ΑΠΟΨΕΙΣ

Τι είναι προοδευτικό;

Για την καθυστερηµένη Ελλάδα, προοδευτικό είναι κάθε μέτρο που επιταχύνει τον βηματισμό της ώστε να φτάσει τις προηγμένες χώρες. Τέτοια μέτρα –λέγονται και μεταρρυθμίσεις– θίγουν συμφέροντα και κακές συνήθειες και γι’ αυτό απαιτούν από τους πολιτικούς επώδυνες θυσίες, αλλιώς «πολιτικό κόστος».

Ενώ αυτά είναι αυτονόητα, εντούτοις διάφοροι χρησιμοποιούν στερεότυπα του παρελθόντος για να πουλήσουν ανώδυνα «προοδευτισμό», χωρίς να καταβάλουν το σχετικό πολιτικό κόστος. Προς τούτο, καλούν πρόοδο τον σοσιαλισμό και συντήρηση τον φιλελευθερισμό, παρ’ όλη την κατάρρευση ή τη μετάλλαξη όλων των σοσιαλιστικών καθεστώτων. Εκχωρούν τον τίτλο «προοδευτικός» στο αντίθετό του: σε πολιτικές στάσιμες, παρωχημένες και εγκλωβισμένες σε παλαιά ιδεολογικά μοντέλα. Καλούν την Αριστερά (ενίοτε και τις ακραίες εκδοχές της) και τα κεντροαριστερά κόμματα «προοδευτικά» και τη Δεξιά (και τις ακραίες εκδοχές της) «συντηρητική». Ομως δεν υπάρχει προοδευτική πολιτική που δεν είναι ευέλικτη, απαλλαγμένη από απολιθωμένες ιδεοληψίες. Με ιδεοληψίες δεν μπορούν να χαραχτούν και να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες μεταρρυθμιστικές καινοτομίες. Γι’ αυτό, δεν μπορεί να είναι προοδευτικός ένας διανοούμενος που αρνείται μέχρι τον θάνατό του (2008) να γράψει στο μονοτονικό σύστημα που καθιερώθηκε το 1982, ούτε ένας πολιτικός ηγέτης που είναι τόσο αγκυλωμένος στα σύμβολα, ώστε να υπερηφανεύεται που δεν φοράει γραβάτα. Ούτε και κάποιος που κατεβαίνει σε εκλογές πτωχευμένης χώρας με σύνθημα «Λεφτά υπάρχουν».

Εσχάτως βλέπουμε να χρησιμοποιείται, από τον Αλ. Τσίπρα, τον Γ. Παπανδρέου και άλλους, κατά κόρον ο όρος «πρόοδος» και «προοδευτική διακυβέρνηση» για το μέτωπο που θα αντικαταστήσει την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Εκείνοι όμως που θέλουν να το χτίσουν έχουν δώσει τόσα δείγματα σαν τα παραπάνω, που δεν πείθουν ότι είναι προοδευτικοί, δηλαδή ότι προτίθενται να καταβάλουν το απαραίτητο πολιτικό κόστος. Ετσι, δεν θα μπορέσουν να αντικαταστήσουν την κυβέρνηση Μητσοτάκη και αυτό το θεωρώ δυστύχημα για τη χώρα. Δεν είναι ούτε υγιές ούτε δημοκρατικό. Η δημοκρατία απαιτεί εναλλαγές στη διακυβέρνηση. Αλλιώς φθείρεται και παρακμάζει. Ωστόσο, για την εναλλαγή της κυβέρνησης Μητσοτάκη χρειάζεται ένα σχήμα το ίδιο ή και περισσότερο προοδευτικό από αυτήν. Χρειάζονται, δηλαδή, άνθρωποι άφθαρτοι, με σκέψη και λόγο καινοτόμο.