ΒΙΒΛΙΟ

Γιώργος Σεφέρης - Στρατής Τσίρκας, μια φιλία που βράδυνε

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ

Ο Αλέξανδρος Κοτζιάς, ο Στρατής Τσίρκας και η Μαρώ Σεφέρη (πλάτη) στο σπίτι της Αριέττας Ρούφου το 1975 (Αρχείο οικογενείας Κοτζιά).

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Οι ζωές των άλλων

Μ​​ερικές φορές οι λεπτομέρειες έχουν τη δική τους αξία, και ο υπότιτλος στο βιβλίο τού κυπριακής καταγωγής ιστορικού Γιώργου Γεωργή, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Καστανιώτη», χρωματίζει όμορφα τη σχέση δύο μεγάλων Ελλήνων του 20ού αιώνα: «Η συνάντηση Στρατή Τσίρκα Γιώργου Σεφέρη. Μια φιλία που βράδυνε».

Μια φιλία που, όπως επισημαίνει ο συγγραφέας στον πρόλογο της έκδοσης, «άρχισε με μια διαφωνία και ολοκληρώθηκε ως στενή φιλία». Συναντήθηκαν για πρώτη φορά στο ελληνικό προξενείο της Ιερουσαλήμ, το 1942. Για την ακρίβεια, ο Τσίρκας αναγνώρισε τον Σεφέρη, βγαίνοντας από το κτίριο. Ο Γιώργος Σεφέρης υπηρετούσε στο Κάιρο ως γενικός διευθυντής Τύπου Μέσης Ανατολής. Η κατάληψη του Τομπρούκ από τον Ρόμελ τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου υποχρέωσαν την ελληνική κυβέρνηση να μετακομίσει στην Ιερουσαλήμ. Τη φυγή στην Παλαιστίνη ακολούθησε μια ομάδα Αιγυπτιωτών διανοουμένων. Ανάμεσά τους ήταν ο Στρατής Τσίρκας και ο Κύπριος ποιητής Θεοδόσης Πιερίδης, ένας από τους στενότερους φίλους και συνεργάτες του.

Μια επικριτική επιφυλλίδα του Τσίρκα για την εισαγωγή του Σεφέρη στην έκδοση των «Ωδών» του Κάλβου παραλίγο να δυναμιτίσει μια φιλία πριν καν αυτή ξεκινήσει. Στη συνέχεια και μετά τον πόλεμο ο Τσίρκας θα κάνει προσπάθειες να απαλύνει τις εντυπώσεις και να χτίσει γέφυρες επικοινωνίας, που θα πέσουν στο κενό. Μόνο μετά τη μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα (1963), ο Στρατής Τσίρκας θα ενταχθεί στον στενό κύκλο του ποιητή, ο οποίος είχε επιστρέψει κι αυτός στην Ελλάδα και ζούσε στο σπίτι της οδού Αγρας.

Θα έχει την τιμή να ανήκει στους δύο τρεις φίλους, στους οποίους ο Σεφέρης εμπιστεύεται την ανάγνωση του δακτυλογράφου του πριν το στείλει στο τυπογραφείο. Το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου φέρνει ακόμα πιο κοντά τους δύο λογοτέχνες. Ο Τσίρκας φέρεται να παροτρύνει τον Σεφέρη για να προχωρήσει στη γνωστή αντιδικτατορική του δήλωση τον Μάρτιο του 1969, που μεταδόθηκε από το BBC. Στον Τσίρκα οφείλεται και η συμμετοχή του Σεφέρη στον τόμο «Δεκαοχτώ κείμενα», που εκδόθηκε τον Ιούλιο του 1970, με τον οποίον 18 συγγραφείς έσπαζαν την σιωπή τους. Και τον Ιούλιο του 1972, όταν ο Σεφέρης εισάγεται στον «Ευαγγελισμό» για εγχείρηση στον δωδεκαδάκτυλο, ο Τσίρκας είναι ένας από τους πιο τακτικούς του επισκέπτες. Δύο σχεδόν μήνες μετά, ο Σεφέρης φεύγει από τη ζωή. Και ο Τσίρκας θα σταθεί τιμητική φρουρά δίπλα στο φέρετρο του ποιητή, σε όλη τη διάρκεια της κηδείας και της πορείας προς το Α΄ Νεκροταφείο. «Χάσαμε όχι μόνον τον εθνικό μας ποιητή. Χάσαμε την πιο υπεύθυνη συνείδηση αυτού του τόπου στην πιο δύσκολη ώρα του», θα δηλώσει συντετριμμένος.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