ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ψυχική εξάντληση και το άγχος μαθητών

Η ψυχική εξάντληση και το άγχος μαθητών

Πίσω στα θρανία από χθες για τους περισσότερους μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου, οι οποίοι βίωσαν αρνητικά την καραντίνα και την σχεδόν τρίμηνη τηλεκπαίδευση. Άλλωστε, η συντριπτική πλειονότητα των μαθητών ήθελε να λήξει η περίοδος «απομόνωσης», με δεδομένο, μάλιστα, ότι στους εφήβους το σχολικό περιβάλλον είναι ο κύριος χώρος κοινωνικοποίησης. «Προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι τα σχολεία ανοικτά, ενώ κύριοι στόχοι παραμένουν η προστασία της ατομικής και της δημόσιας υγείας αλλά και η όσο το δυνατόν απρόσκοπτη εκπαιδευτική διαδικασία», ανέφερε χθες η υπουργός παιδείας, κ. Νίκη Κεραμέως, απευθυνόμενη σε μαθητές σχολείου της Αττικής, το οποίο επισκέφθηκε. Βέβαια, δεν απέκλεισε την επιστροφή στην τηλεκπαίδευση. “Πάντα θα πορευόμαστε με βάση τις εισηγήσεις των ειδικών και δεν θα διστάσουμε να εφαρμόσουμε οποιοδήποτε μέτρο μας υποδείξουν”, είπε.

Καθώς η τηλεκπαίδευση συνεχίζεται για κάποια σχολεία και τίποτα δεν αποκλείει να επιστρέψουν σε αυτήν και όσα ξεκίνησαν από χθες τη διά ζώσης εκπαίδευση, δημοσιεύουμε το δεύτερο μέρος της πανελλαδικής διαδικτυακής έρευνας (το πρώτο παρουσιάστηκε στην «Κ» στο φύλλο της Κυριακής 31/1) σε δημόσια σχολεία, στην οποία μετείχαν 2.548 μαθητές και 963 καθηγητές. 

Συγκεκριμένα, στην έρευνα (πραγματοποιήθηκε από τις εκπαιδευτικούς Δώρα Κουντουρά, Μάρθα Πασχαλίδου και Φωτεινή Σαφλαγιούρα και Πωλίνα Πλέσσα), οι τρεις στους τέσσερις καθηγητές δήλωσαν πως έχουν αντιληφθεί ότι η καραντίνα και η απουσία από τη ζωντανή τάξη έχει επιφέρει αρνητικές ψυχολογικές συνέπειες στους μαθητές τους. Οι μαθητές μίλησαν για άγχος, ψυχική εξάντληση, αίσθημα ρουτίνας, πλήξη, μοναξιά, φόβο, θλίψη, θυμό.

Μάλιστα το 44,6% των εκπαιδευτικών δήλωσε ότι στη διάρκεια των μαθημάτων αφιέρωσε -από αρκετά έως πάρα πολύ- χρόνο για να συζητήσει με τους μαθητές τα ζητήματά τους. Ωστόσο, μόνο το 25% των μαθητών θεώρησε επαρκή τον χρόνο που διατέθηκε σε τέτοιες συζητήσεις. Σύμφωνα με απάντηση μαθητή “[…], το κυριότερο είναι η κακή διάθεση και ψυχολογία της πλειοψηφίας των μαθητών, καθώς υπάρχουν πολλά τα οποία τους απασχολούν, θεωρώ, μέσα σε αυτές τις παράξενες συνθήκες. Οπότε θα πρότεινα να αφιερώνεται λίγο παραπάνω χρόνος πέρα από το κομμάτι των μαθημάτων και στην συζήτηση άλλων θεμάτων”.

Από την πλευρά τους, περισσότεροι από 7 στους 10 εκπαιδευτικούς βιώνουν αίσθημα ματαίωσης από την έλλειψη ζωντανής επαφής και απρόσκοπτης επικοινωνίας με τους μαθητές τους.

Αξίζει να σημειωθεί πως ένας ακόμη παράγοντας που επιβαρύνει την ψυχολογία των μαθητών αλλά και των εκπαιδευτικών είναι οι κακόβουλες εισβολές στις ψηφιακές τάξεις. Το 65,4% των μαθητών αναφέρει τέτοια περιστατικά. Χαρακτηριστικά, μαθητής σημειώνει “[…] θα έπρεπε το σχολείο να μεριμνήσει […] και να σταματήσει το φαινόμενο των εισβολών, γιατί με τις εισβολές χάνεται πολύτιμος χρόνος, υπάρχει αγανάκτηση και η ψυχική υγεία και διάθεση των μαθητών αλλά και των καθηγητών κατρακυλάει”.  Το πρόβλημα θα λυνόταν, αν οι μαθητές πιστοποιούνταν από το ΠΣΔ, όπως οι καθηγητές, κατά την είσοδό τους στο WeBex.

