ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Νέα κανονικότητα το e-εμπόριο – Εκτόξευση του τζίρου σε δύο χρόνια

Στα 14 δισ. ευρώ αποτιμάται ο τζίρος – Ολο και περισσότερες επιχειρήσεις επιταχύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους

nea-kanonikotita-to-e-emporio-amp-8211-ektoxeysi-toy-tziroy-se-dyo-chronia-561656977

Σε βασική συνιστώσα του λιανεμπορίου και της παροχής υπηρεσιών εξελίσσεται το ηλεκτρονικό εμπόριο, με την πανδημία όχι μόνο να προκαλεί αύξηση των ηλεκτρονικών αγορών, αλλά και επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού των επιχειρήσεων, αλλά και της εφαρμογής των καινοτομιών για τη βελτίωση της αγοραστικής εμπειρίας. Ο τζίρος του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ελλάδα σημείωσε νέο ρεκόρ το 2021, φτάνοντας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ELTRUN, στα 14 δισ. ευρώ, σε υψηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με το 2020, παρά το γεγονός ότι το 2021 τα φυσικά καταστήματα παρέμειναν ανοιχτά για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε σύγκριση με την πρώτη χρονιά της ζωής μας με την πανδημία.

Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ELTRUN (Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου και Ηλεκτρονικού Επιχειρείν του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών), το 2020 ο τζίρος του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ελλάδα διαμορφώθηκε σε 11,5 δισ. ευρώ, ενώ προ κορωνοϊού, το 2019, εκτιμάται ότι ήταν περί τα 9 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα, λοιπόν, με την τελευταία εξαμηνιαία έρευνα καταγραφής των καταναλωτικών τάσεων στο ηλεκτρονικό εμπόριο, που πραγματοποίησε τον Δεκέμβριο του 2021 το ELTRUN σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων και Λιανικής Πωλήσεως Ελλάδος (ΣΕΛΠΕ), το 50% των χρηστών του Διαδικτύου πραγματοποίησε τον Δεκέμβριο μία τουλάχιστον αγορά από ηλεκτρονικό κατάστημα. Πρόκειται για το ίδιο ποσοστό που καταγράφηκε και τον Ιούνιο του 2021. Είναι βεβαίως χαμηλότερο από αυτό που καταγράφηκε τον Δεκέμβριο του 2020 (61%), περίοδος όμως κατά την οποία το ηλεκτρονικό εμπόριο αποτελούσε ουσιαστικά τη μοναδική επιλογή για αγορές, αλλά διπλάσιο από το ποσοστό που καταγράφηκε τον Δεκέμβριο του 2019 (26%) πριν δηλαδή από την εκδήλωση της πανδημίας στην Ελλάδα.

Τουλάχιστον 1 στους 3 καταναλωτές που πραγματοποιούν ηλεκτρονικές αγορές θεωρείται πλέον ιδιαίτερα «προχωρημένος».

Τουλάχιστον 1 στους 3 καταναλωτές που πραγματοποιούν ηλεκτρονικές αγορές θεωρείται πλέον ιδιαίτερα «προχωρημένος», αφού οι ηλεκτρονικές του αγορές αντιπροσωπεύουν πάνω από το 20% των συνολικών αγορών. Μάλιστα, για όλους τους online καταναλωτές κατά μέσον όρο οι ηλεκτρονικές αγορές αντιπροσωπεύουν πλέον το 10% των συνολικών τους αγορών, ποσοστό που παραμένει στα ίδια επίπεδα με το αντίστοιχο του Ιουνίου 2021.

