ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ερμηνεύοντας τους «Διόσκουρους» του Υπερρεαλισμού

ermineyontas-toys-dioskoyroys-toy-yperrealismoy-561408454

Το έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Νίκου Εγγονόπουλου έχει μελετηθεί σε τέτοιο βαθμό, που ένα τριήμερο με ομιλίες για το «διπλό ταλέντο» τους (στην ποίηση και στη φωτογραφία ο πρώτος, στην ποίηση και στη ζωγραφική ο δεύτερος) ακούγεται σαν υπόθεση αυστηρά φιλολογική και εικαστική. Ωστόσο, το διαδικτυακό συνέδριο «Ο Αίγαγρος και ο Φοίνιξ», που διοργανώνουν από τις 24 έως τις 26 Ιουνίου το τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου και το τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, φιλοδοξεί να προσεγγίσει τους δύο εκπροσώπους του εγχώριου υπερρεαλισμού με νέους τρόπους. Μια ματιά στο πρόγραμμα αρκεί: «Σκέψεις για μια ποιητική της κάμερας στον Ανδρέα Εμπειρίκο» είναι το θέμα της ομιλίας της επίκουρης καθηγήτριας φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ιωάννας Ναούμ, ενώ ο μουσικός Θοδωρής Οικονόμου θα μιλήσει για τον «Καθαρό και ανήσυχο ήχο του Νίκου Εγγονόπουλου». 

Αντλώντας τον τίτλο του από τις αναζωογονητικές φιγούρες του αίγαγρου και του φοίνικα που εμφανίζονται στην ποίηση του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Νίκου Εγγονόπουλου αντίστοιχα, το συνέδριο βασίζεται και σε νέα επιστημονικά δεδομένα και ερμηνείες. Τα συνοψίζει ο Γιάννης Παπαθεοδώρου, αναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών και μέλος της οργανωτικής επιτροπής του συνεδρίου (μαζί με τις πανεπιστημιακούς Αννα-Μαρίνα Κατσιγιάννη και Αλεξάνδρα Σαμουήλ), ο οποίος λέει στην «Κ»: «Μέσα από τη συστηματική δουλειά του γιου του, του ιστορικού Λεωνίδα Εμπειρίκου, το λογοτεχνικό έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου εμπλουτίζεται διαρκώς με νέα ευρήματα από το αρχείο του. Οπως ο “Μέγας Ανατολικός” εκδόθηκε τη δεκαετία του ’90, έτσι και άλλα κείμενα έχουν έρθει στην επιφάνεια και το έργο του Εμπειρίκου δεν είναι αυτό που γνωρίζαμε κάποτε. Επίσης, μέσα από νέες προσεγγίσεις για τον Εγγονόπουλο, όπως εκείνη της Αλεξάνδρας Σαμουήλ, γνωρίζουμε ότι ο δημιουργός αντλεί πολλά στοιχεία από τον αποκρυφισμό, από αρχετυπικούς μύθους, από σύμβολα του ελευθεροτεκτονισμού ή από θρησκειολογικά σύμβολα άλλων πολιτισμών. Βλέπουμε καινούργια υποστρώματα, που προηγουμένως φαίνονταν κρυπτικά». 

Το συνέδριο για τους «διόσκουρους» του ελληνικού Υπερρεαλισμού, όπως τους χαρακτηρίζει ο Γιάννης Παπαθεοδώρου, θα είναι προσβάσιμο από τον σύνδεσμο philology.upatras.gr/events, ενώ θα επιχειρήσει και μια νέα προσέγγιση στην επιστήμη της φιλολογίας γενικά: «Οι νεοελληνικές σπουδές έχουν μια πλούσια παράδοση κειμενοκεντρικών αναγνώσεων», λέει ο Γιάννης Παπαθεοδώρου. «Βλέποντας όμως το λογοτεχνικό κείμενο περισσότερο σαν πολιτισμικό κείμενο, μπορούμε να εντοπίσουμε τις διασταυρώσεις της λογοτεχνίας με άλλες τέχνες και επιστήμες. Ενδεχομένως έτσι να ανανεωθούν, να διευρυνθούν οι νεοελληνικές σπουδές. Δεν είναι μόνο ο Εμπειρίκος και ο Εγγονόπουλος. Εχουμε ακόμα να δούμε πολλά».