ΑΠΟΨΕΙΣ

Ραντεβού τον Σεπτέμβρη;

Η κεντρική τραπεζίτης των ΗΠΑ συνάντησε το κοινό της, έδειξε αισιόδοξη, «έδειξε» ψηλά, κι οι μετοχές σε όλο τον κόσμο ακολούθησαν το σήμα της. Η τακτική ενημέρωση της Fed για τη νομισματική πολιτική δεν ήταν απλώς καθησυχαστική: Εστειλε τους περισσότερους χρηματιστηριακούς δείκτες σε νέα ρεκόρ κι αποπειράθηκε ένα «καλό κατευόδιο» για το καλοκαίρι. Η Fed προβλέπει πως η αμερικανική οικονομία θα σημειώσει ισχυρή ανάπτυξη μέχρι το τέλος του έτους. Η Τζάνετ Γέλεν δεν ανησυχεί για τον πληθωρισμό – που στην Αμερική ανεβαίνει πιέζοντας εξ ορισμού και τα επιτόκια προς τα πάνω. Στον σημερινό κόσμο που μια κεντρική τράπεζα βρίσκεται πάντα κοντά να συνδράμει, το ρίσκο χρεοκοπίας (του οφειλέτη σου) έχει ελαχιστοποιηθεί. Εχει αντικατασταθεί από το ρίσκο να αυξηθούν τα επιτόκια. Η Γέλεν είπε στις αγορές να αλλάξουν πλευρό και να συνεχίσουν το ευχάριστο όνειρο, τουλάχιστον μέχρι το 2015: Τα επιτόκια θα παραμείνουν χαμηλά.

Οι αμερικανικές νομισματικές αρχές δεν ανησυχούν ούτε για τη συστημική σταθερότητα. Δεν θεωρούν ότι το φθηνό χρήμα έχει δημιουργήσει επικίνδυνες φούσκες. Μεσοπρόθεσμα όμως τα προγνωστικά της Fed δεν είναι τόσο θετικά: Το 2015 τα επιτόκια θα είναι χαμηλά, αλλά θα αυξάνονται. Οι επενδυτές όμως προτίμησαν να εστιάσουν στη δήλωση της Τζάνετ Γέλεν, αγνοώντας τα διαγράμματα των προγνωστικών.

Αλληλένδετη με την αυτοπεποίθηση για την αμερικανική οικονομία, είναι η νέα μείωση της μηνιαίας νομισματικής τόνωσης που παρέχει η Fed (QE) κατά άλλα 10 δισ. δολ., στα 35 δισ. Πρόκειται για φθηνά δανεικά που παίρνουν οι μεγάλοι παίκτες της αγοράς και τα διοχετεύουν στο σύστημα: βασικός αποδέκτης η Wall Street. Αυτό το εύκολο χρήμα από το 2009 ήταν που οδήγησε τις αγορές σε ψηλά ρεκόρ. Σήμερα, πρέπει να βρεθούν υποκατάστατα αυτής της ροής, καθώς μειώνεται. Πρέπει να αναζητηθούν άλλες δεξαμενές που θα τροφοδοτήσουν τη Wall Street στην ανοδική της πορεία. Σε περιόδους τόσο πρωτοφανείς όπως η σημερινή, καμιά κεντρική τράπεζα δεν έχει σίγουρες λύσεις. Η Fed δοκιμάζει, αξιολογεί, πειραματίζεται – στην αναζήτηση εναλλακτικών τονωτικών που θα υποκαταστήσουν το δικό της, αν χρειαστεί.

Η Ευρώπη επίσης προσπαθεί να «κλείσει σιγά-σιγά το μαγαζί για καλοκαίρι» με θετική νότα. Ο τελευταίος ευρωπαρίας των αγορών, η Κύπρος, επέστρεψε τυπικά με την πρώτη έκδοση ομολόγων. Οι αμφιβολίες για την ελληνική οικονομία υποβαθμίζονται και παραπέμπονται στις αξιολογήσεις στα τέλη του καλοκαιριού. Το κόστος δανεισμού για την περιφέρεια παραμένει σε χαμηλά επίπεδα ρεκόρ. Οι ανησυχίες για υπερθέρμανση της κτηματαγοράς σε χώρες του πυρήνα μπορούν να περιμένουν. Το άγχος για τα τραπεζικά στρες τεστ, επίσης.

Το μεσοπρόθεσμο σενάριο όμως, και εδώ, δεν είναι τόσο καλό. Παρά τα επενδυτικά κεφάλαια που δέχεται η Ευρωζώνη η οικονομία ασθμαίνει. Το διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι η ΕΚΤ θα πρέπει να ξεκινήσει ανάλογο πρόγραμμα QE με επιθετικές αγορές ομολόγων αν ο πληθωρισμός παραμείνει χαμηλά. Αρχές καλοκαιριού, οι επιτελείς της ΕΚΤ είναι εύκολο να συναινέσουν στη θεωρία. Η πράξη παραπέμπεται για αργότερα.

Ευρώπη και Αμερική στις αρχές του καλοκαιριού αναζητούν κι ακονίζουν εφεδρείες και διαφημίζουν την ψυχραιμία και την αισιοδοξία τους σε επενδυτές που θέλουν να πιστέψουν. Εξι χρόνια κρίσης έχουν τελειοποιήσει αντανακλαστικά, έχουν σφυρηλατήσει συνεργασίες, έχουν επινοήσει μέτρα – και μπλόφες. Εξι μήνες ώς το τέλος του έτους, όμως, εγκυμονούν κινδύνους που τα τελευταία χρόνια ήταν «άγνωστοι». Γεωπολιτικό κενό εξουσίας στην καρδιά της πετρελαιοφόρου Μέσης Ανατολής, τα τελευταία και πιο απρόβλεπτα επεισόδια της αργεντίνικης χρεοκοπίας, πιθανά ατυχήματα στην Ουκρανία και την Απω Ανατολή. Πάνω απ’όλα; Ενα πιο δυσλειτουργικό τρίγωνο Δύσης – Κίνας – Ρωσίας. Ακόμη κι αν το καλοκαίρι περάσει ήπια, το φθινόπωρο θα αρχίσει με βαρύ πρόγραμμα.