Τα ποσοστά αγορών μέσω Διαδικτύου ανά κατηγορία προϊόντων/υπηρεσιών τον Δεκέμβριο του 2021 είναι περίπου στα ίδια επίπεδα με τον Ιούνιο του 2021 και κάπως μειωμένα σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2020. Τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται στις κατηγορίες εισιτήρια – ξενοδοχεία με 45% και ηλεκτρικά – ηλεκτρονικά είδη με 34%. Ακολουθούν τα είδη ρουχισμού με 20%, τα παιχνίδια – είδη δώρων –  κοσμήματα με 17%, τα είδη προσωπικής περιποίησης με 13%, τα έπιπλα με 13%. Σημαντικά είναι και τα ποσοστά αγορών έτοιμου φαγητού (delivery), κάτι το οποίο οφείλεται σε σημαντικό βαθμό και στη μεγάλη ανάπτυξη των σχετικών ηλεκτρονικών πλατφορμών παραγγελιοληψίας, αλλά και διανομής (efood, wolt, box, rocket, delivery.gr κ.ά.). Τον Δεκέμβριο του 2021 το ποσοστό ήταν 12% (η έρευνα είχε γίνει πριν από τους νέους περιορισμούς στην εστίαση), έναντι 13% τον Ιούνιο του 2021 και 20% τον Δεκέμβριο του 2020. Οι αγορές μέσω Διαδικτύου στα είδη γραφείου – βιβλία αποτελούν το 12%, στα φάρμακα είναι 7% και στα τρόφιμα 3%. Αξίζει, βεβαίως, να σημειωθεί ότι στις δύο τελευταίες αυτές κατηγορίες τα ποσοστά είναι ακόμη χαμηλά, όμως παρουσιάζουν ταχύτατη εξέλιξη από την άνοιξη του 2020 και μετά, με τα ηλεκτρονικά σούπερ μάρκετ και τα ηλεκτρονικά φαρμακεία να συμπληρώνουν υπερδιπλάσια ποσοστά ανάπτυξης.

nea-kanonikotita-to-e-emporio-amp-8211-ektoxeysi-toy-tziroy-se-dyo-chronia0Πλέον όλες οι μεγάλες, πλην της Lidl, αλυσίδες σούπερ μάρκετ, αλλά και οι μεσαίες διαθέτουν ηλεκτρονικό κανάλι πωλήσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Convert Group, στο εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2021 οι πωλήσεις των ηλεκτρονικών σούπερ μάρκετ αυξήθηκαν κατά 117% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2020. Σύμφωνα επίσης με τα στοιχεία της Convert Group, ο τζίρος των ηλεκτρονικών σούπερ μάρκετ κατά το α΄ εξάμηνο του 2021 είχε διαμορφωθεί σε περίπου 140,6 εκατ. ευρώ, όταν όλο το 2020 ο τζίρος τους υπολογίζεται σε 163,8 εκατ. ευρώ. Το 2019, προ πανδημίας, ο τζίρος των ηλεκτρονικών σούπερ μάρκετ ήταν μόλις 45,2 εκατ. ευρώ.

Τα ηλεκτρονικά φαρμακεία, τέλος, σημείωσαν αύξηση πωλήσεων κατά 31% στο εννεάμηνο του 2021 σε σύγκριση με το εννεάμηνο του 2020, ενώ πλέον ο αριθμός των ηλεκτρονικών φαρμακείων στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι υπερβαίνει τα 300.

Ανοίγει η βεντάλια με τις e-πλατφόρμες

Μέχρι τον Φεβρουάριο του 2020 οι περισσότεροι που ήθελαν να παραγγείλουν σουβλάκια στο σπίτι έψαχναν σε ένα συρτάρι ένα φυλλάδιο από το σουβλατζίδικο της γειτονιάς, τηλεφωνούσαν και έκαναν την παραγγελία τους. Μέσα σε μερικούς μήνες ολοένα και περισσότεροι, όχι μόνο έκαναν παραγγελίες έτοιμου φαγητού μέσα από εφαρμογές στο κινητό τους, αλλά μέσα από αυτές τις εφαρμογές έκαναν πλέον παραγγελίες σε σούπερ μάρκετ και ύστερα από λίγους μήνες σε φαρμακεία, σε κρεοπωλεία, σε μανάβικα, σε καταστήματα παιχνιδιών, σε καταστήματα οπτικών, ακόμη και σε καταστήματα ρούχων και σε καθαριστήρια. Μαζί με λέξεις όπως COVID-19 και κορωνοϊός, μάθαμε και τις ψηφιακές πλατφόρμες efood, wolt, box για να προστεθούν στη συνέχεια κι άλλες, όπως η delivery.gr, η rocket, η pop market, η InstaShop και να γίνουν κι αυτές μέρος της καθημερινότητάς μας, όπως και οι έννοιες instant delivery και quick commerce.

Την ίδια ώρα η πιο δημοφιλής μηχανή αναζήτησης τιμών, η Skroutz, μεταμορφωνόταν στο μεγαλύτερο marketplace, παρέχοντας στη συνέχεια και μια σειρά υπηρεσιών, συνδρομητικές και μη, αποκτώντας ακόμη και τη δική της εταιρεία ταχυμεταφορών, ενώ πλέον μέσα στο α΄ τρίμηνο του 2022 θα ξεκινήσει να παρέχει και πίστωση για αγορές που θα γίνονται μέσω της πλατφόρμας της.

