ΑΤΖΕΝΤΑ

Ματιές στον κόσμο

Φωτ. NADIA SHIRA COEHN / THE NEW YORK TIMES

ΡΩΜΗ
Η συλλογή Τορλόνια αποκαλύπτεται στον κόσμο

Γεγονός παγκόσμιας σημασίας είναι η έκθεση μέρους της φημισμένης συλλογής Τορλόνια, αποτελούμενης κυρίως από ρωμαϊκές αρχαιότητες, έπειτα από δεκαετίες που παρέμενε σε αφάνεια. Μια σειρά από ενέργειες επιτρέπουν τώρα σε 92 από τα 600 και πλέον γλυπτά της συλλογής να παρουσιαστούν στο κοινό, αποκατεστημένα (με χορηγία του οίκου Bulgari), ως αρχή μιας διεθνούς παρουσίασης με σταθμούς στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, την οποία, όμως, μεταθέτει για το μέλλον η πανδημία του κορωνοϊού. Η πρώτη παρουσίαση στη Ρώμη, πάντως, είναι γεγονός και η υποδοχή των έργων –στα μουσεία του Καπιτωλίου– προκαλεί την αφήγηση της ιστορίας αυτής της μυθικής συλλογής, η γένεση της οποίας προσδιορίζεται χρονικά στον 17ο αιώνα. Η συλλογή Τορλόνια, όπως είναι γνωστή στους ιστορικούς της τέχνης, περιλαμβάνει αγάλματα, προτομές, αγγεία και σαρκοφάγους της ρωμαϊκής περιόδου, υψηλότατης τέχνης, καθώς και λίγα αναγεννησιακά γλυπτά όπως το κεφάλι μιας κατσίκας από τον Μπερνίνι. Περισσότερο από τα ίδια τα εκθέματα, η παρουσίαση της μυθικής αυτής συλλογής εγείρει ενδιαφέροντα ζητήματα αισθητικής κυρίως σε σχέση με τον τρόπο που συγκροτήθηκαν οι ιδιωτικές συλλογές κατά τους πρόσφατους αιώνες. Εγείρονται επίσης θέματα πρόσβασης σε αυτούς τους θησαυρούς μέσα από τις μεγάλες οικογένειες και τους μεμονωμένους συλλέκτες, κυρίως πριν από την εθνογένεση του 19ου αιώνα, αλλά και αργότερα. Επισημαίνονται επίσης ενδιαφέρουσες πτυχές που αφορούν τις μεθόδους συντήρησης αρχαιοτήτων και τις εξελίξεις στην τεχνογνωσία. Ολα αυτά είναι οι παράλληλες αναγνώσεις μιας έκθεσης που περιβάλλεται, ούτως ή άλλως, με το μυστήριο της πολυετούς αφάνειας. Η ιστορία λέει πως το 1875 ιδρύθηκε ένα μουσείο από τον πρίγκιπα Αλεσάντρο Τορλόνια και τον πατέρα του κατά το πρότυπο των παλαιών μεγάλων οικογενειών. Οπως γράφουν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», σε εκτενές δημοσίευμα, η πρωτογενής γνώση των ειδικών για τη συλλογή αυτή προερχόταν από εκείνο τον κατάλογο του πρώτου μουσείου. Είχε εκδοθεί το 1884. Σταδιακά, η συλλογή φυλάχθηκε σε τρεις μεγάλους αποθηκευτικούς χώρους στη Ρώμη και το μυστήριο ενισχύθηκε. Οι επαφές των εκάστοτε ιταλικών κυβερνήσεων με την οικογένεια Τορλόνια δεν κατέληγαν πουθενά. Εξέλιξη σημειώθηκε μόλις το 2016, όταν υπεγράφη ένα μνημόνιο συνεργασίας ανάμεσα στους Τορλόνια, στην ιταλική κυβέρνηση και στο ίδρυμα που διαχειρίζεται τη συλλογή, και αποφασίστηκε έκθεση ενός αριθμού έργων. Τα περισσότερα προέρχονται από αγορές μέσα από εμπόρους έργων τέχνης και από ανασκαφές τον 19ο αιώνα σε εκτάσεις που ανήκαν στην  οικογένεια Τορλόνια.

ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ
Χρυσός Μπετόβεν

maties-ston-kosmo0

Ενα χρυσό γραμματόσημο αφιερωμένο στον Μπετόβεν κυκλοφόρησε από τα ταχυδρομεία του Αγίου Μαρτίνου στην Καραϊβική. Πρώην ολλανδική αποικία, ο Αγιος Μαρτίνος (που συνορεύει με τη «γαλλική» πλευρά του νησιού) δεν είναι από το 2010 μέρος των Ολλανδικών Αντιλλών αλλά τμήμα του βασιλείου της Ολλανδίας. Το νέο γραμματόσημο υιοθετεί την εκτυπωτική τεχνική σε χρυσό που είχαν ακολουθήσει τα ολλανδικά ταχυδρομεία για να τιμήσουν ξεχωριστές προσωπικότητες.

ΛΟΝΔΙΝΟ
Φιγούρες φαντασίας

maties-ston-kosmo1

Στην Tate Britain θα εγκαινιαστεί τον Νοέμβριο η έκθεση της 43χρονης εικαστικού Λινέτ Γιάντομ-Μποάκι, η οποία είναι γνωστή για τα πορτρέτα της και τις ανθρώπινες φιγούρες, όλα προϊόντα φαντασίας. Γεννημένη στο Λονδίνο, η καλλιτέχνις είναι βραβευμένη με το βραβείο Κάρνεγκι (2018) και το 2013 ήταν υποψήφια για το βραβείο Τέρνερ. Τα έργα της τα πλαισιώνει με δικούς της στίχους. «Γράφω για όσα δεν μπορώ να ζωγραφίσω», λέει. Και το αντίθετο.

ΕΠΕΤΕΙΟΣ
Πελέ, 80 χρόνια

maties-ston-kosmo2

Η ποδοσφαιρική καριέρα του Βραζιλιάνου Πελέ εντάσσεται πλέον στη χώρα του μύθου, της ποπ κουλτούρας και της λαϊκής φαντασίας. Σύμβολο της δεκαετίας του ’60 όταν μεσουρανούσε, ο Πελέ, 80 ετών πλέον, είναι συχνά αντικείμενο έμπνευσης. Για να τιμήσει την επέτειο, η γκαλερί Halcyon στη New Bond Street του Λονδίνου υπενθύμισε την προ πέντε ετών έκθεση με εικαστικά έργα εμπνευσμένα από τον Πελέ. Εργα του Γουόρχολ, φωτογραφίες, κολάζ, μεικτή τεχνική. 

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ
Βραβείο Hugo Boss

maties-ston-kosmo3

Μια έκθεση στο Γκούγκενχαϊμ της Νέας Υόρκης, την άνοιξη του 2021, και ποσό 100.000 δολαρίων συνοδεύουν το βραβείο Hugo Boss, που απονεμήθηκε στη φωτογράφο Ντιάνα Λόσον (Deana Lawson). Είναι η πρώτη φωτογράφος που τιμάται με αυτό το βραβείο, το οποίο συνήθως επιβραβεύει γλύπτες μνημειακών έργων και δημιουργούς βίντεο. Η Ντιάνα Λόσον είναι γνωστή για τις φωτογραφίες της, κυρίως πορτρέτα μαύρων ανδρών και γυναικών, σε φυσικό περιβάλλον ή προσωπικό χώρο.

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ
Νέο απόκτημα

maties-ston-kosmo4

Η Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον, συνεχίζοντας το πρόγραμμα αγορών, απέκτησε το έργο του νεοκλασικού Γάλλου ζωγράφου Αν-Λουί Ζιροντέ-Τριοζόν (1767-1824) με θέμα την αναχώρηση του Κοριολανού (1786). Είχε ζωγραφιστεί ως υποψήφιο για το περίφημο Βραβείο της Ρώμης της Βασιλικής Ακαδημίας. Ηταν ένα έργο γνωστό αλλά θεωρούμενο χαμένο έως ότου εμφανίστηκε πέρυσι σε δημοπρασία. Αποτελεί πλέον μέρος των συλλογών της διάσημης Πινακοθήκης.