ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Τα ναυάγια αποκτούν «πρόσωπο»

Δυστυχώς, ήταν από εκείνες τις φορές που η μοίρα των πλοίων ήταν τόσο ανατριχιαστικά δεμένη με τα ονόματά τους. Τα εξερευνητικά σκάφη «Ερεβος» (HMS Erebus) και «Τρόμος» (HMS Terror) απέπλευσαν το 1845 από το Γκρίνχαϊθ, μια μικρή πόλη στο Κεντ της νότιας Αγγλίας, με προορισμό την Αρκτική και στόχο να εντοπίσουν το βορειοδυτικό πέρασμα, που ενώνει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό. Καπετάνιος ήταν ο μπαρουτοκαπνισμένος αξιωματικός του βρετανικού ναυτικού και έμπειρος εξερευνητής του αρκτικού κύκλου σερ Τζον Φράνκλιν, ενώ τα δύο σκάφη είχαν συμμετάσχει σε αρκετές ναυμαχίες και εξερευνήσεις. Εξοπλισμένα με μαγνητικά όργανα μετρήσεων τελευταίας τεχνολογίας, τα πλοία είχαν πάρει εφόδια για τρία χρόνια: 14 τόνοι κρέας σε κονσέρβα, 400 κιλά σταφίδες, 2 τόνοι τουρσί και 2.000 βιβλία για το πλήρωμα των 129 ανδρών. Κανείς όμως δεν γύρισε ποτέ.

Στα στενά της Βικτόρια

Τρία χρόνια μετά την αναχώρησή τους και χωρίς να έχουν δώσει σημεία ζωής, το Ναυτικό έστειλε τα πρώτα διερευνητικά σκάφη για να εντοπίσουν κάποιο ίχνος τους ακολουθώντας τη διαδρομή του Φράνκλιν. Οπως αποδείχθηκε αργότερα, τα δύο πλοία «κόλλησαν» στον πάγο στα στενά της Βικτόρια, μιας θαλάσσιας περιοχής βόρεια του Καναδά. Οσοι άνδρες επιβίωσαν από την προσάραξη και το κρύο εγκατέλειψαν τα πλοία το 1848 σε μια πορεία δίχως τύχη πάνω στα παγωμένα εδάφη με προορισμό τον Καναδά. Ολοι χάθηκαν από την υποθερμία, την πείνα και τις αρρώστιες. Μέχρι τις μέρες μας, έχουν διοργανωθεί τουλάχιστον 90 αποστολές ψάχνοντας για τα ίχνη του πληρώματος και τα ερείπια των πλοίων και, κατά καιρούς, ερευνητές εντοπίζουν αντικείμενα και εξοπλισμό του πλοίου, αλλά και ανθρώπινα οστά. Τα οστά ωστόσο ήταν δύσκολο να ταυτοποιηθούν με τα ονόματα των νεκρών του πληρώματος.

Μέχρι σήμερα. Ερευνητές στο καναδικό Πανεπιστήμιο του Γουότερλου ταυτοποίησαν για πρώτη φορά το DNA οστών που ανακαλύφθηκαν από την αποστολή του 1845 με έναν από τους απογόνους του άτυχου ναυτικού, σύμφωνα με τους New York Times. Πρόκειται για τον αρχικελευστή Τζον Γκρέγκορι, που ήταν στο πλήρωμα του «Ερέβους», τα οστά του οποίου βρέθηκαν το 2013 στο νησί Κινγκ Γουίλιαμ, περίπου 80 χιλιόμετρα μακριά από το σημείο της προσάραξης των δύο πλοίων. Οι ερευνητές αναζητούσαν DNA πιθανών απογόνων του και τελικά το βρήκαν στο δείγμα που έδωσε ο 38χρονος Τζόναθαν Γκρέγκορι, ο οποίος ζει στο Πορτ Ελίζαμπεθ της Νότιας Αφρικής. Ο ίδιος, όπως είπε, γνώριζε για την ιστορία της οικογένειάς του, αλλά μέχρι την ταυτοποίηση του DNA όλα ήταν μια θεωρία. 

Οι ερευνητές μπόρεσαν να αναπαραστήσουν ακόμη και το πρόσωπο του άτυχου αρχικελευστή, ο οποίος θεωρούν πως πέθανε περίπου ένα μήνα αφότου εγκατέλειψε το πλοίο με τους συντρόφους του. Η ταυτοποίηση του DNA προσθέτει μια ψηφίδα γνώσης στο μεγάλο παζλ του θρυλικού ναυαγίου, οι ακριβείς συνθήκες του οποίου παραμένουν για τους ερευνητές ένα άλυτο μυστήριο.