Η μη λειτουργία των φυσικών καταστημάτων λιανεμπορίου και εστίασης για μεγάλο χρονικό διάστημα το 2020 και το 2021, η απαγόρευση κυκλοφορίας, η εκτεταμένη τηλεργασία, η αναγκαστική διασκέδαση στο σπίτι και ο φόβος του συγχρωτισμού με πολλά άτομα κατέστησαν πλέον τη χρήση των πλατφορμών αυτών σχεδόν καθημερινή ανάγκη για πολλούς καταναλωτές, ενώ συνέβαλαν έτσι ώστε αρκετές επιχειρήσεις που συνεργάζονται με τις πλατφόρμες να μετριάσουν τις απώλειες που έχουν, αν και βεβαίως καλούνται συχνά να πληρώσουν υψηλές προμήθειες.

nea-kanonikotita-to-e-emporio-amp-8211-ektoxeysi-toy-tziroy-se-dyo-chronia2

Ο τζίρος της efood διαμορφώθηκε το 2020 σε 64,4 εκατ. ευρώ από 43,1 εκατ. ευρώ το 2019 (αύξηση 49%), ενώ τα καθαρά της κέρδη αυξήθηκαν κατά 26,7%, φτάνοντας τα 21,3 εκατ. ευρώ. Η εταιρεία, θυγατρική του γερμανικού ομίλου Delivery Hero, από πλατφόρμα παραγγελιοληψίας που ήταν αρχικά, εξελίχθηκε και σε πλατφόρμα διανομών, ενώ πλέον έχει εισέλθει δυναμικά και στην κατηγορία της μικρής λιανικής, δημιουργώντας αρχικά την υπηρεσία efood market και εξαγοράζοντας τον περασμένο Οκτώβριο τέσσερις εταιρείες του ομίλου Μούχαλη, μεταξύ αυτών δίκτυο 500 σημείων πώλησης (περιπτέρων και μίνι μάρκετ) και την πλατφόρμα delivery.gr. Στόχος η ανάπτυξη του λεγόμενου quick commerce, δηλαδή η παράδοση των παραγγελιών που γίνονται ηλεκτρονικά εντός 15-30 λεπτών.

Η ταχεία επέκταση της Wolt στην Ελλάδα έχει ως αποτέλεσμα το 2021 να κλείσει με τετραπλασιασμό των εσόδων της σε σύγκριση με το 2020, ενώ ο τζίρος των συνεργαζόμενων επιχειρήσεων εκτιμάται ότι ξεπέρασε το 2021 τα 100 εκατ. ευρώ. Πλέον, οι συνεργαζόμενες με τη Wolt επιχειρήσεις ανέρχονται σε 4.500. Το 2020 ο τζίρος της Wolt ήταν 12,8 εκατ. ευρώ.

Μικρότερης εμβέλειας είναι η πλατφόρμα BOX του ομίλου Cosmote, ενώ μέσα στο 2021 έκαναν την εμφάνισή τους στην ελληνική αγορά η Rocket, η Pop Market και η InstaShop (η τελευταία έχει επίσης εξαγοραστεί από την Delivery Hero).

Το 2021 ο παραγόμενος τζίρος για τα συνεργαζόμενα με τη Skroutz καταστήματα υπολογίζεται ότι ξεπέρασε το 1 δισεκατομμύριο ευρώ, από 940 εκατ. ευρώ το 2020 και 644 εκατ. ευρώ το 2019. Πλέον η εταιρεία αριθμεί 700 άτομα προσωπικό, προχωρώντας σε 280 προσλήψεις μόνο μέσα στο 2021, ενώ διαθέτει στόλο 300 βαν και 400 οδηγούς. 

Το 2020 ο κύκλος εργασιών της Skroutz διαμορφώθηκε σε 38,8 εκατ. ευρώ, αυξημένος κατά 96% σε σύγκριση με το 2019, ενώ τα κέρδη της εταιρείας αυξήθηκαν περίπου κατά 146%, στα 12,48 εκατ. ευρώ.

