ΑΠΟΨΗ

Ελλάς, Γαλλία, Γερμανία, Ευρώπη

ellas-gallia-germania-eyropi-561508447

Ανανεωμένη οπτική στην ανάγνωση της ελληνικής περίπτωσης στην ευρύτερη ευρωπαϊκή ιστορία φέρνει η έκθεση στο Λούβρο. Η ιδέα της γέννησης ή της κατασκευής του νέου ελληνικού κράτους στον μεταναπολέοντειο κόσμο ενισχύεται από το κάδρο της επετείου των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση, αλλά επί της ουσίας επαναδιατυπώνεται υπό το φως νέων ιεραρχήσεων. Η έκθεση στο Λούβρο εισάγει δύο ενδιαφέρουσες παραμέτρους. Πρώτον, ωθεί προς τα πίσω την αρχή του ελληνικού νεωτερικού πνεύματος, στα τέλη του 17ου αιώνα, του αιώνα των Επιστημών, επεκτείνοντας τον χρονικό ορίζοντα των ζυμώσεων για την ελληνική χειραφέτηση κατά έναν αιώνα περίπου. Μας θυμίζει, εμμέσως, το ζωγραφικό έργο του Jacques Carrey που βρίσκεται στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών. Είναι η επίσκεψη του μαρκησίου De Nointel, πρεσβευτή του Λουδοβίκου ΙΔ΄ στην Κωνσταντινούπολη, στην Αθήνα, λίγα χρόνια πριν από την καταστροφή του Παρθενώνα από τον Μοροζίνι. Αυτή η μοναδική όψη της Αθήνας θα μπορούσε να είναι και η εισαγωγή στην ανάγνωση της νεοελληνικής ταυτότητας που θα σφυρηλατηθεί σταδιακά και γύρω από το κλέος και το τραύμα του Παρθενώνα.

Αλλά η έκθεση στο Λούβρο έρχεται να μας μιλήσει και για τη σημασία του γαλλικού παράγοντα στη διαμόρφωση της νεωτερικότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη ως αντίπαλο δέος της γερμανικής επιρροής. Ως Ελληνες είμαστε εξοικειωμένοι με τη βαυαρική επιρροή και την πρώτη φάση του γερμανογενούς νεοκλασικισμού, αλλά η έκθεση στο Λούβρο ανελκύει σε ισότιμη βάση την επίδραση και του γαλλικού νεοκλασικού πνεύματος και όχι μόνο μέσα από τους ζωγράφους, τους φιλέλληνες και τους ποιητές. Είναι σαφής και ο γεωπολιτικός παράγων.

Η νεοελληνική ταυτότητα παρουσιάζεται τώρα εν μέρει καθαρή από στοιχεία οριενταλιστικά, εξωτικά και περιθωριακά ή ακόμη και μακριά από την επιρροή της πολιτισμικής υπεροψίας. Εχει ενδιαφέρον η σημασία που δίνεται στις εκδοχές της νεοελληνικής τέχνης, αλλά κυρίως έχει ενδιαφέρον η διασύνδεση με τους μηχανισμούς παγκοσμιοποίησης του 19ου αιώνα και του πρώιμου 20ού μέσα από το θεσμικό οικονομικό πλαίσιο των Διεθνών Εκθέσεων.