«ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΝΙΚΕΣ»

Τεκμήρια και απόηχος Μεγάλων Ιδεών

Τεκμήρια και απόηχος Μεγάλων Ιδεών

Η πρόκληση για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο δεν ήταν μικρή, αλλά μεγάλη, όπως και το ειδικό βάρος που κουβαλά η επέτειος των 2.500 ετών από τη Μάχη του Μαραθώνα και τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας που καθόρισαν την πορεία των Περσικών Πολέμων. 
Το ερώτημα ήταν απλό. Οταν τα τεκμήρια είναι λιγοστά, πώς μπορείς να παρουσιάσεις τα γεγονότα που άλλαξαν τη ροή της Ιστορίας και καθόρισαν τις ιδέες που θεμελίωσαν αυτό που γνωρίζουμε ως δυτικό πολιτισμό; 

Η νέα περιοδική έκθεση του αρχαιολογικού μουσείου «Οι Μεγάλες Νίκες – Στα όρια του μύθου και της Ιστορίας», που εγκαινιάστηκε χθες, υπό COVID-19 συνθήκες, δίνει μια καλή απάντηση. Η διαφορά είναι ότι η έκθεση δεν μένει μόνο στη «διδακτική» παράθεση των γεγονότων αλλά προχωρά και στην ερμηνεία των –επίκαιρων όσο ποτέ– μηνυμάτων των Περσικών Πολέμων, της ιδεολογικής, δηλαδή, αντιπαράθεσης μεταξύ δύο διαφορετικών κοσμοθεωριών με διακύβευμα την ελευθερία της δημοκρατίας, του λόγου και της έκφρασης.
«Οι βάσεις του νεοελληνικού, του ευρωπαϊκού και του δυτικού πολιτισμού, όπως τον γνωρίζουμε σήμερα, και η αναγνωρίσιμη ως κοινή πνευματική και ιδεολογική καταβολή και ταυτότητα των λαών που τον ενστερνίστηκαν και τον καλλιέργησαν περαιτέρω, στηρίζονται εν πολλοίς στα συμβολικά και ουσιαστικά θεμέλια που τέθηκαν ακριβώς πριν από 2.500 χρόνια με τις περιφανείς ελληνικές νίκες στα Περσικά», σημείωσε στον χαιρετισμό της η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Η έκθεση, που συνοδεύεται από κατάλογο 512 σελίδων, αποτελείται από οχτώ ενότητες και αναπτύσσεται σε τρεις αίθουσες. Οι έξι παρουσιάζουν 105 τεκμήρια από τη μάχη των Θερμοπυλών έως και τις Πλαταιές που συνοδεύονται από ψηφιακές προβολές, αλλά και ένα ομοίωμα αθηναϊκής τριήρους του 5ου αιώνα π.Χ. Ορισμένα από τα εκθέματα που παρουσιάζονται είναι οι πολεμικές εξαρτύσεις Ελλήνων και Περσών οπλιτών, αφιερώματα στους θεούς, όπως το κράνος του Μιλτιάδη, αιχμές βελών από το πεδίο της μάχης, επιγραφές, θραύσματα αγγείων με ίχνη καύσης από την πυρπόληση της Αθήνας, μορφές θεών και μυθικών ηρώων που συνεργάστηκαν για τη νίκη και η προτομή του Θεμιστοκλή από το Αρχαιολογικό Μουσείο της Οστιας. 

Στις δύο τελευταίες ενότητες παρουσιάζεται ο απόηχος των Περσικών Πολέμων στην τέχνη αλλά και η ιδεολογική τους σημασία. «Ηταν ένας ιδεολογικός αγώνας και μια νίκη της ελευθερίας, της δημοκρατίας και ενός τρόπου ζωής που ήταν διαφορετικός από τον δεσποτισμό της Ανατολής. Στην Αθήνα οι Πέρσες κατέστρεψαν τα πάντα αλλά άφησαν άθικτο και πήραν το σύνταγμα των Τυραννοκτόνων για να δείξουν ότι νίκησαν έναν δημοκρατικό λαό», μας λέει η διευθύντρια του μουσείου, Μαρία Λαγογιάννη, το οποίο επέστρεψε αργότερα στην Αθήνα από τον Μέγα Αλέξανδρο. Λόγω κορωνοϊού οι επισκέπτες του μουσείου θα πρέπει να οπλιστούν με υπομονή για να δουν την έκθεση. Ο επιτρεπόμενος αριθμός ατόμων στην πρώτη αίθουσα είναι εννέα και μέχρι να φτάσουμε στην τρίτη (και πιο μικρή) μειώνεται στα τρία και για αυτό και το μουσείο προσανατολίζεται στη δημιουργία μιας ψηφιακής περιήγησης.
 
«Οι Μεγάλες Νίκες», Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, 20/10-28/2/2021.