ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η κληρονομιά που αφήνει ο Μάριο Ντράγκι

draghi-european-cen

Στο τέλος της εβδομάδας, ο Μάριο Ντράγκι, ο πρώτος πρόεδρος της ΕΚΤ που θα μείνει τόσο στη μνήμη των Ευρωπαίων καθώς ταυτίστηκε με την κρίση του ευρώ, αλλά και με τη διάσωσή του, θα αποτελεί ουσιαστικά παρελθόν για την Ευρωζώνη. Θα παραδώσει το τιμόνι της ΕΚΤ στην Κριστίν Λαγκάρντ και μαζί με αυτό θα της κληροδοτήσει τα αρνητικά επιτόκια στο -0,5% και τις διαμαρτυρίες που αυτά προκαλούν, ένα πρόγραμμα αγοράς ομολόγων που θα εγκαινιαστεί ουσιαστικά μαζί με τη θητεία της με μηνιαίες αγορές αξίας 20 δισ. ευρώ, αλλά και ένα διχασμό στους κόλπους της τράπεζας, παράπλευρη απώλεια ακριβώς αυτού του προγράμματος.

Της παραδίδει, όμως, παράλληλα τη διαχείριση μιας Ευρωζώνης που παρά την επιβράδυνσή της, την ανεργία της και τον χαμηλό πληθωρισμό της, φαίνεται να έχει διαφύγει τον διαμελισμό, από τον οποίο κινδύνεψε επανειλημμένως στη διάρκεια της κρίσης.

Αυτό το επίτευγμα πιστώνεται κατά κύριο λόγο ο Μάριο Ντράγκι σε ό,τι αφορά τον ρόλο του σε μια κρίση την οποία παρέλαβε ήδη σε κορύφωση όταν ανέλαβε καθήκοντα, το 2011. Και για την ιστορική φράση που εκστόμισε εκτός  Ευρωζώνης στο Λονδίνο το καλοκαίρι του 2012, «θα κάνω ό,τι κι αν χρειαστεί για να σώσω το ευρώ και πιστέψτε με θα είναι αρκετό», με την οποία επανέφερε την ηρεμία στις αγορές ομολόγων.

Γι’ αυτό κυρίως του έχει αποδοθεί το προσωνύμιο «σούπερ Μάριο», ένα κάπως ανάρμοστο προσωνύμιο για κεντρικό τραπεζίτη, έναν τεχνοκράτη όπως ο Μάριο Ντράγκι, καθώς παραπέμπει στον ήρωα ενός παιχνιδιού βίντεο της Nintendo, τον υδραυλικό σούπερ Μάριο.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο Μάριο Ντράγκι πιστώνεται ότι την κράτησε στο ευρώ διατηρώντας ζωντανές τις τράπεζές της, χορηγώντας τους ρευστότητα. Ο ίδιος αποκάλυψε, μάλιστα, σε πρόσφατη συνέντευξή του ότι, όταν η χώρα μας βρισκόταν στην κορύφωση της κρίσης, του ζητήθηκε να διακόψει τη ρευστότητα στις ελληνικές τράπεζες και αρνήθηκε.

Κάποιοι άλλοι τού πιστώνουν τα 11 εκατ. θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στην Ευρωζώνη μετά την κρίση χρέους, έστω κι αν επισημαίνουν πως η κατανομή αυτών των θέσεων είναι εξαιρετικά άνιση, με τις χώρες του Νότου σαφώς αδικημένες. Και στις αδικημένες χώρες συγκαταλέγεται, βέβαια, και η πατρίδα του, η Ιταλία.

Με τα κριτήρια της ΕΚΤ και της πολιτικής της, η αποτυχία της πολιτικής Ντράγκι ήταν πως δεν κατόρθωσε να επιταχύνει τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης, που παρά τα αρνητικά επιτόκια και τις αγορές ομολόγων παραμένει επίμονα χαμηλός στο 0,8% όταν ο στόχος της τράπεζας είναι το 2%. Εκείνο, όμως, που σίγουρα δεν έχει καταφέρει, αλλά βέβαια δεν εντασσόταν στα καθήκοντά του, ήταν να πείσει τις πλεονασματικές χώρες της Ευρωζώνης, κατά κύριο λόγο τη Γερμανία, να χαλαρώσουν τη δημοσιονομική πολιτική τους και να αυξήσουν τις δαπάνες ώστε να τονώσουν την οικονομία προς όφελος δικό τους και όλων των εταίρων τους.

