ΑΠΟΨΕΙΣ

Το τόξο της Δημοκρατίας

Τι θα σκεφτόταν ένας Αθηναίος του Χρυσού Αιώνα εάν μπορούσε να δει τον σημερινό δήμαρχο να παραδίδει, μέσω ψηφιακής σύνδεσης, το Βραβείο Δημοκρατίας των Αθηνών σε μια νέα γυναίκα από τη Μιανμάρ για τους αγώνες της υπέρ της καταπιεσμένης φυλής των Ροουίντζα, υπέρ της συμφιλίωσης και της Δημοκρατίας στην Ανατολική Ασία; Θα μπορούσε να διανοηθεί ότι το σύστημα διακυβέρνησης που γεννήθηκε εδώ πριν από 2.500 χρόνια θα ήταν τόσο ανθεκτικό, ότι θα εξελισσόταν τόσο, ώστε να αποτελεί ελπίδα για λαούς στην άλλη άκρη της Γης σήμερα; Αυτά τα ερωτήματα εγείρει η βράβευση της Wai Wai Nu από τον δήμαρχο Κώστα Μπακογιάννη, μέσα στο πλαίσιο του 9ου Athens Democracy Forum, το οποίο φέτος έχει θέμα «Ανθεκτικότητα και ανανέωση».

Η έννοια της Δημοκρατίας, η πραγματικότητά της και ο πόθος για αυτήν σχηματίζουν ένα τόξο από την αρχαία Αθήνα σε κάθε γωνιά της Γης, διαπερνώντας τα εμπόδια του χρόνου, της γεωγραφίας και των ανθρώπινων παθών. Η Δημοκρατία ξεχωρίζει από άλλες αξίες και αρετές επειδή δεν είναι κάτι το αφηρημένο: βασίζεται εξ ολοκλήρου στην αποφασιστικότητα ανθρώπων να την εδραιώσουν, να την προστατεύσουν, να συμμετάσχουν στην εξέλιξη και στην επιβίωσή της. Δεν εξαρτάται από την πίστη σε κάτι άυλο, όπως η θρησκεία, αλλά στο να καταλάβουμε ότι είναι μοναδικός μηχανισμός για την εύρυθμη και δίκαιη λειτουργία μιας κοινωνίας. Θεμέλιό της είναι η ισότητα, «κινητήριος δύναμη» ο πόθος για δικαιοσύνη, ώστε ο μεγαλύτερος δυνατός αριθμός μελών της κοινωνίας να συμμετέχει. Να μοιράζονται όλοι προνόμια και ευθύνες, να είναι όλοι ασφαλείς. Το «θεώρημα» αποδεικνύεται καθημερινώς: όταν ένα μέρος της κοινωνίας καταπιέζεται, όλη δηλητηριάζεται και, αργά ή γρήγορα, οδηγείται στη βία, στη δυστυχία, στην κυριαρχία της αδικίας.

Από την εφαρμογή της στον κλειστό κύκλο ελεύθερων ανδρών της αρχαίας Αθήνας έως τον πόθο λαών στη Μιανμάρ, στο Αφγανιστάν και σε τόσες άλλες χώρες, γνωρίζουμε ότι η Δημοκρατία είναι εύθραυστη, απαιτητική, ενίοτε επικίνδυνη, αλλά και ανθεκτική. Η αντοχή της βασίζεται στην ευελιξία. Οταν άνδρες και γυναίκες, και τα μέλη κάθε ομάδας, συμμετέχουν, η κοινωνία εξελίσσεται (σχετικώς) ομαλά και δίκαια. Το τόξο της Δημοκρατίας βασίζεται στους ανθρώπους που την ποθούν και την υπηρετούν, προς όφελος όλων.