ΚΟΣΜΟΣ

Το Κομπάνι απειλεί με χάος την Τουρκία

to-kompani-apeilei-me-chaos-tin-toyrkia-2050256

«Ο Ερντογάν βομβαρδίζει τους Κούρδους», ανακοινώνει μαυροντυμένος γενειοφόρος του ISIS. «Επιτέλους, αποκτήσαμε κι εμείς αεροπορία», απαντά άλλος γενειοφόρος σε μία γελοιογραφία που σατιρίζει τον ρόλο της Τουρκίας στον πόλεμο της Συρίας. Στην πραγματικότητα ο τουρκικός στρατός δεν έχει επέμβει στη Συρία, αλλά το χάος του συριακού εμφυλίου μεταδίδεται με όλο και περισσότερους τρόπους στη γειτονική χώρα, απειλώντας με αποσταθεροποίηση το κουρδικό μέτωπο στο εσωτερικό της Τουρκίας – σε μια στιγμή που η προοπτική ειρήνευσης ήταν χειροπιαστή.

Η χρήση, για πρώτη φορά μετά δύο χρόνια, F-16 και F-4 της τουρκικής αεροπορίας εναντίον θέσεων του ΡΚΚ στη νοτιοανατολική Τουρκία, τη Δευτέρα, έφερε την ειρηνευτική διαδικασία ανάμεσα στην παράταξη του Αμπντουλάχ Οτσαλάν και στην κυβέρνηση του Ταγίπ Ερντογάν στο χείλος της αβύσσου. Υστερα από μια σταθερή δεκαετή πορεία εξομάλυνσης, με την κουρδική γλώσσα να έχει βγει από την παρανομία και την κουρδική εκπαίδευση να βρίσκεται προ των πυλών, τα γεγονότα των τελευταίων ημερών θύμισαν τις αγριότερες στιγμές της κουρδικής εξέγερσης.

Αρματα μάχης έκαναν και πάλι την εμφάνισή τους στους δρόμους πόλεων της νοτιοανατολικής Τουρκίας, προκειμένου να καταπνίξουν τις διαδηλώσεις Κούρδων που διαμαρτύρονταν για την απάθεια της Αγκυρας μπροστά στην πολιορκία του Κομπάνι από τους τζιχαντιστές του ISIS – σε μια λυσσαλέα μάχη που ίσως κάποτε συμπεριληφθεί στην ανθολογία των θρύλων της κουρδικής εθνογένεσης.

Τουλάχιστον 40 άτομα έχασαν τη ζωή τους στις κινητοποιήσεις, καθώς εναντίον των Κούρδων διαδηλωτών δεν στράφηκαν μόνο τα όπλα της αστυνομίας, αλλά και τα μαχαίρια Τούρκων ισλαμιστών. Από το κελί του, ο Οτσαλάν έδωσε εντολή για ψυχραιμία, η οποία εισακούσθηκε και οι ταραχές σταμάτησαν.

Δεν είναι όμως σίγουρο αν η ασταθής ισορροπία θα διατηρηθεί και σε περίπτωση που οι υπερασπιστές του Κομπάνι ηττηθούν από τις ορδές του ISIS, οι οποίες, πριν ενταθούν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί στα μέσα της εβδομάδας, είχαν φθάσει να κατέχουν το 40% της πόλης.

Το Κομπάνι είναι το κεντρικό από τα τρία κουρδικά αυτόνομα κουρδικά «καντόνια» της Συρίας και η κατάληψή του από το «Ισλαμικό Κράτος» θα συνιστούσε σοβαρό πλήγμα για τις ελπίδες των Κούρδων να υλοποιήσουν κάποτε τους εθνικούς τους πόθους. Στο συνεχώς μεταβαλλόμενο τοπίο συμμαχιών του συριακού εμφυλίου, εκπρόσωποι του κόμματος PYD των Κούρδων της Συρίας συναντήθηκαν την περασμένη εβδομάδα, για πρώτη φορά, με υψηλόβαθμο αξιωματούχο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στο Παρίσι, από τον οποίο ζήτησαν ενεργή στήριξη.