Αλματα προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό από τις επιχειρήσεις

Τουλάχιστον 15.000 ελληνικές επιχειρήσεις διαθέτουν, σύμφωνα με  έρευνα του Eltrun, ψηφιακό κανάλι πωλήσεων, ενώ πλέον αρκετά ηλεκτρονικά καταστήματα κάνουν τζίρο ετησίως που υπερβαίνει τα 10 εκατ. ευρώ.

nea-kanonikotita-to-e-emporio-amp-8211-ektoxeysi-toy-tziroy-se-dyo-chronia4
Μία στις πέντε επιχειρήσεις πραγματοποίησε ηλεκτρονικές πωλήσεις το 2021, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat (φωτ. SHUTTERSTOCK).

Σύμφωνα με τον Γιώργο Δουκίδη, καθηγητή στο Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντή του Eltrun, στην Ελλάδα το 2021 τα ηλεκτρονικά καταστήματα που πραγματοποίησαν πωλήσεις πάνω από 10 εκατ. ευρώ υπολογίζονται σε περίπου 100 και προέρχονται κυρίως από τους ακόλουθους κλάδους: φαρμακεία, ηλεκτρονικά είδη, σούπερ μάρκετ, μόδα, έπιπλα – σπίτι, φαγητό, ασφάλειες, ξενοδοχεία, μεταφορές, εισιτήρια, υπηρεσίες. Πρόκειται δε για καταστήματα που ανήκουν σε μεγάλες αλυσίδες λιανικής και που προϋπήρχαν της πανδημίας, αλλά εκσυγχρονίστηκαν, ενώ πολλά εξ αυτών εν μέσω πανδημίας βελτίωσαν τις παρεχόμενες υπηρεσίες, κυρίως μέσω επενδύσεων στα πληροφοριακά συστήματα, στα κέντρα αποθήκευσης και διανομής, αλλά και στο λεγόμενο last mile, στο τελικό στάδιο δηλαδή της παράδοσης της παραγγελίας στον καταναλωτή λιανικής. Σε επενδύσεις αυτής της κατηγορίες προχώρησαν, μεταξύ άλλων, ο όμιλος Φουρλή, η Public – MediaMarkt, η ΑΒ Βασιλόπουλος, η Σκλαβενίτης, η Jumbo, η ΜΕΤΡΟ ΑΕΒΕ.

Η ανάγκη του ψηφιακού μετασχηματισμού έγινε βεβαίως κατανοητή, έστω και με τον βίαιο τρόπο της πανδημίας, και από τη μεγάλη πλειονότητα των μικρομεσαίων εμπορικών επιχειρήσεων. Ετσι, ενώ τον Νοέμβριο του 2020, σύμφωνα με έρευνα που είχε πραγματοποιήσει το Ινστιτούτο Εμπορίου και Υπηρεσιών της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΙΝΕΜΥ ΕΣΕΕ), δυνατότητα ηλεκτρονικών πωλήσεων μέσω ηλεκτρονικού καταστήματος είχε μόλις 24% των επιχειρήσεων και μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης το 40%, έναν χρόνο μετά δυνατότητα πραγματοποίησης ηλεκτρονικών πωλήσεων είχε το 54% των επιχειρήσεων. 

Για να αντιληφθεί κάποιος καλύτερα τις κοσμογονικές αλλαγές που επήλθαν και στις μικρομεσαίες εμπορικές επιχειρήσεις, αρκεί να πούμε ότι σύμφωνα με την ετήσια Εκθεση Ελληνικού Εμπορίου 2019 της ΕΣΕΕ, το 2018 μόλις το 11% των εμπορικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα είχε ηλεκτρονικό κατάστημα (το 2015, πριν από την επιβολή των capital controls, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 7%). Σύμφωνα δε με στοιχεία που ανακοίνωσε πριν από λίγες ημέρες η Eurostat, στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι πραγματοποίησε ηλεκτρονικές πωλήσεις μία στις πέντε επιχειρήσεις το 2021, όταν το αντίστοιχο ποσοστό το 2019 ήταν μόλις 9%. Η απόκλιση, βεβαίως, από τις βορειοευρωπαϊκές χώρες είναι ακόμη σημαντική, όμως την τελευταία διετία έχουν γίνει σημαντικά άλματα και στην Ελλάδα στον τομέα αυτό. Αρκετές, εξάλλου, μικρές και πολύ μικρές εμπορικές επιχειρήσεις αξιοποίησαν τις πλατφόρμες αγορών, τα market places, όπως είναι για παράδειγμα η Skroutz και η Public, για να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν ηλεκτρονικές πωλήσεις, ενώ αρκετές χιλιάδες αξιοποίησαν τα κονδύλια του ΕΣΠΑ στο πλαίσιο της δράσης e-λιανικό.