Νίκος Κωνσταντάρας ΝΙΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ

Οι πέντε πρόεδροι και ο ένας

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο​​ι πέντε εν ζωή πρώην πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών ένωσαν τις φωνές τους σε μια κοινή έκκληση για τη στήριξη των θυμάτων του τυφώνα «Χάρβεϊ» και για όσους πληγούν από τον τυφώνα «Ιρμα». «Είμαστε όλοι μαζί σε αυτό», είναι το βιντεοσκοπημένο μήνυμα των Τζίμι Κάρτερ, Τζορτζ Μπους, Μπιλ Κλίντον, Τζορτζ Γουόκερ Μπους και Μπαράκ Ομπάμα. Με την κοινή εμφάνισή τους λένε ότι είναι ενωμένοι, ότι οι πολίτες των ΗΠΑ πρέπει να είναι ενωμένοι. Το ουσιαστικό μήνυμα, όμως, είναι ότι οι πρώην πρόεδροι αισθάνθηκαν την ανάγκη να αναπληρώσουν το κενό που οφείλεται στον σημερινό ένοικο του Λευκού Οίκου. Οπως αναμενόταν, ο Ντόναλντ Τραμπ καταβάλλει άοκνες προσπάθειες να διχάσει τον αμερικανικό λαό. Οπως ελπίζαμε, οι θεσμοί αντιστέκονται. Δικαστήρια, δημόσιοι λειτουργοί, μαζικές οργανώσεις και μεμονωμένοι πολίτες έχουν επιχειρήσει να εμποδίσουν τη διάλυση επιτευγμάτων δεκαετιών. Οσο περνούν οι μήνες, η αντιπαράθεση θα γίνεται ολοένα πιο έντονη, σε μια μάχη για τον «χαρακτήρα» και την πορεία των ΗΠΑ.

Η παρέμβαση των πρώην Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών προέδρων υπέρ της βοήθειας στους πληγέντες του Τέξας εμφανίστηκε την Πέμπτη σαν αντίδοτο στο δηλητήριο της περασμένης χρονιάς. Παρά τις έντονες πολιτικές διαφορές τους στο παρελθόν –φανταστείτε στο ίδιο τραπέζι τον ειρηνοποιό Τζίμι Κάρτερ και τον πορθητή της Βαγδάτης Τζορτζ Γ. Μπους–, οι πέντε υπογραμμίζουν ότι πέρα από την πολιτική υπάρχει και ο κοινός χώρος, ο ενιαίος στόχος της εξασφάλισης των καλύτερων δυνατών συνθηκών ζωής για τον λαό. Τα λάθη του παρελθόντος, που οδήγησαν μεγάλο μέρος του κόσμου σε δυστυχία, κυρίως με την κρίση των στεγαστικών δανείων του 2008, οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στη χαλάρωση των ελέγχων στην τραπεζική αγορά τα χρόνια της θητείας Κλίντον και του Τζορτζ Γ. Μπους. Αλλο αυτό, όμως, και άλλο η σκόπιμη αφαίρεση ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης από εκατομμύρια ανθρώπων, όπως επιχείρησε ο κ. Τραμπ και η ρεπουμπλικανική ηγεσία.

Η πολιτική Τραμπ βασίζεται γενικώς στη διάλυση και στον διχασμό. Ως υποψήφιος εμφανιζόταν σαν επαναστάτης που θα ανέτρεπε ένα σάπιο καθεστώς. Ως πρόεδρος, ανατρέπει ό,τι συμβάλλει στη συνοχή και στην κοινωνική ισορροπία, πιστεύοντας στο αλάνθαστό του, στηρίζοντας ακραίες οργανώσεις και αντλώντας στήριξη από αυτές. Ο ρόλος του ηγέτη, όμως, είναι να γεφυρώνει διαφορές και να εξασφαλίζει την ομαλότητα. Οι ζηλωτές μπορούν πάντα να κερδίζουν τις εντυπώσεις και οπαδούς, με τα απόλυτα, απλοϊκά και επιθετικά τους μηνύματα, αλλά ευθύνη του αρχηγού –είτε Βυζαντινός αυτοκράτορας είτε Αμερικανός πρόεδρος– είναι να δρα ενωτικά. Σε λιγότερο από οκτώ μήνες, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αποδείξει ότι δεν μπορεί να επουλώσει πληγές. Αντιθέτως, αντλεί δύναμη και (για τον ίδιο) δικαίωση από την αντιπαράθεση. Αντί να ανατρέψει ό,τι θεωρεί «σάπιο» στο καθεστώς, δικαιώνει τις πιο οπισθοδρομικές φωνές και πολιτικές, αντί να «καθαρίζει» την Ουάσιγκτον, ο ίδιος κινείται σαν να βρίσκεται εκτός των ορίων της πολιτικής και των νόμων.

Αυτό ανησυχεί το κατεστημένο. Πρώτα είδαμε τον πρόεδρο να πλαισιώνεται από στρατηγούς και άλλους αξιωματούχους που δεν συμμερίζονται όλες τις απόψεις του. «Ο πρόεδρος μιλάει για τον εαυτό του», όπως είπε ο υπ. Εξωτερικών Ρεξ Τίλερσον, σε μια δήλωση που προμηνύει πολλά. Τώρα το «όλοι μαζί μπορούμε» των πέντε προέδρων δίνει άλλη διάσταση – δείχνει πώς θα έπρεπε να είναι ο πρόεδρος: να επιδιώκει την ενότητα, να δείχνει ότι νοιάζεται για όλους, να είναι λιτός ο λόγος του και σοβαρή η εμφάνιση, να συνεργάζεται με όλους, ακόμη και πολιτικούς αντιπάλους, για το κοινό καλό. Οι πέντε πρόεδροι δηλώνουν με την παρουσία τους ότι οι θεσμοί είναι πιο σημαντικοί από τα πρόσωπα. Δείχνουν, όμως, ότι και τα πρόσωπα πρέπει να είναι κατάλληλα για να τιμήσουν τους θεσμούς. Οι πέντε πρόεδροι δεν θα ανατρέψουν τον εκλεγμένο πρόεδρο, αλλά το πλήγμα που υπέστη ο νάρκισσος είναι εμφανές σε όλους – αν όχι στον ίδιο.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