ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Παιχνίδι εντυπώσεων με φόντο τη μείωση των συντάξεων

ΕΙΡΗΝΗ ΧΡΥΣΟΛΩΡΑ

Οι δηλώσεις του Πιερ Μοσκοβισί («οι δεσμεύσεις πρέπει να τηρούνται, αλλά δεν είναι ανελαστικές») βοήθησαν επικοινωνιακά την κυβέρνηση, αν και ο ίδιος απέφυγε να δεσμευθεί για οτιδήποτε.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Συντάξεις

Αν υπάρχει κάτι που σκιάζει την κυβερνητική προπαγάνδα περί «καθαρής» εξόδου από το μνημόνιο, στις 20 Αυγούστου, είναι οι δεσμεύσεις που έχουν ήδη αναληφθεί για μείωση των συντάξεων την 1/1/2019 και του αφορολογήτου την 1/1/2020. Αυτές και η «ενισχυμένη εποπτεία» που θα φέρνει την πρώην «τρόικα» στην Αθήνα κάθε τρίμηνο για αξιολογήσεις, όπως θα προβλέπει η σχετική απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αναμένεται να εκδοθεί την ερχόμενη εβδομάδα.

Διαμηνύοντας σε κάθε τόνο ότι τελικά δεν θα χρειαστεί να μειωθούν οι συντάξεις, η κυβέρνηση δεν κάνει τίποτα άλλο από το να προσπαθεί να απομακρύνει αυτές τις σκιές και να «καθαρίσει» το τοπίο της εξόδου από το μνημόνιο, για λόγους πολιτικής εκμετάλλευσης. Επί της ουσίας, σύμφωνα με πληροφορίες από κυβερνητικές και ευρωπαϊκές πηγές, προς το παρόν τίποτα δεν έχει συμφωνηθεί, ούτε καν συζητηθεί σε υψηλό επίπεδο. Αντίθετα, το «παράθυρο» που άνοιξε με τις δηλώσεις του την περασμένη εβδομάδα ο επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί («οι δεσμεύσεις πρέπει να τηρούνται, αλλά δεν είναι ανελαστικές») μπορεί πολύ εύκολα να κλείσει, όπως επισημαίνεται, αφού ακόμη κι αν η Κομισιόν συμφωνήσει σε μια τέτοια απόφαση –κάτι που δεν έχει προεξοφληθεί– δεν είναι σίγουρο ότι θα έχουν την ίδια άποψη οι υπόλοιποι θεσμοί και κυρίως το Eurogroup, το οποίο έχει και τον τελικό λόγο.

Ευρωπαϊκές πηγές, εξάλλου, διεμήνυαν ότι αν δεν εφαρμοστεί η μείωση των συντάξεων, θα κινδυνεύσουν τα αντίμετρα, όπως το επίδομα στέγασης, το οποίο διαφημίζουν ήδη τα κυβερνητικά στελέχη – ενίοτε τα ίδια, που υπόσχονται ότι δεν θα κοπούν οι συντάξεις. Οπως επεσήμαιναν, στις ανοιξιάτικες προβλέψεις της η Κομισιόν χαρακτήριζε το μέτρο της μείωσης των συντάξεων δημοσιονομικά ουδέτερο, καθώς η εξοικονόμηση που εξασφαλίζει (2 δισ. ευρώ) αντισταθμίζεται από ισόποσα «αντίμετρα» (κυρίως το επίδομα στέγασης).

Επίσης, σε μια τέτοια περίπτωση, ίσως βρεθούν στον «αέρα» και οι υποσχέσεις για φοροελαφρύνσεις 700 εκατ. ευρώ, το 2018, για τις οποίες ετοιμάζει πρόταση ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος, προκειμένου να την παραδώσει στον πρωθυπουργό εντός του μηνός.

Εκτιμήσεις και αντιρρήσεις

Στην κυβέρνηση υποστηρίζουν πως η μείωση των συντάξεων δεν είναι απαραίτητη, καθώς προβλέπεται ότι ο ΕΦΚΑ θα έχει πλεόνασμα 1,4 δισ. ευρώ το 2019. Στην πραγματικότητα, όμως, ακόμη κι αν επιβεβαιωθεί η αριθμητική αυτή για τον ΕΦΚΑ το 2019, η μη μείωση των συντάξεων θα ανατρέψει τη μακροπρόθεσμη προοπτική του ασφαλιστικού συστήματος, αναφέρουν πηγές που γνωρίζουν το θέμα. Επομένως, είναι μάλλον βέβαιο ότι θα υπάρξουν αντιρρήσεις στα κυβερνητικά σχέδια σε επίπεδο θεσμών, αλλά και Eurogroup. To ΔΝΤ, άλλωστε, είναι γνωστό ότι θεωρεί το ασφαλιστικό διαρθρωτικό μέτρο και όχι απλώς δημοσιονομικό, αναδεικνύοντας το δημογραφικό ως μείζον πρόβλημα για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. Οπως επισημαίνουν πηγές από τον ασφαλιστικό χώρο, το μόνο περιθώριο που έχει η κυβέρνηση, στο πλαίσιο αυτό, είναι ίσως η διεκδίκηση μιας προσωρινής αναβολής της εφαρμογής του μέτρου.

