ΒΙΒΛΙΟ

Αναζητώντας τη θηλυκή άγρια φύση

Η γυναίκα ως σύμβολο, φύλο, ενέργεια είναι ένα σύνθετο ον που, σε αντίθεση με τον άνδρα, ελάχιστα έχει μελετηθεί

anazitontas-ti-thilyki-agria-fysi

CLARISSA PINKOLA ESTES
Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους
μτφρ. Δέσποινα Παπαγιαννοπούλου
εκδ. Κέλευθος, σελ. 616

anazitontas-ti-thilyki-agria-fysi0Τη συγγραφέα τη γνώρισα μέσα από το προηγούμενο βιβλίο της «Ο χορός των μεγάλων μητέρων» που κυκλοφόρησε πριν από μερικά χρόνια, από τον ίδιο εκδοτικό οίκο. Σε αυτό το μικρό τότε βιβλιαράκι εντόπισα μερικά από τα στοιχεία του άφατου παρελθόντος μου, που είχα λησμονήσει ότι είχα ζήσει μεγαλώνοντας με έναν πιο παραδοσιακό τρόπο με γιαγιάδες και προγιαγιάδες στο σπίτι. Ο σύνδεσμος αυτός της ανατροφής που περνάει μέσα από γυναίκα σε γυναίκα, που διατρέχει έναν αιώνα, μέσα από ιστορίες, αφηγήσεις, οικογενειακά κειμήλια, παραμύθια, δημοτικά τραγούδια αλλά και προσευχές φαίνεται στη σημερινή κοινωνία της αυστηρής πυρηνικής οικογένειας ένα κατάλοιπο του παλιού κόσμου, που τίποτα πλέον δεν μας τον θυμίζει. Με ένα αίσθημα προσμονής πήρα στα χέρια μου το μεγάλο της έργο, σε όγκο και έρευνα, που κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό. 

Η Κλαρίσα Πίνκολα Εστές (γεννηθείσα το 1945) είναι Αμερικανίδα ποιήτρια, cantadora, γιουνγκιανή ψυχαναλύτρια ειδικευμένη στη μετατραυματική θεραπεία και ακτιβίστρια. Η καταγωγή της έλκει από παλιούς πολιτισμούς, άγριους και πληγωμένους, όχι μόνον από την πλευρά της Αμερικής, όπως είναι οι Ινδιάνοι ή το Μεξικό, αλλά και από την Ουγγαρία, τη Γερμανία, τη Βουλγαρία, τη Γιουγκοσλαβία, την Πολωνία, τη Σερβία, την Κροατία, τη Ρωσία κ.α. εκεί όπου βρίσκονται μέλη της ευρύτερης οικογένειάς της ή και φίλοι. Από μικρή άκουγε ιστορίες που αφηγούνταν οι άνθρωποι για μέρη, δάση, ζούγκλες, πολιτισμούς και ψυχές. Μέσα από τις σπουδές της, στην ψυχολογία κατά βάση, αλλά και στην εθνολογία, τη θρησκειολογία και την ανθρωπολογία, ήρθε σε επαφή με τον πυρήνα που συνδέει τους ανθρώπους, εν προκειμένω τις γυναίκες με την ψυχή τους. Το έργο της είναι πολυποίκιλο και σπάνιο από άποψη θεματολογίας, δεν εντάσσεται αμιγώς σε αυτό που συνηθίζει να θεωρεί ο δυτικός κόσμος επιστημονικό. Ακόμα και στην ψυχαναλυτική της πρακτική, παρότι μελέτησε το φροϊδικό έργο, ο Γιουνγκ είναι αυτός που τη γοητεύει και την καθοδηγεί με το έργο του. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 πρόσφερε μεγάλο θεραπευτικό έργο στους Αμερικανούς πληγέντες.

