ΑΠΟΨΕΙΣ

Προσαρμογή στην κρίση

Τον 19ο αιώνα, όταν οι Τούρκοι τσιφλικάδες της Θεσσαλίας έφευγαν από την περιοχή, καθώς απελευθερωνόταν από τον ελληνικό στρατό, προβληματίζονταν για τον τρόπο που θα μεταφέρουν την περιουσία τους στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Είχαν τη δυνατότητα να πωλήσουν τα χωράφια τους στους Ελληνες πρώην δουλοπάροικους που είχαν αποκτήσει χρήματα και ήθελαν να γίνουν ιδιοκτήτες γης. Δεν είχαν όμως τρόπο να μεταφέρουν τα χρήματα, σε διάφορα νομίσματα, στη «μητέρα πατρίδα» όπου πήγαιναν.

Η λύση που βρέθηκε, ήταν να αγοράζουν κοπάδια ζώων με τα χρήματα από την πώληση των χωραφιών και τα ζωντανά περνούσαν τα τότε -υποτυπώδη- σύνορα μεταφέροντας την περιουσία των πρώην τσιφλικάδων στα εδάφη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, λίγο πάνω από τη Θεσσαλία.

Με παρόμοια λογική πολλοί άνθρωποι τις προηγούμενες μέρες αγόραζαν ηλεκτρικές συσκευές και αυτοκίνητα, προκειμένου να μειώσουν τις καταθέσεις τους και να διατηρήσουν την αγοραστική τους αξία, ενώ οι πλέον «προχωρημένοι» σκοπεύουν να πωλήσουν τα αυτοκίνητα στις γειτονικές χώρες…

Η εβδομάδα που άλλαξε την ελληνική οικονομία και κοινωνία θα θεωρείται αυτή που πέρασε, μόλις ξεκαθαρίσουν οι επιπτώσεις. Είναι βέβαιον ότι θα υπάρχουν σημαντικές επιπτώσεις στη λειτουργία της ελληνικής αγοράς, καθώς πολλές επιχειρήσεις θα αναγκαστούν να προσαρμοστούν βίαια στις εξελίξεις, ενώ συνήθειες και πρακτικές πολλών δεκαετιών θα αλλάξουν.

Οι έκτακτες περιστάσεις που προκλήθηκαν εξαιτίας της τραπεζικής αργίας έφεραν στην επιφάνεια προβλήματα λειτουργίας πολλών εταιρειών, αλλά η επαναλειτουργία των τραπεζών, όποτε κι αν γίνει, πιθανότατα θα αποκαλύψει περισσότερα προβλήματα. Πολλές εταιρείες, κυρίως μικρές και μεσαίες, δεν θα συνεχίσουν τη λειτουργία τους υπό συνθήκες περιορισμού πωλήσεων, απουσίας τραπεζικής χρηματοδότησης αλλά και ελέγχου στην κίνηση κεφαλαίων (capital control).

Αυτό που τώρα χρειάζεται είναι η δυνατότητα να μαζευτούν γρήγορα «τα σπασμένα» προκειμένου να μετριαστούν οι επιπτώσεις. Τίποτα όμως δεν δείχνει ότι υπάρχει ανάλογη ετοιμότητα. Οπως πάντα, οι λύσεις θα έρθουν με τη φυσική εξέλιξη των πραγμάτων. Αργά και σταδιακά. Πρώτα θα αποκατασταθεί η ρευστότητα όποιων τραπεζών συνεχίσουν να λειτουργούν, ενώ κάποιες άλλες θα ενσωματωθούν σ’ αυτές. Μετά οι απαγορεύσεις στην κίνηση κεφαλαίων θα αίρονται σταδιακά, αυξάνοντας τα όρια ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων και τις συναλλαγές που θα είναι πλέον εκτός ελέγχου.

Η σταδιακή επαναφορά στην κανονικότητα θα έχει επιπτώσεις, καθώς θα γίνεται ταυτόχρονα με την επιβολή φόρων, ενώ το περιορισμένο διαθέσιμο εισόδημα θα πλήττει τις περισσότερες επιχειρήσεις.

Οσο ταχύτερα επανέλθει η οικονομία, τόσο λιγότερα θα είναι τα θύματα. Κρίσιμης σημασίας θα είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στις τράπεζες, αλλά και η σχετικά γρήγορη άρση των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων.

Το «εναλλακτικό» σενάριο επιστροφής στη δραχμή οδηγεί στην άμεση και πλήρη καταστροφή, αλλά και το «καλό» σενάριο θα έχει πολλές σημαντικές επιπτώσεις. Αλλωστε οι επιχειρήσεις μετά μια περίοδο πενταετούς ύφεσης έχουν εξαντλήσει πολλές δυνατότητες αντοχής και οι περισσότερες θα βρεθούν σε οριακό σημείο. Θα είναι η πλέον εντατική αναδιάρθρωση που έχει συμβεί ποτέ στην ελληνική οικονομία.