Σε κάθε περίπτωση, εφόσον η κυβέρνηση αποφασίσει τελικά να ζητήσει να ανασταλεί η μείωση των συντάξεων, θα ανοίξει μοιραία συνολικά τη συζήτηση για τη δημοσιονομική ισορροπία της επόμενης χρονιάς. Τα μέτρα, τα αντίμετρα, οι φοροελαφρύνσεις και τα επιδόματα θα ξαναμετρηθούν για να διαπιστωθεί τι μπορεί να γίνει, ώστε να εξασφαλισθεί ο στόχος για το δημοσιονομικό πλεόνασμα. Eτσι, αντί για τα πέντε λεπτά που είπε ο κ. Μοσκοβισί ότι θα διαρκεί εφεξής στα Eurogroup η συζήτηση για την Ελλάδα, είναι πιθανό να αρχίσουν πάλι δύσκολες διαπραγματεύσεις. Κι αυτό ενώ οι αγορές, από τις οποίες θα δανείζεται στο εξής η χώρα, θα παρακολουθούν στενά την ελληνική υπόθεση, προκειμένου να διαπιστώσουν αν θα μείνει πιστή ή όχι στη μεταρρυθμιστική προσπάθεια. Ολοι οι ιθύνοντες στην Ευρώπη έχουν προειδοποιήσει γι’ αυτόν τον κίνδυνο, που ίσως καταστεί καταστροφικός σε περίπτωση επιδείνωσης της κρίσης με την Ιταλία.

Το αφήγημα των παροχών

Η κυβέρνηση ποντάρει πολλά στο υπερπλεόνασμα, που υπολογίζει ότι θα εξασφαλίσει και πάλι φέτος. Παρότι το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμά της προβλέπει μόνο 110 εκατ. ευρώ και η Κομισιόν θεωρεί ότι δεν θα υπάρχει καθόλου υπερπλεόνασμα, στο οικονομικό επιτελείο στοχεύουν σε θετική έκπληξη, για να μπορέσουν να υποστηρίξουν το αφήγημα των παροχών (φοροελαφρύνσεις και επιδόματα) και της μη μείωσης των συντάξεων το 2019. Ολα αυτά, βεβαίως, δεν θα μπορούν να υποστηριχθούν με στοιχεία πριν από την 1η Οκτωβρίου, όταν θα υποβληθεί το προσχέδιο του προϋπολογισμού στη Βουλή. Λίγες μέρες νωρίτερα, στα τέλη Σεπτεμβρίου, υπολογίζεται ότι θα πραγματοποιηθεί η πρώτη άφιξη των θεσμών στην Αθήνα, για την πρώτη αξιολόγηση στο πλαίσιο της «ενισχυμένης εποπτείας».

Μέχρι τότε, όμως, η κυβέρνηση μπορεί και θέλει, όπως φάνηκε, να κλείνει το μάτι στους συνταξιούχους, έστω κι αν τίποτα δεν έχει διασφαλισθεί προς το παρόν, ούτε και είναι βέβαιο ότι τα οφέλη αντισταθμίζουν τους πιθανούς κινδύνους. Στην προσπάθειά της αυτή, η παρέμβαση Μοσκοβισί ασφαλώς και τη βοήθησε, αν και επί της ουσίας ούτε ο ίδιος ο επίτροπος δεσμεύθηκε για κάτι.

Οι εκθέσεις

Σημειώνεται ότι στο πλαίσιο της ενισχυμένης εποπτείας, όπως θα φανεί από την απόφαση της Κομισιόν την ερχόμενη εβδομάδα, οι θεσμοί θα υποβάλλουν εκθέσεις, μετά τις αξιολογήσεις τους ανά τρίμηνο, στο Eurogroup, στο ευρωπαϊκό και στο ελληνικό Κοινοβούλιο. Αυτό αναμένεται να συμβεί πρώτη φορά τον Οκτώβριο. Οι εκθέσεις θα αφορούν την εφαρμογή ενός καταλόγου μεταρρυθμίσεων, που ενέκρινε το Eurogroup της 21ης Ιουνίου. Την ίδια περίοδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δώσει «κατευθύνσεις» για τον προϋπολογισμό του 2019, στο πλαίσιο της διαδικασίας του ευρωπαϊκού εξαμήνου, στο οποίο υπάγονται όλες οι χώρες, αλλά ο κρίσιμος χρόνος θα είναι ο ερχόμενος Μάιος, όταν θα απευθύνει «συστάσεις» σε περίπτωση που διαπιστώσει παρεκτροπές. Ο κανονισμός για την ενισχυμένη εποπτεία, άλλωστε, δίνει το δικαίωμα στην Κομισιόν να ζητεί τη λήψη μέτρων από το κράτος-μέλος, ακόμη και να προτείνει την εκ νέου υπαγωγή του σε μνημόνιο. Συνεπώς, η πιστή τήρηση των δεσμεύσεων είναι μονόδρομος για τη χώρα, αν θέλει να αποφύγει την απειλή της ολικής επαναφοράς σε καθεστώς μνημονίου.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