ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Μορίς Oμπστφελντ στην «Κ»: Η καραντίνα ωφελεί μεσοπρόθεσμα και την οικονομία

18574443

Τα πιο αποτελεσματικά μέτρα για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης δεν είναι άλλα από τα ίδια τα μέτρα για τον περιορισμό του ιού, ο οποίος ειδάλλως θα συνεχίσει να πλήττει την παγκόσμια αγορά έως ότου υπάρξει εμβόλιο. Την άποψη αυτή εκφράζει στην «Κ» ο καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας, τέως επικεφαλής οικονομολόγος στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, Μορίς Oμπστφελντ.

Ο ίδιος εκτιμά ότι είναι δυνατή η επιστροφή σε «πιο ανεκτά επίπεδα δραστηριότητας» έως τα μέσα του καλοκαιριού, υπογραμμίζει ότι αυτή η κρίση «θα μπορούσε να είναι χειρότερη» από την ύφεση του 2008 και σημειώνει ότι είναι προς τη σωστή κατεύθυνση η στήριξη της οικονομίας σε ΗΠΑ και Ευρώπη.

Για την Ελλάδα επικεντρώνεται στα δυνητικά οφέλη από τις ευρωπαϊκές ενισχύσεις, δεδομένου ότι η χώρα είναι «ευάλωτη σε πολλά μέτωπα», και εφιστά την προσοχή στο μεταναστευτικό. Ως προς τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, αναμένει από εδώ και στο εξής «μεγαλύτερη ανοχή σε ρυθμιστικό επίπεδο» διεθνώς.

Οσο για τις επιπτώσεις στην παγκοσμιοποίηση; «Σε αυτήν την κρίση, δεν υπήρξε μεγαλύτερη ασφάλεια στο σπίτι». Κατ’ επέκταση, δεν βλέπει λόγο για γενικό επαναπατρισμό επιχειρήσεων.

– Πώς θα περιγράφατε την ένταση της ύφεσης την οποία αναμένεται να προκαλέσει η κρίση του κορωνοϊού; Εχει νόημα να τη συγκρίνει κανείς με τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008;
– Δυνητικά, αυτή η κρίση θα μπορούσε να είναι χειρότερη από το 2008. Σε αντίθεση με εκείνη την κρίση, που προήλθε από το χρηματοπιστωτικό σύστημα, η τωρινή προέρχεται από ένα σοβαρό παγκόσμιο αρνητικό αποτέλεσμα στο πραγματικό ΑΕΠ, εξαιτίας του κορωνοϊού, με επιπτώσεις που απειλούν να κατακλύσουν και να αποσταθεροποιήσουν τον χρηματοπιστωτικό τομέα.

– Εχουν σήμερα οι κυβερνήσεις στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη τα μέσα να αντιμετωπίσουν την οικονομική κρίση με έναν αποτελεσματικό τρόπο; Πώς αξιολογείτε τα μέτρα που ήδη λαμβάνονται;
– Η πιο σημαντική και θεμελιώδης απάντηση στην κρίση είναι ο έλεγχος της εξάπλωσης της νόσου μέσω του εκτεταμένου ελέγχου, εντοπισμού και διαχωρισμού των μολυσμένων και των επαφών τους. Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη βρίσκονταν πίσω από την καμπύλη σε αυτό το επίπεδο, αλλά τώρα κάπως πλησιάζουν, με μεγαλύτερη επιτυχία σε κάποιες από τις ευρωπαϊκές χώρες. Οι παρεμβάσεις των κεντρικών τραπεζών ήταν σημαντικές, και τα δημοσιονομικά πακέτα διάσωσης ήταν επίσης απαραίτητα και πιθανώς θα χρειαστεί να επεκταθούν (όπως ήδη συμβαίνει στην Ιταλία).

