ΑΠΟΨΕΙΣ

Η μάχη για τον μεσαίο χώρο

Οι περισσότεροι από τους συνδαιτυμόνες, όπως τους παρατηρούσα, με μεγάλη άνεση και φυσικότητα θα τοποθετούσαν τον εαυτό τους στον μεσαίο χώρο. Κατά μία έννοια, οι περισσότεροι άνθρωποι σε μια εξελιγμένη κοινωνία αυτοπροσδιορίζονται μεσοαστοί, ασχέτως αν πληρούν τα χαρακτηριστικά αυτής της τάξης. Υπάρχει, όμως, ιστορικά, μια ωστική δύναμη από κάτω προς τα πάνω, με τον λεγόμενο μεσαίο χώρο να έχει συσπειρωτική δύναμη.

Οι συζητήσεις τις τελευταίες ημέρες, μετά τη θεαματική επανάκαμψη της Νέας Δημοκρατίας, αφορούν τη βιωσιμότητα της κυβέρνησης. Υπάρχουν οι βιαστικοί, οι ανυπόμονοι, οι συγκρατημένοι, οι επιφυλακτικοί. Ολοι, όμως, ενώνονται με ένα αδιόρατο νήμα νέας αισιοδοξίας. Ψηφοφόροι του «ναι» το περασμένο καλοκαίρι είχαν ενωθεί αναπάντεχα τότε, αλλά μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου αποθαρρύνθηκαν, βάρυναν και κράτησαν μεταξύ τους τις αποστάσεις.

Τώρα, ξαναβρίσκονται και πάλι. Είναι ο «μεσαίος χώρος» που ένα κομμάτι του διαδήλωσε την περασμένη Πέμπτη στο κέντρο της Αθήνας. Και είναι αυτός ο κοινωνικός χώρος που κάθε κόμμα εξουσίας θέλει να έχει κοντά του ή τουλάχιστον να αισθάνεται ότι μπορεί να κατακτήσει. Η πολυσυλλεκτικότητα του μεσαίου χώρου καθιστά το εγχείρημα δύσκολο, καθώς στις τάξεις του υπάρχει συμπυκνωμένη η κοινωνική και οικονομική ανθρωπογεωγραφία. Ωστόσο, οι διαφορές και η ποικιλία του μεσαίου χώρου τείνουν να παραμερίζονται καθώς υπάρχει η νέα συσπειρωτική δύναμη που προκαλείται από την αναγεννημένη Νέα Δημοκρατία. Αυτή η εξέλιξη, που μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα έχει προκαλέσει τριγμούς στο πολιτικό σκηνικό, είναι φυσικό να πυροδοτεί την αντεπίθεση της κυβέρνησης. Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε πετύχει στη διάρκεια του 2015 να πείσει ή να παρασύρει ένα τμήμα της μικροαστικής τάξης, που παραδοσιακά υποστήριζε το ΠΑΣΟΚ. Η Νέα Δημοκρατία είναι λογικό να ελπίζει ότι θα μπορεί σχετικά εύκολα να επαναφέρει στις τάξεις της ψηφοφόρους που είχαν ψηφίσει ΠΑΣΟΚ, Ποτάμι και Ενωση Κεντρώων. Και επίσης, να επαναφέρει στην κάλπη ένα ποσοστό όσων είχαν απόσχει. Αλλά το δύσκολο μέρος της αποστολής της είναι η διεμβόλιση της μικροαστικής πελατείας του ΣΥΡΙΖΑ και η διεύρυνση της βάσης της με πολίτες που μόλις πριν από ένα χρόνο δυσπιστούσαν. Οι μετακινήσεις στον μεσαίο χώρο είναι το νέο ζητούμενο.