Για πολλούς, άλλωστε, η τηλεκπαίδευση κρίθηκε αναποτελεσματική. «Σωστότερος χαρακτηρισμός θα ήταν “ραδιοφωνική εκπομπή”» ανέφερε μαθητής.

Παρόλα αυτά, η τηλεκπαίδευση αποδεικνύεται και ιδιαιτέρως κουραστική για μαθητές και κυρίως καθηγητές, αν και όχι για τους ίδιους ακριβώς λόγους. Το 40,2% των μαθητών δηλώνει ότι αυξήθηκε ο φόρτος εργασίας τους, ενώ αναφέρουν ότι τους κουράζει η πολύωρη παρακολούθηση μαθημάτων μπροστά από μια μικρή ή μεγάλη οθόνη. Από την άλλη, το 86% των καθηγητών δήλωσε ότι αυξήθηκε ο εξωδιδακτικός χρόνος εργασίας, καθώς υποχρεώθηκαν να αυτοεπιμορφωθούν, να προετοιμάσουν ψηφιακό υλικό και μαθήματα προσαρμοσμένα στις συνθήκες του WeBex ή να διορθώσουν με ψηφιακά μέσα φωτογραφίες χειρόγραφων εργασιών.

Ως προς τον εξοπλισμό σύνδεσης μόνο το 28,2% των καθηγητών δηλώνει ότι είχε όλα τα απαραίτητα μέσα. Οι υπόλοιποι χρειάστηκε να αγοράσουν από Η/Υ ή λαπτοπ (15,2%), έως κάμερες, μικρόφωνο, γραφίδα, εκτυπωτή και να αναβαθμίσουν τη σύνδεσή τους, ενώ κάποιοι (14%) δεν κάλυψαν τις σχετικές ανάγκες για οικονομικούς λόγους.

Από τους μαθητές υπολογιστή είχαν λιγότεροι από τους μισούς (42,7%). Μέσω κινητού συνδεόταν στα μαθήματα το 31% από αυτούς, είτε ελλείψει άλλης συσκευής, είτε επειδή η υπάρχουσα συσκευή δεν ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις των τηλεμαθημάτων, είτε τέλος επειδή αυτό τους βόλευε περισσότερο  (29,2%, 39,4% και 31,4% αντιστοίχως).

Όσον αφορά την προμήθεια συσκευών από το σχολείο, μόνο 2 στους 100 μαθητές δανείστηκαν tablet από αυτό. Στους καθηγητές αυτή η αναλογία βελτιώνεται στο 5,8% (laptop και tablet). Σε κάθε περίπτωση, από τις απαντήσεις τεκμηριώνεται ότι η κρατική συνδρομή στο οικονομικό βάρος της τηλεκπαίδευσης ήταν ελάχιστη. Μαθητής ανέφερε χαρακτηριστικά: “[…] Ακόμη, υπάρχουν ελλείψεις στον εξοπλισμό των μαθητών (πιθανώς και των καθηγητών), όπως ηλεκτρονικές συσκευές ή ακόμη και σύνδεση στο διαδίκτυο, προβλήματα τα οποία θα έπρεπε πρώτα να λυθούν, ώστε να μην βρίσκεται ούτε ένας μαθητής που να μην έχει την δυνατότητα να παρακολουθήσει και έπειτα να ξεκινήσει η διαδικασία της τηλεκπαίδευσης.”

Χθες πάντως, η υφυπουργός Παιδείας, κ. Ζέττα Μακρή ανακοίνωσε ότι “σύντομα θα χορηγηθεί η επιταγή αξίας 200 ευρώ για κάθε μαθητή και φοιτητή για την αγορά τεχνολογικού εξοπλισμού (tablet, laptop, desktop). Το εκτιμώμενο πλήθος των δικαιούχων ανέρχεται σε περίπου 560.000 νέους ηλικίας από 4 έως 24 ετών. Δικαιούχοι θα είναι οι οικογένειες με ισοδύναμο οικογενειακό εισόδημα έως 6.000 ευρώ”.

Ωστόσο, ελπίδα όλων είναι να παραμείνουν τα σχολεία ανοιχτά διότι, όπως έγραψε μαθήτρια της Γ΄ Λυκείου που θέλει να εισαχθεί σε κάποια ιατρική σχολή, «η τηλεκπαίδευση δεν πρέπει να καθιερωθεί. Είναι πραγματικά ψυχοφθόρα και επιβαρυντική. Με έχει κουράσει να ακούω μόνο ηλεκτρονικές “φωνές”. Με έχει κουράσει να μην έχω ανθρώπινη επαφή. Με έχει κουράσει να είμαι 7 ώρες το πρωί πάνω από την οθόνη και άλλες 4 τα απογεύματα με το φροντιστήριο. Και σίγουρα δεν είναι αποδοτική. Τα κενά είναι τεράστια πλέον και ο χρόνος που χρειάζομαι μόνη μου για να αναπληρώσω είναι πάρα πολύς, δεν μένει χρόνος για μένα. Βλάπτει τους καλούς μαθητές».