ΑΠΟΨΕΙΣ

Σωστικό κάλυμμα, όχι προκάλυμμα

Απαγόρευση νυκτερινής κυκλοφορίας. Ισως το τελευταίο σκαλί πριν από το γενικευμένο lockdown. Ηδη ισχύει σε εννέα γαλλικές πόλεις, στο Βέλγιο, στη Λομβαρδία, στην Καμπανία, στη Σλοβενία, στην Τυνησία και αλλού. 

Ενας όρος με βαρύ ιστορικό φορτίο. Φέρνει στον νου τρόμο, διώξεις, πολέμους, κατοχές, εμφυλίους, δικτατορίες, πολιτικές ταραχές. Από την Ιρλανδία ώς την Ελλάδα και τη Μέση Ανατολή, από την Αφρική έως την αμερικανική δυτική ακτή. Σφραγισμένες πόρτες σπιτιών για την αποτροπή αντικαθεστωτικών συναντήσεων και συγκεντρώσεων, για την αποτροπή  διαμαρτυριών.

Ομως ο όρος, coprifuoco στα ιταλικά (κάλυψη φωτιάς), couvre-feu στα γαλλικά, curfew, μια παραφθορά του, στα αγγλικά, δεν είχε αρχικά καμιά σχέση με το αίμα και τη βία. Γεννήθηκε κατά τον ευρωπαϊκό Μεσαίωνα, ως μέτρο προφύλαξης από τις πυρκαγιές· ολόκληρες συνοικίες είχαν καταστραφεί εξαιτίας μιας σπίθας από την εστία στο κέντρο του ξύλινου σπιτιού. Μάλιστα είχε κατασκευαστεί και ειδικό κωνικό δοχείο με οπές, συνήθως από πηλό, που έφερε το ίδιο όνομα, για τη διατήρηση της καλυμμένης με στάχτη φωτιάς ώς το πρωί… Ο Βολταίρος αναφέρει ότι το χτύπημα της καμπάνας το βράδυ για την κάλυψη της φωτιάς ηχούσε σαν σειρήνα της Πυροσβεστικής σε όλο το βόρειο ημισφαίριο. Το πολύ διαδεδομένο μέτρο στη Γαλλία μεταφέρθηκε το 1035 στην Αγγλία από τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή και ίσχυσε με ιδιαίτερη αυστηρότητα. Σβήσιμο της φωτιάς, άρα συσκότιση, άρα λήξη δραστηριοτήτων. Το χτύπημα της καμπάνας θύμιζε σε όλους ότι ήταν ώρα να γυρίσουν σπίτι. Το κατήργησε ο γιος του Ερρίκος ο Α΄ το 1100, όμως η συνήθεια διατηρήθηκε ώς τον 19ο αι.

Εκτοτε το μέτρο εφαρμοζόταν σε κάθε κατάσταση απώλειας ελέγχου ή συναγερμού. Επιβλήθηκε σε υγειονομικές κρίσεις, π.χ. κατά την επιδημία πανώλης στο Μιλάνο το 1630 και στο Λονδίνο το 1665, αλλά και στις μέρες μας, κατά την επιδημία Εμπολα στη Σιέρα Λεόνε το 2015. Επιστρατεύτηκε σε ενεργειακές κρίσεις, π.χ. στη Βρετανία το 1918, όταν όλα τα εστιατόρια και τα κέντρα διασκέδασης υποχρεώθηκαν να σβήνουν τα φώτα τους στις 10.30 το βράδυ, ώστε να εξοικονομηθούν καύσιμα.

Σήμερα λαμβάνει σαφώς την έννοια του απλού κλεισίματος του διακόπτη εξαιτίας κορωνοϊού, μακριά από κάθε πρόθεση καταστολής. Ορισμένοι στη Γαλλία συνέδεσαν την απαγόρευση κυκλοφορίας με την εποχή των ναζί και τη στέρηση ελευθεριών. Ενα άκαιρο και καταστροφικό φρένο στις προσπάθειες ελέγχου της πανδημίας.