεγάλη πλειονότητα των δημοσκοπήσεων, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) κατέκτησε άνετη αυτοδυναμία 317 εδρών σε σύνολο 550, εξασφαλίζοντας το 49,4% των ψήφων. Ποσοστό πολύ κοντινό στην καλύτερη εκλογική επίδοση που σημείωσε ποτέ το ΑΚΡ (49,9%, το 2011) και σχεδόν εννέα μονάδες μεγαλύτερο από εκείνο που απέσπασε μόλις προ πέντε μηνών, στις εκλογές της 7ης Ιουνίου, όταν έχασε την αυτοδυναμία, για πρώτη φορά έπειτα από 13 χρόνια.

Οι Τούρκοι πολιτικοί αναλυτές συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι καθοριστικός παράγοντας υπήρξε η επένδυσή του στον φόβο και την ανασφάλεια των πολιτών λόγω των τρομοκρατικών επιθέσεων τζιχαντιστών και της επιστροφής της κουρδικής αυτονομιστικής οργάνωσης ΡΚΚ στον ένοπλο αγώνα, από τα τέλη Ιουλίου. Με τη σκληρή, «αντιτρομοκρατική» εκστρατεία τους, κυρίως κατά των Κούρδων ανταρτών, οι Ερντογάν- Νταβούτογλου κατάφεραν να υπερφαλαγγίσουν σε εθνικισμό το ακροδεξιό Κίνημα Εθνικιστικής Δράσης (ΜΗΡ), που έχασε το ένα τέταρτο της δύναμής του (11,95% από 16,29%) προς όφελος του ΑΚΡ.

Σοβαρές απώλειες, της τάξης του ενός εκατ. ψήφων, είχε και το αριστερό, φιλοκουρδικό κόμμα HDP, που περιορίστηκε από το 13,12% του Ιουνίου στο 10,75%. Κατάφερε, ωστόσο, να ξεπεράσει το όριο του 10% και να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, με 59 βουλευτές. Ετσι, στέρησε από το ΑΚΡ την πλειοψηφία των τριών πέμπτων, η οποία θα του επέτρεπε να προχωρήσει σε αναθεώρηση του συντάγματος μέσω δημοψηφίσματος για την καθιέρωση ισχυρά προεδρικού συστήματος, όπως διακαώς επιθυμεί ο Ερντογάν. Πάντως, ο πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου διεμήνυσε χθες ότι η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης θα προωθηθεί και κάλεσε τα κόμματα της αντιπολίτευσης να επιδείξουν εποικοδομητική διάθεση.

Οι αγορές πανηγύρισαν το αποτέλεσμα ως οιωνό κυβερνητικής σταθερότητας, ύστερα από πέντε μήνες πολιτικής αβεβαιότητας. Ωστόσο, η νέα κυβέρνηση θα βρεθεί σύντομα ενώπιον επώδυνων αποφάσεων, καθώς η οικονομική ανάπτυξη ασθμαίνει και ο πληθωρισμός τείνει να καταστεί ενδημικός. Σε πολιτικό επίπεδο, την κοινοβουλευτική αυτοδυναμία του ΑΚΡ μετριάζει η οξύτατη πόλωση του κοινωνικού σώματος, η οποία απέκτησε μεγαλύτερο βάθος στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Χαρακτηριστικό ήταν χθεσινό σχόλιο της αντιπολιτευόμενης εφημερίδας Τζουμχουριέτ: «Η κοινωνία έχει διχαστεί σε δύο στρατόπεδα. Το ένα αποτελείται από ανθρώπους που είναι έτοιμοι να πεθάνουν για τον Ερντογάν, ενώ στο άλλο βρίσκονται εκείνοι που δεν μπορούν πλέον να ζουν μαζί του».

Οι ευρωπαϊκές αντιδράσεις

Ο εκπρόσωπος της Αγκελα Μέρκελ καλωσόρισε τη μαζική συμμετοχή των Τούρκων στις εκλογές (η προσέλευση στις κάλπες ξεπέρασε το 84%) και εξέφρασε τη θέληση του Βερολίνου «να συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με την τουρκική κυβέρνηση» η οποία αντιμετωπίζει σειρά προκλήσεων, όπως «ο αγώνας εναντίον του ISIS, το Κουρδικό ζήτημα, η εσωτερική πολιτική πόλωση και η αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης στη Συρία». Σε ανάλογο μήκος κύματος κινήθηκε η κοινή δήλωση της εκπροσώπου Εξωτερικής Πολιτικής της Ε.Ε. Φεντερίκα Μογκερίνι και του επίτροπου Διεύρυνσης Γιοχάνες Χαν.

Πάντως, οι παρατηρητές του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) εξέφρασαν τη λύπη τους για το γεγονός ότι η προεκλογική εκστρατεία «αμαυρώθηκε από τη βία», ιδιαίτερα στις κουρδικές, νοτιοανατολικές περιοχές της χώρας. Στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην Αγκυρα, ο Ελβετός βουλευτής του Συμβουλίου της Ευρώπης Αντρέας Γκρος δήλωσε ότι, μολονότι η ψηφοφορία ήταν «ελεύθερη», η προεκλογική εκστρατεία διεξήχθη κατά τρόπο «μη δίκαιο» για τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ιδιαίτερη μνεία έκανε ο ΟΑΣΕ στις κυβερνητικές και δικαστικές παρεμβάσεις εναντίον αντιπολιτευόμενων μέσων ενημέρωσης και δημοσιογράφων. Την ίδια περίπου ώρα, αστυνομικές δυνάμεις επέδραμαν στα γραφεία του περιοδικού Nokta και συνέλαβαν δύο διευθυντικά του στελέχη. Το αντιπολιτευόμενο περιοδικό είχε υποδεχθεί τα αποτελέσματα των εκλογών με τον πρωτοσέλιδο τίτλο «η αρχή του εμφυλίου πολέμου»…