Στόχος της και σε αυτό το βιβλίο είναι η θεραπευτική δύναμη της ιστορίας. Οπως εκείνη ισχυρίζεται, οι ιστορίες θέτουν σε κίνηση την εσωτερική μας ζωή. Το βιβλίο εξιστορεί τους τρόπους της αρχετυπικής Αγριας Γυναίκας. Δεν αρκεί όμως κάποιος να το διαβάσει εγκεφαλικά, ίσα ίσα είναι ένα βιβλίο που δεν διαβάζεται και δεν πρέπει να διαβαστεί απνευστί. Είναι ένα έργο ζωής για τη συγγραφέα και ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπίζεται, ως οδηγός ζωής, στον οποίο οι αναγνώστες/αναγνώστριες επανέρχονται και στοχάζονται. Η δική της θέση είναι ότι η ψυχή της Αγριας Γυναίκας έχει εξαφανιστεί όπως έχει εξαφανιστεί και η άγρια ζωή. Η γυναίκα ως σύμβολο, φύλο, ενέργεια, θηλυκότητα είναι ένα σύνθετο ον που, σε αντίθεση με τον άνδρα, ελάχιστα έχει μελετηθεί. Από εκείνη έχουν υπάρξει παραδόσεις, δοξασίες, τελετουργικά που ο σύγχρονος κόσμος έχει απολέσει, συχνά έχει καταστρέψει, σίγουρα έχει υποτιμήσει. 

Τι συνιστά λοιπόν την Αγρια Γυναίκα; Οπως υποστηρίζει η Εστές, είναι η γυναικεία ψυχή και πολύ περισσότερα. Είναι η πηγή του θηλυκού στοιχείου, η ουσία των ενστίκτων, όλων των κόσμων, κρυφών και φανερών, είναι το θεμέλιο. Η μήτρα. Από αυτή την άγρια ψυχή όλες οι γυναίκες παίρνουμε ένα κύτταρο που λάμπει και που περιέχει τα ένστικτα και τις γνώσεις που είναι απαραίτητα για τη ζωή. Είναι αυτές οι βαθύτερες γνώσεις για την καθεμία που δεν τις βρίσκουμε ποτέ μέσα στα βιβλία και στα εγχειρίδια αλλά έχουν προκύψει μέσα σε όνειρα, φαντασιώσεις, μέσα στο σωματικό πόνο, στις αφηγήσεις μιας οικογένειας από γενιά σε γενιά. Η άγρια ψυχή είναι ένα στοιχείο που κάποτε υπήρξε σε όλα τα θηλυκά αυτού του κόσμου. Και υπάρχουν αποδείξεις για όσες διατηρούν αυτή την πλευρά τους, σίγουρα το συναντάμε στην ψυχοθεραπεία και στη δημιουργία. Κατ’ αρχάς μια γυναίκα που παραμένει άγρια, αλλά όχι ανεξέλεγκτη, σίγουρα είναι δημιουργική και αναβλύζουσα. Είναι ζωντανή, πέρα και πάνω από τα κοινωνικά στερεότυπα. Η σύνδεση μαζί της ατενίζει τον κόσμο μέσα από τα μάτια της διαίσθησης. 

Ιστορίες όπως «Η γυναίκα με τα χρυσαφένια μαλλιά», «Η άχειρος Κόρη», η «Γυναίκα Σκελετός«, «Η Γοργόνα», «Η Θέρμη«, «Η Βαυβώ» κ.ά. μας μεταφέρουν στον κόσμο του συλλογικού ασυνειδήτου και της διαχρονικής αναζήτησης των πολύπλευρων όψεων της θηλυκότητας. Η Κλαρίσα Πίνκολα Εστές μάς μεταφέρει από τα βάθη του χρόνου μια αίσθηση που έχουμε νιώσει στο βαθύ ψυχικό μας δέρμα: αυτή την άφατη χαρά της κραυγής όμοιας με λύκαινα κάθε φορά που γεννιέται μέσα μας η επιθυμία να αγαπήσουμε, να προστατέψουμε, να δημιουργήσουμε, να δοθούμε ψυχή τε και σώματι.