ΒΙΒΛΙΟ

Το χρώμα της μετάφρασης

Το χρώμα της μετάφρασης

Το νέο έγινε γνωστό στην Ολλανδία την προηγούμενη εβδομάδα: οι εκδόσεις Meulenhoff ανακοίνωσαν ότι απέκτησαν τα μεταφραστικά δικαιώματα του ποιήματος «The hill we climb», που εκφώνησε η 22χρονη Αφροαμερικανίδα ποιήτρια Αμάντα Γκόρμαν στην ορκωμοσία του Τζο Μπάιντεν, και θα το εκδώσουν μαζί με την πρώτη της ποιητική συλλογή.

Η μετάφραση ανατέθηκε στον/στη συγγραφέα Μαριέκε Λούκας Ρίνεβελντ (που προσδιορίζεται ως μη δυαδικό άτομο, εξ ου και το διπλό άρθρο), κάτοχο του περυσινού λογοτεχνικού βραβείου International Booker για το μυθιστόρημα «The Discomfort of Evening», που δέχθηκε με χαρά το μεταφραστικό εγχείρημα: όπως δήλωσε σχετικά, «σε μια εποχή αυξανόμενης πόλωσης, η Αμάντα Γκόρμαν δείχνει με τη νεανική φωνή της τη δύναμη του προφορικού λόγου, τη δύναμη της συμφιλίωσης, τη δύναμη κάποιου που αντί να χαμηλώσει το βλέμμα, κοιτάζει προς το μέλλον». 

Θα περίμενε κανείς ότι η επιλογή του/της Ρίνεβελντ αντανακλούσε ταυτοτικά ζητήματα που δεν μπορούν να αγνοούνται για πολύ ακόμη και, επομένως, ήταν ιδανική για τη μετάφραση του έργου της Αφροαμερικανίδας Γκόρμαν. Ομως στην Ολλανδία υπήρξαν αντιδράσεις, και μάλιστα όχι από εκεί που θα περίμενε κανείς.

Η αφρικανικής καταγωγής δημοσιογράφος και ακτιβίστρια Τζάνις Ντέουλ χαρακτήρισε σε άρθρο της την επιλογή του/της Ρίνεβελντ ακατανόητη, εξηγώντας τη θέση της ως εξής: «Δεν έχω τίποτα με την επάρκεια του/της Ρίνεβελντ, γιατί όμως να μην επιλεγεί κάποιο πρόσωπο που –όπως και η Γκόρμαν– ασκεί την τέχνη του προφορικού λόγου, είναι νεαρό, θηλυκό και μαύρο χωρίς διάθεση απολογίας γι’ αυτό;».

Με την Τζάνις Ντέουλ συμφώνησαν αρκετοί, μέχρι που ο/η Ρίνεβελντ αποφάσισε να αποσυρθεί, αναγνωρίζοντας πως κάποιοι μπορεί να πληγώθηκαν από την εξέλιξη της υπόθεσης. Και ενώ μια μετάφραση πράγματι δεν συνιστά απλώς ένα ζήτημα φιλολογικό, το ενδιαφέρον είναι ότι η ίδια η Γκόρμαν, σύμφωνα τουλάχιστον με τις εκδόσεις Meulenhoff, είχε επιλέξει τον/τη Ρίνεβελντ για τη μετάφραση του έργου της στα ολλανδικά. Τελικά, οι εκδόσεις ανακοίνωσαν ότι θα λάβουν υπόψη τις επισημάνσεις που τους έγιναν και θα ακολουθήσουν ένα διαφορετικό δρόμο στη μετάφραση των ποιημάτων της Αμερικανίδας ποιήτριας, ενώ η Τζάνις Ντέουλ εξέφρασε τις ευχαριστίες της γι’ αυτήν την εξέλιξη.