ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Το επίτευγμα και το όνειδος

to-epiteygma-kai-to-oneidos-2130147

Δεν υπήρξε ιστοσελίδα που να μην το ανέφερε: ένας υπολογιστής, αφού ανέλυσε πλήθος έργων του Ρέμπραντ, δημιούργησε ένα νέο, πρωτότυπο έργο με την τεχνοτροπία του κορυφαίου ζωγράφου. Αποτέλεσμα της συνεργασίας ερευνητών της Microsoft, ενός πανεπιστημίου, δύο μουσείων και ενός χρηματοπιστωτικού οργανισμού, το πρόγραμμα ονομάστηκε «Ο επόμενος Ρέμπραντ». Το σωστότερο, βέβαια, θα ήταν να ονομαστεί «Ο επόμενος πλαστογράφος του Ρέμπραντ», αλλά ένας τέτοιος τίτλος μάλλον δεν θα άρεσε στους χορηγούς.

«Πώς θα μπορούσε ένας υπολογιστής να αναπαράγει την ανθρωπιά του πορτρέτου της ερωμένης του Ρέμπραντ, Χέντρικγε Στόφελς; Θα έπρεπε πρώτα να είχε κοιμηθεί μαζί της. Θα έπρεπε επίσης να είχε ζήσει την πανούκλα, τη φτώχεια, τα γηρατειά και όλες τις άλλες εμπειρίες που έκαναν τον Ρέμπραντ αυτό που ήταν και την τέχνη του εκείνο που ήταν», έγραψε ενοχλημένος ο Τζόναθαν Τζόουνς στην Guardian.

Το σκεπτόμουν παρατηρώντας ένα από τα έργα του Παύλου (Διονυσόπουλου) σε μία από τις σπάνιες εκθέσεις του, που συνεχίζεται έως την ερχόμενη Κυριακή στις εγκαταστάσεις της «Ελληνογερμανικής Αγωγής» στην Παλλήνη: φτιαγμένη από εκατοντάδες μικρά κομμένα χαρτιά που αντικαθιστούν το πινέλο και το σκαρπέλο, η θάλασσά του δεν έχει ίχνος του στερεότυπου γαλάζιου. Και όμως απλώνεται στο ταμπλό και σε μαγεύει, σαν να την παρακολουθείς από κάποιο νησιώτικο παράθυρο.

Δεν είναι το μόνο έργο του διάσημου ζωγράφου που μαρτυρά γιατί διακρίθηκε στη δεκαετία του ’60 ως ένας από τους εκπροσώπους του ευρωπαϊκού κινήματος του «νέου ρεαλισμού». Στην έκθεση μπορεί να δει κανείς και τις ευρωπαϊκές σημαίες που σχολίαζαν προφητικά την παγκοσμιοποίηση, κ.ά.

«Για να γίνεις καλύτερος, πρέπει να γίνεις όμοιος με τους άλλους. Για να γίνεις αλλιώτικος, πρέπει να απομακρυνθείς από τους άλλους και να βρεις τον εαυτό σου», είχε πει κάποτε ο Παύλος, εξηγώντας γιατί από τα νιάτα του διάλεξε το δεύτερο. Εξηγώντας, ίσως, και γιατί αυτό που είναι επίτευγμα για τη σύγχρονη τεχνολογία, η τέλεια αναπαραγωγή, μπορεί να είναι όνειδος για την τέχνη, δηλαδή τη δημιουργική, ακόμα και ατελή αυθεντικότητα.