ΘΕΑΤΡΟ

Λύση για το πολύπαθο Θεατρικό Μουσείο

Λύση για το πολύπαθο Θεατρικό Μουσείο

Αυτή τη φορά, ίσως, η λύση για το Θεατρικό Μουσείο είναι κοντά. Μετά 82 χρόνια από την ίδρυσή του και αρκετά χρόνια προβλημάτων και ψυχικής φθοράς των ανθρώπων του, το υπουργείο Πολιτισμού προτείνει να αγοράσει τη συλλογή του Κέντρου Μελέτης και Ερευνας του Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικό Μουσείο (ΚΜΕΕΘ-ΘΜ) στο ύψος των χρεών του. «Η βούληση είναι να τελειώσει η περιπέτεια του Θεατρικού Μουσείου», λέει στην «Κ» η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. 

«Πριν από δέκα ημέρες το θέμα συζητήθηκε σε τηλεδιάσκεψη με τον πρόεδρο Κ. Γεωργουσόπουλο και τον νομικό εκπρόσωπο του μουσείου, Φ. Νικολόπουλο. Προηγήθηκε το πόρισμα της Εταιρείας Ορκωτών Ελεγκτών, στους οποίους το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού ανέθεσε να αποτιμήσουν τα χρέη του Κέντρου Μελέτης και Ερευνας Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικού Μουσείου.

Σύμφωνα με την έκθεσή τους, το χρέος ανέρχεται στο 1.893.000 ευρώ. Στην τηλεδιάσκεψη ο κ. Νικολόπουλος μας είπε ότι οι εργαζόμενοι δεν θα διεκδικήσουν δεδουλευμένα ύψους 600.000 ευρώ, παρά μόνο την αποζημίωσή τους. Ετσι, το χρέος του Θ.Μ. μειώνεται στο 1.300.000 ευρώ. Επειδή το θέμα είναι νομικό, περιμένουμε από τον εκπρόσωπο του Θ.Μ. να κατατεθούν εγγράφως στο ΥΠΠΟΑ όλα τα σχετικά. Ο κ. Γεωργουσόπουλος ζήτησε να εξεταστούν κάποια νομικά σημεία από τον κ. Νικολόπουλο, ώστε να δούμε πώς θα προχωρήσουμε». 

Θυμίζουμε ότι το 2016, επί υπουργίας Αρ. Μπαλτά, χαρακτηρίστηκαν ως μνημεία το σύνολο των υφιστάμενων συλλογών του Κέντρου Μελέτης και Ερευνας Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικό Μουσείο (Αρχείο, Μουσείο, Βιβλιοθήκη), ενώ τον Φεβρουάριο του 2018, επί υπουργίας Λυδίας  Κονιόρδου, το υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε ότι ο χώρος που θα στεγάσει το Θεατρικό Μουσείο είναι το νεοκλασικό κτίριο της οδού Σταδίου 47, κληροδότημα Αλέξανδρου Σούτσου, το οποίο θα παραχωρηθεί, βάσει συμφωνίας, από την Εθνική Πινακοθήκη στο ΥΠΠΟΑ.

Το βασικό μας πρόβλημα, είχε πει στην «Κ» ο Σταμάτης Φασουλής τον Αύγουστο του 2019, «είναι να λυθούν οι οικονομικές εκκρεμότητες. Βαρίδια τα οποία οδηγούν μία φορά τον μήνα τον πρόεδρο του μουσείου Κ. Γεωργουσόπουλο στο εδώλιο του κατηγορουμένου για χρέη του μουσείου». Η στέγη παραμένει το δεύτερο «αγκάθι». Η κ. Μενδώνη τονίζει: «Θέλουμε να βοηθήσουμε». Και εξηγεί τη λύση που προτείνει το υπουργείο Πολιτισμού: «Επειδή υπάρχουν ασφαλιστικές και φορολογικές υποχρεώσεις του μουσείου, μισθώματα, αποδοχές προσωπικού κ.ά., με βάση την κήρυξη του 2016, το ΥΠΠΟΑ προτείνει να αγοράσει κατόπιν συμφωνίας τη συλλογή που ανήκει στο Θεατρικό Μουσείο (γιατί υπάρχει και τμήμα συλλογών που ανήκει στην Εταιρεία Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων) σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 27 του 3028 και έναντι αμοιβής η οποία θα είναι ίση με το σύνολο των φορολογικών και των ασφαλιστικών υποχρεώσεων του ΚΜΕΕΘ-ΘΜ». 