Το αποτέλεσμα ήταν να εξαπολύσουν τα αμερικανικά αεροσκάφη 53 βομβαρδισμούς εναντίον τζιχαντιστών σε τρεις ημέρες, με τους Κούρδους να υποδεικνύουν τους στόχους, βοηθώντας στην ανακατάληψη χαμένου εδάφους. Αντίστοιχη συνάντηση στις αρχές Οκτωβρίου ανάμεσα σε εκπροσώπους του PYD και της τουρκικής κυβέρνησης είχε αποβεί άκαρπη, καθώς η Τουρκία αρνήθηκε να ανοίξει τα σύνορά της για την τροφοδοσία των πολιορκημένων με τρόφιμα, φάρμακα και όπλα, αν οι Κούρδοι της Συρίας δεν δεσμεύονταν να απαρνηθούν την αυτονομία τους και να υλοποιήσουν την επιθυμία της Αγκυρας για «υγειονομική ζώνη» εντός της Συρίας.

Το πώς θα εξισορροπήσουν οι ΗΠΑ τη διστακτική αυτή σύμπραξη με τους Κούρδους της Συρίας και τη συμμαχία τους με την Τουρκία, που δυσφορεί με την ύπαρξη αυτόνομων κουρδικών περιοχών στα σύνορά της, είναι ένα ερώτημα.

Για τον Ταγίπ Ερντογάν, σημαντικός στόχος είναι να μην απαξιωθεί ο Οτσαλάν ως συνομιλητής, πράγμα που κινδυνεύει να συμβεί αν πέσει το Κομπάνι και εισακουσθούν οι ριζοσπαστικότεροι και νεότεροι Κούρδοι οπλαρχηγοί, που έχουν τη βάση τους στα βουνά Καντίλ. Οι θετικές αναφορές στον Οτσαλάν στα φιλοκυβερνητικά τουρκικά μέσα ενημέρωσης υποδεικνύουν ότι η τουρκική κυβέρνηση συνειδητοποιεί ότι μόνο ο Οτσαλάν μπορεί να επιβάλει στους Κούρδους την αυτοσυγκράτηση και τις παραχωρήσεις που προϋποθέτει η εκκολαπτόμενη ειρηνευτική συμφωνία.

Από την άλλη, ο Τούρκος πρωθυπουργός έχει εγκλωβιστεί σε μία όλο και λιγότερο μετριοπαθή ρητορική, που, σύμφωνα με τον Τούρκο σχολιαστή Εμρέ Ουλσού, «ανοίγει τον δρόμο για την επέκταση της κοινωνικής βάσης του ριζοσπαστικού Ισλάμ στην Τουρκία». Ο Ερντογάν άφησε ανενόχλητους τους τζιχαντιστές να στρατολογούν απόκληρους στις φτωχογειτονιές της Αγκυρας και της Κωνσταντινούπολης και να χρησιμοποιούν το τουρκικό έδαφος για ανεφοδιασμό, και τώρα δρέπει τους καρπούς ενός ενισχυόμενου ακραίου ισλαμιστικού ρεύματος στο εσωτερικό της ίδιας του της χώρας. Την περασμένη εβδομάδα, υποστηρικτές του ISIS έφθασαν να σκορπίσουν τον τρόμο σε κοσμικούς φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης.

Οι επισημάνσεις του Ερντογάν προς τη Δύση ότι δεν πρέπει να ασκεί πιέσεις για συμμετοχή της Τουρκίας στη συμμαχία κατά του ΙSIS γιατί η χώρα του είναι ευάλωτη σε τρομοκρατικές επιθέσεις, μπορεί να αναγνωσθεί και ως παραδοχή του πόσο εδραιωμένοι είναι οι πυρήνες τζιχαντιστών στις τουρκικές πόλεις.