ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ανάσα στην υποβαθμισμένη Κυνόσουρα

anasa-stin-ypovathmismeni-kynosoyra-561375094

Η Κυνόσουρα είναι γνωστή κυρίως για δύο πράγματα: τον τύμβο της Σαλαμίνας και τα ναυπηγεία που συνυπάρχουν με τον αρχαιολογικό χώρο. Οσοι θέλουν να δουν το θέατρο της πασίγνωστης αρχαίας ναυμαχίας συνήθως ανεβαίνουν στην κορυφή του τύμβου και αντικρίζουν το μνημείο των Σαλαμινομάχων και τα κουφάρια σύγχρονων ναυαγισμένων πλοίων στον κόλπο της Σαλαμίνας. Μετά, συνήθως, αποχωρούν.

Το υποβαθμισμένο τοπίο της Κυνόσουρας θα πάρει μιαν ανάσα μετά την πρόσφατη ομόφωνη έγκριση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου για τη μελέτη αποκατάστασης και ανάδειξης των παλιών ναυτικών φυλακίων και του λατομείου της χερσονήσου. Πρόκειται για ένα σύμπλεγμα πέντε πετρόκτιστων κτιρίων, τριών παρατηρητηρίων, υδατόπυργου, φυλακίου και ενός φανού, που όλα μαζί βρίσκονται εγκαταλελειμμένα στη «μύτη» της Κυνόσουρας. Τα κτίρια φέρεται να κατασκευάστηκαν στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ η τσιμεντένια οχύρωση που τα περιβάλλει φαίνεται ότι προστέθηκε την περίοδο 1936-41. 

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ, η μελέτη προτείνει την αποκατάστασή τους και τη χρήση τους ως χώρων πολιτισμού, με τη δημιουργία ψηφιακών εφαρμογών για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, εκθέσεων και προσομοιώσεων για την ελληνική πολεμική ναυτική ιστορία. Σε ένα από τα κτίσματα προβλέπεται η δημιουργία ενός μικρού δημοτικού αναψυκτηρίου. Για το λατομείο, προτείνεται η δημιουργία ενός χώρου εκδηλώσεων με την κατασκευή αναβαθμίδων, μιας εξέδρας-παρατηρητηρίου προς τη θάλασσα, χώρου στάθμευσης και νέας προβλήτας.

Στο πλαίσιο της μελέτης εντάσσονται και η εξυγίανση του περιβάλλοντος χώρου, η επισκευή του δρόμου που οδηγεί στα κτίρια και η διάνοιξη μονοπατιών. Στην περιοχή συνήθως απορρίπτονται μπάζα και οικοδομικά υλικά.  

Αν και η Κυνόσουρα έχει χαρακτηριστεί αρχαιολογικός χώρος από το 1964 και έχουν οριστεί ζώνες προστασίας Α΄ (απαγόρευση δόμησης) και Β΄ (δόμησης υπό όρους), η περιοχή είναι υποβαθμισμένη εάν αναλογιστούμε την ιστορική της αξία. Ενα καθεστώς πολυνομίας έχει δημιουργήσει μιαν ιδιότυπη συγκατοίκηση του αρχαιολογικού χώρου και των ναυπηγείων και διαλυτηρίων πλοίων στην περιοχή. Το 2019 το ΚΑΣ, σε συζήτηση σχετικά με τη γνωμοδότηση για το Master Plan του ΟΛΠ, είχε ταχθεί κατά της ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης εντός αρχαιολογικών ζωνών Α΄ και Β΄ στην Κυνόσουρα και στα Αμπελάκια, και είχε ζητήσει να υπάρξει μέριμνα για την απομάκρυνση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων. Το 2020 δόθηκε νέα άδεια λειτουργίας σε διαλυτήριο πλοίων της περιοχής για 15 έτη.