lysi-gia-to-polypatho-theatriko-moyseio0
Για το τριώροφο της Σταδίου 47, χαρακτηριστικό δείγμα όψιμου νεοκλασικισμού με πλούσιο μορφολογικό διάκοσμο, το ΥΠΠΟ θα διαθέσει 1.300.000 ευρώ για την εκπόνηση των μελετών αποκατάστασής του.

Το ΥΠΠΟΑ μπορεί να αγοράσει τη συλλογή και «θα προχωρήσουμε αμέσως από τη στιγμή που θα μας φέρουν όλα τα απαραίτητα στοιχεία». Το μουσείο, εφόσον εξοφλήσει τα χρέη του, θα προχωρήσει στην πώληση κάποιων από τα τρία υποθηκευμένα ακίνητά του για εξόφληση τυχόν άλλων χρεών, εφόσον χρειαστεί. Διαθέτει δύο διαμερίσματα στο Παγκράτι που του κληροδότησε υπάλληλός του τη δεκαετία του ’80 καθώς και μεζονέτα στο Πόρτο Ράφτη –ανταλλαγή με οικόπεδο– που άφησε η ηθοποιός Ολυμπία Παπαδούκα. 

«Οι έξι από τους οκτώ υπαλλήλους στείλαμε τις δηλώσεις μας στο υπουργείο ότι δεν διεκδικούμε δεδουλευμένα οκτώ ετών, παρά μόνο αποζημιώσεις απόλυσης. Απομένουν δύο ακόμη συνάδελφοί μας. Θα χαρώ ειλικρινά, όπως όλοι, να τελειώσει η μακροχρόνια περιπέτεια του Θεατρικού Μουσείου και να το δω επιτέλους να λειτουργεί», αναφέρει στην «Κ» ο ηθοποιός Γιώργος Δεπάστας, ο οποίος συνεχίζει να «τρέχει» εθελοντικά γι’ αυτό κάθε μέρα. Προσθέτει επίσης ότι, με τις 450.000 ευρώ που έδωσε επί υπουργίας της η Λ. Κονιόρδου, τακτοποιήθηκαν οφειλές του μουσείου στο ΙΚΑ, έγιναν καθαρισμοί και δύο απεντομώσεις στο υπόγειο της οδού Ακαδημίας 50. Οσο για τη Βιβλιοθήκη και τις πολύτιμες εκδόσεις που φυλάσσονται σε κούτες σε κτίριο της ΕΡΤ, «μπορεί εύκολα το υλικό αυτό να στηθεί προσωρινά σε κάποιο χώρο για να εξυπηρετήσει τους μελετητές».

Ο στάβλος του Σούτσου

Η στέγη είναι το δεύτερο ζήτημα που αντιμετωπίζει το ΥΠΠΟΑ. Η υπουργός Πολιτισμού θεωρεί σωστή την επιλογή της Λυδίας Κονιόρδου για το κτίριο της οδού Σταδίου 47, ιδιοκτησία της Εθνικής Πινακοθήκης. «Υιοθετώ την πρότασή της», σημειώνει η κ. Μενδώνη. «Ομως, αν είχαν ξεκινήσει από τότε οι μελέτες, σήμερα θα χρηματοδοτούσαμε το έργο. Το κτίριο είναι εξαιρετικό, αλλά σε άθλια κατάσταση – η πυρκαγιά το έκανε χειρότερο. Είναι άθλιο γιατί όλα αυτά τα χρόνια οι ενοικιαστές του, από το 1957, δημιούργησαν αυθαίρετα πατάρια και μεσοπατώματα για να εξυπηρετούν εμπορικές χρήσεις, διαλύοντας την αρχιτεκτονική του, η οποία ευτυχώς μπορεί να επανέλθει. Εμείς έχουμε περίπου 1.300.000 ευρώ για την εκπόνηση των μελετών αποκατάστασης του κτιρίου (έκτασης άνω 1.000 τ.μ.) στην αρχική του μορφή. Τώρα ξεκινάμε τη διαδικασία χρηματοδότησης των μελετών ωρίμανσης. Απαιτούνται οπωσδήποτε δύο χρόνια για την ολοκλήρωση μελετών και εν συνεχεία το έργο θα ενταχθεί σε ένα από τα προγράμματα, ώστε να υλοποιηθούν οι εργασίες αποκατάστασης. Την 1/1/2021 ξεκινάει η διαδικασία διαγωνισμού για τις μελέτες. Ανέλαβα την υποχρέωση να λύσω το θέμα και θα λυθεί διά των δυνάμεων του υπουργείου». 

