ΑΠΟΨΕΙΣ

Οι πρόωροι εορτασμοί του Ερντογάν

Ο Ερντογάν επέλεξε σημαδιακή ημέρα για να αυτοπαρουσιαστεί ως νέος στρατηλάτης των Οθωμανών, μετατρέποντας την Αγία Σοφία σε τζαμί στην 97η επέτειο της υπογραφής της Συνθήκης της Λωζάννης. Στους εορτασμούς αυτούς εντάσσεται προφανώς και η πρόθεση να προκαλέσει ρήξη με την Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ενωση με την αποστολή ερευνητικού πλοίου σε τμήμα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, συνοδευόμενου από στολίσκο του πολεμικού ναυτικού. Με την προσευχή του κάτω από τον μεγαλειώδη θόλο της Αγίας Σοφίας, με τα απαράμιλλης ομορφιάς χριστιανικά ψηφιδωτά κρυμμένα, ο Ερντογάν επιχειρεί να ανατρέψει όσα πέτυχε ο ιδρυτής του κοσμικού κράτους της Τουρκίας.

Ο Κεμάλ Ατατούρκ χαιρέτισε τη Συνθήκη της Λωζάννης ως «πολιτική νίκη μεγαλύτερη απ’ όσες επιτεύχθηκαν σε όλη την οθωμανική εποχή». Σύμφωνα με τον βιο-γράφο του, Αντριου Μάγκο, η Συνθήκη «αναγνώρισε την Τουρκία ως ανεξάρτητο κράτος, εδραίωσε τα σύνορά της και καθόρισε αρχές και κανόνες που ίσχυαν στον “πολιτισμένο κόσμο”, όπως ο Μουσταφά Κεμάλ επέμενε». Ακολούθησαν άλλα επτά χρόνια έντονων διπλωματικών διεργασιών για να επιτευχθεί σύμφωνο ελληνοτουρκικής φιλίας. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1934, ο Ατατούρκ μετέτρεψε την Αγία Σοφία σε μουσείο (από τζαμί που ήταν από το 1453). Τώρα ο Ερντογάν επιχειρεί με κάθε τρόπο να υπονομεύσει το κληροδότημα του Ατατούρκ και να εμφανιστεί ως διάδοχος του Πορθητή, ανορθωτής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εξ ου και η παραβίαση των συνόρων της Τουρκίας με τη Συρία και το Ιράκ, οι προκλήσεις εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου, ο στρατιωτικός και πολιτικός τυχοδιωκτισμός. Μόνο στον αυταρχισμό εναντίον του λαού του επιχειρεί να μοιάσει στον Ατατούρκ, αλλά για εντελώς αντίθετο σκοπό – για να εδραιώσει το πολιτικό Ισλάμ στην εξουσία.

Με την επιμονή του να προσβάλλει όχι μόνο τους Ελληνες αλλά και τους κανόνες του «πολιτισμένου κόσμου», μιμούμενος πρακτικές του Μεσαίωνα, ο Ερντογάν θέλει να κρύψει το γεγονός ότι η τουρκική οικονομία βασίζεται κυρίως στη στήριξη του Κατάρ και άλλων, ότι η κλιμακούμενη επιθετικότητά του θα συσπειρώσει ολοένα περισσότερες χώρες εναντίον του. Μέσα στο μεγαλείο που ο ίδιος σκηνοθετεί, δεν βλέπει ότι οι έως τώρα επιτυχίες του βασίζονται στην ανοχή ή στην αδιαφορία άλλων, ότι κάποιοι που τον στηρίζουν θα στραφούν εναντίον του. Ισως, όμως, βλέπει τους κινδύνους και γι’ αυτό σπεύδει να πανηγυρίσει σήμερα. Τρία χρόνια πριν από την πιο σημαδιακή 100ή επέτειο της ίδρυσης της Τουρκίας.