ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Πανεπιστήμια: «Κίνητρα» για επαναφορά των Συμβουλίων

panepistimia-kinitra-gia-epanafora-ton-symvoylion

Συμμαχίες θα αναζητήσει η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας στα πανεπιστήμια, ώστε ο δρόμος της επιστροφής των Συμβουλίων να έχει όσο το δυνατόν λιγότερες αντιδράσεις. Μεταξύ όσων μελετώνται είναι και η χορήγηση της δυνατότητας νέας θητείας στους νυν πρυτάνεις. Σήμερα, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως και ο αρμόδιος υφυπουργός για την ανώτατη εκπαίδευση και πανεπιστημιακός Αγγελος Συρίγος θα συζητήσουν για το ακανθώδες ζήτημα της αλλαγής του μοντέλου διοίκησης και τις κρίσιμες διατάξεις για τον νέο νόμο-πλαίσιο για τα ΑΕΙ. 

Ειδικότερα, μία από τις εμβληματικές προεκλογικές εξαγγελίες της κυβέρνησης για τα ΑΕΙ ήταν η επαναθεσμοθέτηση των Συμβουλίων, στα οποία θα μετέχουν προσωπικότητες από τον χώρο της επιστήμης, της οικονομίας, του πολιτισμού. Πρόκειται για θεσμό που είχε ιδρυθεί με τον νόμο 4009 του 2011, αλλά συνάντησε ισχυρές αντιδράσεις, παρότι στα Συμβούλια μετείχαν Ελληνες και ξένοι πανεπιστημιακοί με σημαντική καριέρα σε ΑΕΙ του εξωτερικού. Εντέλει τα Συμβούλια καταργήθηκαν από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. 

Στην Ευρώπη, τα συμβουλευτικά ή εποπτικά όργανα, όπως τα Συμβούλια του νόμου 4009, συνήθως παρακολουθούν τις εκπαιδευτικές και οικονομικές δραστηριότητες των ιδρυμάτων και αποτελούνται αποκλειστικά ή κατά το μεγαλύτερο μέρος από εξωτερικούς φορείς. Η εκ νέου θεσμοθέτηση των Συμβουλίων κρίνεται απαραίτητη καθώς στόχος της νυν ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας είναι να ενισχυθεί η αυτονομία των πανεπιστημίων, με περιορισμό της κρατικής εποπτείας. Ετσι, οι αρμοδιότητες των Συμβουλίων θα τα καθιστούν θεσμικά αντίβαρα του Πρυτανικού Συμβουλίου και της Συγκλήτου. Επίσης, τα Συμβούλια θα αναλάβουν αρμοδιότητες που σήμερα ασκεί ο εκάστοτε υπουργός Παιδείας. 

Βέβαια, ο ρόλος των Συμβουλίων και η ανακατανομή των αρμοδιοτήτων υπέρ αυτών με «ψαλίδισμα» των αρμοδιοτήτων του πρύτανη και της Συγκλήτου μελετώνται υπό το πρίσμα της αποφυγής των κραδασμών στο ΑΕΙ και των αντιδράσεων από τα δύο άλλα όργανα των ΑΕΙ, δηλαδή το Πρυτανικό Συμβούλιο και τη Σύγκλητο. 

Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν ότι υπάρχουν δύο σενάρια για την ανάδειξη του πρύτανη. Στο πρώτο, ο πρύτανης θα επιλέγεται από το Συμβούλιο, ενώ ο ίδιος θα γνωρίζει ότι θα έχει λιγότερες αρμοδιότητες σε σχέση με τον προκάτοχό του (άρα δεν θα αντιδράσει στο «ψαλίδισμα» του ρόλο του). Στις περισσότερες χώρες η πρυτανεία αποτελεί το εκτελεστικό όργανο του ΑΕΙ. Επίσης, υπάρχει εκτελεστικός διευθυντής.

Ωστόσο, υπάρχει και ο ισχυρός αντίλογος, καθώς ένας πρύτανης επιλεγμένος από το Συμβούλιο θα είναι περισσότερο εξαρτημένος από αυτό. Παράλληλα, δεν θα έχει την πολιτική νομιμοποίηση που θα απολάμβανε εάν τον εξέλεγε η πανεπιστημιακή κοινότητα, όπως τώρα. Αλλωστε, μια ιδιαίτερη παράμετρος είναι ότι οι εκλεγμένοι πρυτάνεις, με την πολιτική νομιμοποίηση που διαθέτουν τώρα, μπορούν να επηρεάσουν το κλίμα υπέρ ή κατά των Συμβουλίων. Το ίδιο συνέβη και την περίοδο μετά την ψήφιση του νόμου 4009 το 2011. Ετσι, εξετάζεται όχι μόνο οι πρυτάνεις να εκλέγονται, αλλά να δοθεί η δυνατότητα στους νυν πρυτάνεις να θέσουν εκ νέου υποψηφιότητα για τον πρυτανικό θώκο.