Νίκος Κωνσταντάρας ΝΙΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ

Η τουρκική περιδίνηση και η Ελλάδα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η​​ ραγδαία επιδείνωση της τουρκικής οικονομίας και το αδιέξοδο που διαφαίνεται στις διαπραγματεύσεις για το Brexit, με συνέπεια προβλήματα και στη βρετανική οικονομία, δείχνουν πόσο πιο επικίνδυνα θα ήταν τα πράγματα για την Ελλάδα εάν ο λαός της δεν είχε κάνει τις θυσίες που έκανε, εάν οι κυβερνήσεις της δεν είχαν υποστεί το πολιτικό κόστος που υπέστησαν για να την κρατήσουν εντός της Ευρωζώνης. Σήμερα η Ελλάδα έχει την τύχη να βρίσκεται σε μια σχετικώς σταθερή θέση, ενώ ο κόσμος όλος είναι αναστατωμένος και η γειτονική Τουρκία βρίσκεται σε επικίνδυνη περιδίνηση.

Καμία χώρα σήμερα δεν δείχνει είτε πρόθυμη είτε ικανή να κατευνάσει τους κινδύνους. Ενδεικτικό είναι ότι, όταν η Ελλάδα βρισκόταν στα πρόθυρα της εξόδου από το ευρώ, η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα πίεσε τους Ευρωπαίους ηγέτες και τους διεθνείς θεσμούς να στηρίξουν τη χώρα μας, μήπως τα προβλήματά της επηρεάσουν την παγκόσμια οικονομία. Προχθές, όμως, την ώρα που η πολύ μεγαλύτερη οικονομία της Τουρκίας βρισκόταν σε ελεύθερη πτώση, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τον διπλασιασμό των δασμών για την εισαγωγή τουρκικού χάλυβα και αλουμινίου, δίνοντας στις αγορές και στους επενδυτές άλλον έναν λόγο να εγκαταλείψουν την Τουρκία. Αγνωστο παραμένει τι θα πράξει η Ουάσιγκτον εάν η Τουρκία ζητήσει τη βοήθεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Επίσης, είναι εξαιρετικά αμφίβολο εάν η Ρωσία θα θέλει να αναμειχθεί στην τουρκική οικονομία με ουσιαστική στήριξη, ούτε εάν διαθέτει τα χρήματα που αυτό θα απαιτούσε. Πιθανόν η Μόσχα να παράσχει συμβολική στήριξη για ουσιαστικά ανταλλάγματα, δεσμεύοντας τον πρόεδρο Ερντογάν ακόμη περισσότερο απ’ ό,τι έχει ήδη πετύχει. Οσον αφορά την Κίνα, όταν η Ελλάδα αναζητούσε στήριξη στις αρχές του 2010, το Πεκίνο ξεκαθάρισε ότι δεν θα διακινδύνευε τα χρήματά του αγοράζοντας ελληνικά ομόλογα. Πιθανόν να προσφέρει κάποια στήριξη στην Αγκυρα, αλλά με πολλά ανταλλάγματα. Εκτός από μεγαλύτερη πρόσβαση και επιρροή στην Τουρκία, αυτό ίσως να συμπεριλαμβάνει και πίεση για τέλος της στήριξης που παρέχει η Αγκυρα στους Ουιγούρους της Κίνας. Καθώς ο Ερντογάν προβάλλει εαυτόν ως ηγέτη όλων των μουσουλμάνων του κόσμου, θα ήταν πικρό ποτήρι γι’ αυτόν να στραφεί εναντίον αδελφών τουρκοφώνων στην Κίνα. Οπότε και αυτή η διέξοδος είναι δύσκολη.

Εάν, όμως, η Τουρκία δεν ελέγξει την πτώση της οικονομίας, τα προβλήματά της θα πολλαπλασιαστούν σε πολλούς τομείς. Και αυτό ίσως προκαλέσει ακόμη περισσότερους κινδύνους για την Ελλάδα. Η Τουρκία είναι εκτεθειμένη στα νότια και ανατολικά σύνορά της. Κατέχει τμήμα της βόρειας Συρίας. Ο πόλεμος εναντίον των Κούρδων εντός αλλά και εκτός Τουρκίας εκθέτει τουρκικές δυνάμεις διαρκώς σε κίνδυνο. Οποιαδήποτε ήττα υποστεί ο Ερντογάν θα έχει μεγάλο πολιτικό κόστος γι’ αυτόν, καθώς έχει πάρει πάνω του όλες τις εξουσίες και, συνεπώς, και όλες τις ευθύνες. Αυτό σημαίνει ότι θα βρίσκεται συνεχώς σε επιθετική θέση σε ό,τι αφορά την Ελλάδα και την Κύπρο.

Ακόμη πιο άμεσος κίνδυνος για τη χώρα μας είναι ότι η Τουρκία φιλοξενεί 3,5 εκατομμύρια Σύρους πρόσφυγες. Εάν αυτοί οι άνθρωποι δεν αισθανθούν ότι μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα τους σε συνθήκες ασφαλείας, εάν η τουρκική οικονομία βρεθεί σε αδιέξοδο, μια νέα μαζική ροή προσφύγων προς την Ε.Ε. θα προκαλέσει νέα κρίση και στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Ο κίνδυνος αυτός θα μπορούσε να ωθήσει την Ε.Ε. να βοηθήσει την Τουρκία, αλλά η πολιτική του Ερντογάν, η οποία συμπεριλαμβάνει την ομηρία ξένων πολιτών, εμποδίζει τέτοια προοπτική.

Παρά τη δυστυχία των οκτώ χρόνων κρίσης, η Ελλάδα οφείλει να ευγνωμονεί όσους συνέβαλαν στο να γίνει –και να παραμείνει– μέλος της Ευρωζώνης. Ετσι βρίσκεται σε σχετική σταθερότητα. Οσο και αν η σημερινή κυβέρνηση θέλει να επιρρίπτει τις ευθύνες σε προηγούμενες για την καθυστέρηση στη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης και της Δικαιοσύνης, για την απουσία αναγκαίων συνθηκών για επενδύσεις και ανάπτυξη, για τον φτωχό πολιτικό διάλογο, η ίδια φέρει μεγάλη ευθύνη που σπατάλησε τόσον χρόνο. Επιτακτική ανάγκη είναι η επόμενη να χτίσει μια ισχυρότερη χώρα πάνω σε ό,τι σταθερό απέμεινε χάρη στις θυσίες των τελευταίων χρόνων, γνωρίζοντας ότι δεν θα υπάρξουν πολλές ευκαιρίες ακόμη.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