Ματαιοπονία αποδεικνύονται οι επανειλημμένες εκκλήσεις του, τις οποίες επανέλαβε, άλλωστε, και στην τελευταία συνεδρίασή του, την Πέμπτη. Οπως προκύπτει από ανάλυση της HSBC, στα σχέδια προϋπολογισμού που υπέβαλαν στην Κομισιόν οι χώρες-μέλη της Ευρωζώνης, μόλις το 0,4% του ΑΕΠ της προορίζεται για αύξηση δαπανών και τόνωσης της οικονομίας. Πρόκειται για ποσοστό μικρότερο και από το ήμισυ των δαπανών που χρειάζονται για να επιταχυνθεί ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας και να προσεγγίσει το μακροπρόθεσμο δυναμικό της.

Ο Ντράγκι επέλεξε, πάντως, ως στίγμα και της τελευταίας του συνέντευξης Τύπου υπό την ιδιότητα του προέδρου της ΕΚΤ να επαναλάβει την ίδια έκκληση. Επανέλαβε, όμως, επίσης την έκκλησή του για συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών στην Ευρωζώνη προκειμένου για την ολοκλήρωση της νομισματικής ένωσης.
Και εξέφρασε τη στήριξή του «σε κάτι που έχουν όλες οι επιτυχημένες νομισματικές ενώσεις, έναν κεντρικό δημοσιονομικό μηχανισμό, είτε κοινό προϋπολογισμό είτε ένα σύστημα ασφάλισης». Επανέλαβε, όμως, επίσης, και την υπόσχεσή του πως η πολιτική της ΕΚΤ θα παραμείνει άκρως αναπτυξιακή για όσο χρειαστεί. Ο Μάριο Ντράγκι έχει ουσιαστικά δεσμεύσει τη διάδοχό του, που θα κληθεί να αντιμετωπίσει όσα μέλη του Δ.Σ. της ΕΚΤ διαφωνούν με την τελευταία μείωση των επιτοκίων και με το νέο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης. Ησαν αρκετά και ανάμεσά τους ένας Γάλλος. 

Κοινή γραμμή

Η συμφιλίωση μεταξύ των μελών του Δ.Σ. της ΕΚΤ θα είναι η προτεραιότητα της Κριστίν Λαγκάρντ από την 1η Νοεμβρίου που αναλαμβάνει επικεφαλής της ΕΚΤ. Μιλώντας στο γερμανικό περιοδικό Der Spiegel , η κ. Λαγκάρντ τόνισε ότι «πρέπει να εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας στο πώς θα διαμορφώσουμε ξανά κοινή γραμμή στο μέλλον». Κι αυτό γιατί οι αποφάσεις που ανακοίνωσε ο Μάριο Ντράγκι τον Σεπτέμβριο για περαιτέρω μείωση των επιτοκίων και για επανεκκίνηση του προγράμματος αγοράς ομολόγων έχουν προκαλέσει εντονότατες διαμάχες. Δέκα από τα 25 μέλη του Δ.Σ. τάχθηκαν κατά των αποφάσεων του Ντράγκι. Η κ. Λαγκάρντ, τέως επικεφαλής του ΔΝΤ και παλαιότερα υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, τόνισε στο γερμανικό περιοδικό πως αναζητεί πάντα «κοινή βάση ώστε να διαμορφώνεται τελικά σύγκλιση των διαφορετικών απόψεων». Υποσχέθηκε πως θα εξετασθούν όλες οι απόψεις «χωρίς προκαταλήψεις». Απηχώντας, άλλωστε, τον Μάριο Ντράγκι απηύθυνε κι εκείνη έκκληση προς τις κυβερνήσεις της Ευρωζώνης να στηρίξουν την ανάπτυξη με τη δημοσιονομική πολιτική τους.