Ξένια Κουναλάκη ΞΕΝΙΑ ΚΟΥΝΑΛΑΚΗ

Σανδάλι και ξενοφοβία

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Είναι η ξενοφοβία προϊόν της οικονομικής κρίσης; Αυτό ήταν το ενδιαφέρον ερώτημα στην ημερίδα που φιλοξενήθηκε προχθές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και η απάντηση ήταν αρνητική. Οχι, δεν υπάρχει επαγωγική σχέση ανάμεσα στον ρατσισμό και στη φτωχοποίηση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού. Οι αιτίες για την εκδήλωση του φαινομένου είναι περισσότερο πολιτισμικές κι έχουν σχέση με την εικόνα αφενός της ανωτερότητας και αφετέρου της θυματοποίησης που συχνά έχουν οι ίδιοι οι Ελληνες για τον εαυτό τους. Ταυτόχρονα, όμως, σε περιόδους οικονομικής κρίσης διογκώνεται η δεδομένη τάση αναζήτησης αποδιοπομπαίων τράγων, οι οποίοι αλλάζουν ανάλογα με τη συγκυρία: οι Γερμανοί, οι μετανάστες, οι μουσουλμάνοι, αλλά και κάποιοι σταθερότεροι στόχοι, όπως οι Αλβανοί και οι Εβραίοι. Στη διάρκεια των εργασιών παρουσιάστηκε μια ιδιαίτερα σημαντική έρευνα γύρω από το θέμα, η οποία βασίστηκε όχι μόνο σε δημοσιεύματα του Τύπου, αλλά και στα μηνύματα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, την πλέον αδιαμεσολάβητη πλατφόρμα καταγραφής τέτοιου είδους (επιθετικών) τάσεων. Τη μεθοδολογία και το σκεπτικό πίσω από τη μελέτη ανέλυσαν με παρεμβάσεις η Βασιλική Γεωργιάδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πάντειο, και ο Χάρης Παπαγεωργίου, ερευνητής στο ΑΘΗΝΑ, σε μια σύμπραξη κοινωνικών επιστημών και πληροφορικής.

Η αίσθηση που έχουμε, λοιπόν, ότι η φυσική βία εις βάρος στοχοποιημένων ομάδων αυξήθηκε στα χρόνια της κρίσης αποδόθηκε κυρίως στην εντατικοποίηση της δράσης των ταγμάτων εφόδου της Χρυσής Αυγής, η οποία σημειωτέον μειώθηκε εντυπωσιακά μετά τη σύλληψη της ηγεσίας του κόμματος το φθινόπωρο του 2013, αλλά και στη «θεσμική αμεριμνησία», όπως την αποκάλεσε ο πρώην γ.γ. του υπουργείου Δικαιοσύνης Κωστής Παπαϊωάννου κατά τα προηγούμενα χρόνια, όταν τα περιστατικά ξενοφοβικής βίας δεν καταγράφονταν ούτε απασχολούσαν την Πολιτεία. Αρκεί να αναφερθεί ότι το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας δημιουργήθηκε μόλις στα τέλη του 2011, σύμφωνα με την Τίνα Σταυρινάκη, συντονίστρια του Δικτύου.

Υπήρξαν στιγμές κατά την παρουσίαση των ευρημάτων της έρευνας που το κοινό ξέσπασε σε γέλια. Οταν, π.χ., αναφέρθηκε ότι η δημοφιλέστερη λέξη σε σχέση με την υποτιμητική στάση των χρηστών του Twitter έναντι των Γερμανών ήταν «πέδιλο». Προφανώς τα επίμαχα tweets σχολίαζαν τη συνήθη στυλιστική επιλογή Γερμανών τουριστών να φορούν σανδάλια Μπίρκενστοκ με κάλτσες. Η στερεοτυπική αυτή εικόνα φαίνεται πως ανακλήθηκε πολλάκις στη διάρκεια της κρίσης, για να στηλιτεύσει τους πιστωτές της χώρας μας και να θέσει το ερώτημα «πώς είναι δυνατόν άνθρωποι τόσο κακόγουστοι να υπαγορεύουν συνταγές δημοσιονομικής λιτότητας σε εμάς τον περιούσιο λαό, που γεννήθηκε στην κοιτίδα του πολιτισμού και του καλού γούστου;».

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