ΒΙΒΛΙΟ

Κ. Ταχτσής, ο καλύτερος φίλος της Αθήνας

k-tachtsis-o-kalyteros-filos-tis-athinas-2105261

Το «Τρίτο στεφάνι» έφτασε στα χέρια μου στα μέσα της δεκαετίας του ’90, όταν, από χρόνια, ο Κώστας Ταχτσής είχε πεθάνει. Η πρώτη ανάγνωση –ακολούθησαν πολλές άλλες– ήταν σαν ένα άλμπουμ φωτογραφιών για ένα κομμάτι αθηναϊκής ιστορίας. Η Αθήνα μετατράπηκε, εκείνη ακριβώς τη στιγμή, σε στόχο ενός εφήβου της επαρχίας. Hξερα, βεβαίως, ότι περιγράφει μία Αθήνα που δεν υπάρχει πια, αλλά γνώριζα καλά ότι, εφόσον η πόλη χτίστηκε στα θεμέλια που διάβαζα στο «Τρίτο στεφάνι», το παρόν της θα ήταν συναρπαστικό.

Αναζήτησα περισσότερα για τον Ταχτσή. Διάβασα, αργότερα, το «Η γιαγιά μου η Αθήνα» – ήταν σαν να είχε αναλάβει ο συγγραφέας το καθήκον να σε πείσει ότι η πρωτεύουσα είναι ο τόπος και ο τρόπος για να ζεις. Hταν εκεί που έλεγε –το παραθέτω νοηματικά– ότι αυτή είναι η Αθήνα, σου αρέσει δεν σου αρέσει. Και η Αθήνα είναι, όντως, αυτή. Αυτή που ο Ταχτσής αποθέωσε κάνοντας τα κτίρια και τους δρόμους της συνοδοιπόρους –και, άλλοτε, καταφύγια– των χαρακτήρων που έχτιζε στο έργο του. Το πάθος και τα πάθη των ηρώων του Ταχτσή, ο μεγεθυντικός φακός του συγγραφέα, αποκάλυπταν τον ωραίο κόσμο της ελληνικής πρωτεύουσας. Μακριά «από τη δικτατορία της φιλολογίας και της καλλιέπειας», όπως είχε πει ο Μένης Κουμανταρέας, συμβόλιζε, σχεδόν απόλυτα, την Αθήνα: η πόλη, μακριά από την κοινώς αποδεκτή ομορφιά, μπορεί να δημιουργήσει πάθος.

Ο Ταχτσής ποτέ δεν περιέγραψε κανένα όραμα για την πόλη· απλώς αποτύπωνε τον τρόπο της να υπάρχει, με αυτά που είχε το αστικό της σώμα. Το αστικό μυθιστόρημα του Κώστα Ταχτσή ήταν τα διόδια για να εισέλθεις σε μία Αθήνα που υπήρξε, να γευτείς μία Αθήνα που υπάρχει και να σχεδιάσεις τη ζωή σου με αυτό που έχεις. Η Αθήνα, στο πρόσωπό του, είχε βρει τον καλύτερό της φίλο. Οι Αθηναίοι, επίσης. Σαν χθες, λοιπόν, το 1927, γεννήθηκε ο συγγραφέας – αλλά στη Θεσσαλονίκη, αποδεικνύοντας ότι η πρωτεύουσα μπορεί ν’ αγαπηθεί απ’ όλους. Και πρέπει, κυρίως διότι μπορεί να γίνει το καταφύγιο της ομορφιάς που συχνά απαιτούμε από την πόλη.