Το τριώροφο της Σταδίου –χαρακτηριστικό δείγμα όψιμου νεοκλασικισμού, με πλούσιο μορφολογικό διάκοσμο, οικία Αλέξανδρου Σούτσου– διαθέτει και έξοδο στη Γ. Σταύρου. Η κ. Μενδώνη υπογραμμίζει ότι «θα πρέπει να γίνει οπωσδήποτε μια μελέτη βιωσιμότητας για να δούμε πώς θα διασφαλίζει το μουσείο μέρος των εσόδων του. Η δημιουργία πωλητηρίου είναι απαραίτητη και θα μπορούσε να δημιουργηθεί σε κτίριο επί της Γεωργίου Σταύρου, όπου στεγάζονταν η άμαξα και οι στάβλοι της οικογένειας. Στο πωλητήριο του μουσείου μπορούν να υπάρχουν πωλητέα είδη με μνήμες από μεγάλους ηθοποιούς του ελληνικού θεάτρου. Αναψυκτήριο δεν χρειάζεται, υπάρχουν ολόγυρα πολλά καφέ». 

Δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί αν το Θ.Μ. θα είναι ΝΠΔΔ ή ΝΠΙΔ, όμως «σε κάθε περίπτωση θα είναι μια οντότητα που θα διαχειρίζεται τη Βιβλιοθήκη και τις συλλογές». Η υπουργός δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο στέγασης των συλλογών σε κάποιο χώρο μέχρι να αποκατασταθεί το κτίριο της Σταδίου, εφόσον όμως η Διεύθυνση Συντήρησης εξετάσει το αρχειακό υλικό.

Πολύτιμο υλικό

Η συλλογή του Θεατρικού Μουσείου περιλαμβάνει υλικό θεατρικών παραστάσεων από τα προεπαναστατικά χρόνια έως το 2011. Οπως έχει πει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, είναι «το πιο σημαντικό εθνικό μουσείο θεάτρου της Ευρώπης» με 150.000 φωτογραφίες, 200.000 προγράμματα, 50.000 τόμους. Διαθέτει επίσης προσωπικά αντικείμενα ηθοποιών, συγγραφέων και σκηνοθετών, μακέτες, κοστούμια παραστάσεων, 18 καμαρίνια (Κατίνας Παξινού, Αλέξη Μινωτή, Μελίνας Μερκούρη, Δημήτρη Χορν, Κυβέλης, Μαρίκας Κοτοπούλη, Τζένης Καρέζη, Μάνου Κατράκη, Αλίκης Βουγιουκλάκη κ.ά.). Επίσης, παρτιτούρες του Καλομοίρη, τα αρχεία των Καρύδη-Φουκς, Δημήτρη Ροντήρη, Ελένης Παπαδάκη, Αδαμάντιου Λαιμού, μάσκες του Σικελιανού από τις πρώτες Δελφικές Γιορτές, ένα κοστούμι του Τσαρούχη από τους «Ορνιθες» που σκηνοθέτησε το 1959 ο Κουν, την παλιότερη αφίσα του 1876 του «Θεάτρου Ελληνικό Κωνσταντινουπόλεως – Θίασος Ταβουλάρη», επιστολή του Νικηταρά ως αστυνομικού του Ναυπλίου που ζητάει από τον υπουργό Εσωτερικών Παπαφλέσσα να μετατραπεί το τζαμί του Ναυπλίου σε θέατρο κ.ά.