ΑΠΟΨΕΙΣ

Τύπος, πολίτες και δημοκρατία

Εάν είναι να εισέλθουμε σε νέα εποχή, με τη χώρα απαλλαγμένη απ’ ό,τι πλήγωσε και μας δίχασε τις τελευταίες δεκαετίες, δεν θα αρκούν νέες δομές και συμπεριφορές στη δημόσια διοίκηση, νέο πνεύμα στην πολιτική αντιπαράθεση και ενίσχυση της ανεξαρτησίας των θεσμών. Η ανάκαμψη της Ελλάδας απαιτεί και μια νέα σχέση μεταξύ του πολίτη και του Τύπου. Μέρος της ευθύνης για την κρίση βαραίνει και τα ΜΜΕ, είτε αδιαφορούσαν για την επικίνδυνη πορεία της χώρας είτε σήμαιναν συναγερμό αλλά ουδείς έδινε σημασία. Το κύρος μεγάλου μέρους του Τύπου και η εμπιστοσύνη των πολιτών είχαν κλονιστεί και πριν από την κρίση.

Το δύσκολο εγχείρημα της αποκατάστασης της σχέσης πολίτη – Τύπου θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την πορεία προς μια πιο υγιή οικονομία και μια πιο δίκαιη κοινωνία. Κορυφαίο πρόβλημα είναι ότι το «επιχειρησιακό μοντέλο» Τύπου – πολιτικής – επιχειρήσεων, που κυριαρχούσε στο παρελθόν, είχε διαβρώσει προ πολλού την εμπιστοσύνη στα μέσα ενημέρωσης· απομένει σε αυτά τώρα να αποδείξουν ότι δεν θα εκμεταλλεύονται την ισχύ τους για οτιδήποτε άλλο πέρα από τη σωστή ενημέρωση του κοινού. Στην κοινωνία μας –όπου οι οπαδοί μιας ομάδας απαιτούν μόνο νίκες και με όποιο μέσο–, είναι δύσκολο να αποδεχθούμε ότι κάποιοι θα ελέγξουν εαυτούς προς όφελος του κοινού συμφέροντος. Απ’ αυτό, όμως, θα κριθεί εάν ο Τύπος θα μπορέσει να παίξει τον ρόλο που η δημοκρατία έχει ανάγκη.

Το δεύτερο ουσιαστικό πρόβλημα είναι οικονομικό. Δεν υπάρχει το χρήμα, που κάποτε συντηρούσε πληθώρα μέσων ενημέρωσης· ο σκληρότερος ανταγωνισμός και η έκρηξη νέων Μέσων έχουν ως αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να αμείβονται με χαμηλότατους μισθούς, ενώ πολλά Μέσα παλεύουν να επιβιώσουν. Δύσκολα εξασφαλίζονται η ανεξαρτησία και η αμεροληψία όταν το Μέσο και οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν υπαρξιακά προβλήματα. Χωρίς αποδεδειγμένη εγκυρότητα όμως, δύσκολα αποκτάται η εμπιστοσύνη.

Απαιτείται μια εθνική προσπάθεια για να ξεφύγει η Ελλάδα από το τέλμα, να στηθεί σε ισχυρότερες βάσεις και να αποφύγει τις πρακτικές του παρελθόντος. Οι δημοσιογράφοι και τα ΜΜΕ έχουν κορυφαίο ρόλο να επιτελέσουν  εδώ. Μαζί με το πολιτικό σύστημα και τη Δικαιοσύνη, συμβάλλουν στην εύρυθμη λειτουργία της πολιτείας, με τον ένα θεσμό να ελέγχει τον άλλο και ο πολίτης να είναι σωστά ενημερωμένος. Απαιτείται από έναν κλάδο ταλαιπωρημένων και σε μεγάλο βαθμό απογοητευμένων ανθρώπων να υπερβούν εαυτούς και όσα έζησαν τα τελευταία χρόνια. Να πιστέψουν στην αποστολή τους, να αφοσιωθούν σε αυτήν. Να βρουν την αναγκαία στήριξη από την πολιτεία και τους πολίτες.