– Κατά τη δική σας εκτίμηση, πόσο γρήγορα θα ανακάμψει η οικονομία; Πιο συγκεκριμένα, σε ποιον βαθμό οι δυτικές οικονομίες θα είναι σε θέση να επανέλθουν στο τρίτο τρίμηνο του έτους;
– Αν θα μπορούσαμε να περιορίσουμε δραστικά την εξάπλωση του ιού γρήγορα, και να θεσπίσουμε ένα σύστημα εκτεταμένου ελέγχου και εντοπισμού, τότε οι προοπτικές θα ήταν καλές για την επιστροφή σε πιο ανεκτά επίπεδα δραστηριότητας έως τα μέσα του καλοκαιριού. Ομως το χρονοδιάγραμμα αυτό εξαρτάται επίσης από τη συνέχιση των πολιτικών ισχυρής υποστήριξης, ώστε να διατηρήσουμε τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις σε δραστηριότητα, και επίσης να διασφαλίσουμε για τα νοικοκυριά βασικά τρόφιμα, στέγη, υπηρεσίες κοινής ωφελείας και υγειονομική περίθαλψη.

– Τα περιοριστικά μέτρα εξαιτίας του κορωνοϊού διαμορφώνουν μια πρωτόγνωρη κατάσταση σε παγκόσμιο επίπεδο, δυσχεραίνοντας τον συνδυασμό της προστασίας της δημόσιας υγείας με την προστασία της οικονομίας. Υπάρχει κάποιο χρονικό σημείο στο οποίο τα μέτρα καραντίνας θα προκαλούσαν ανεπανόρθωτη ζημία στην οικονομία;
– Εάν δεν προηγηθεί μια αποτελεσματική συγκράτηση του ιού –τουλάχιστον μέχρι να αποκτήσουμε καλύτερες θεραπείες και ιδίως ένα εμβόλιο– η οικονομία δεν θα ανακάμψει καλά, και αυτό θα έχει μακροπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις.

– Κατά τη γνώμη σας, αυτή η κρίση θα επηρεάσει την παγκοσμιοποίηση των αγορών με έναν αποφασιστικό τρόπο; Προς ποια κατεύθυνση;
– Νομίζω ότι οι επιχειρήσεις θα θελήσουν να διαφοροποιήσουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες ευρύτερα. Αλλά δεν βλέπω για ποιον λόγο ένας γενικός επαναπατρισμός των επιχειρήσεων θα αποτελούσε ξαφνικά ελκυστική επιλογή – σε αυτήν την κρίση, δεν υπήρξε μεγαλύτερη ασφάλεια στο σπίτι. Εκεί που πιστεύω ότι θα μπορούσε να υπάρξει μια μεγαλύτερη επίπτωση είναι στη διεθνή συνεργασία, ιδίως στον τομέα του εμπορίου – μερικές από τις δράσεις που οι χώρες ανέλαβαν σε αυτήν την κρίση, για παράδειγμα ο περιορισμός των εξαγωγών προστατευτικού υγειονομικού εξοπλισμού, ενδεχομένως θα αφήσουν μια πικρή κληρονομιά και καθιστούν τις χώρες περισσότερο επιρρεπείς σε εμπορικούς περιορισμούς.

– Τι θα σημαίνει η κρίση του κορωνοϊού για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και πώς θα πρέπει να αντιδράσουν οι τράπεζες που ήδη αντιμετώπιζαν ένα υψηλό απόθεμα NPLs;
– Αυτήν τη στιγμή δεν είναι η ώρα να λύσουμε το πρόβλημα των NPLs που παραμένει διαδεδομένο σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, επομένως, βραχυπρόθεσμα αναμένω μεγαλύτερη ανοχή σε ρυθμιστικό επίπεδο. Το βασικό σε αυτήν τη φάση θα είναι να διατηρηθούν οι επιχειρήσεις σε δραστηριότητα και οι εργαζόμενοι προσδεμένοι στις επιχειρήσεις.

– Η Ελλάδα μόλις είχε αρχίσει να ανακάμπτει και τώρα ο ιός αναμένεται να επηρεάσει σοβαρά τον τουρισμό της, μεταξύ άλλων. Ποια είναι η δική σας εκτίμηση για την ελληνική περίπτωση σε αυτήν τη νέα κρίση;
– Η Ελλάδα είναι ευάλωτη σε πολλά μέτωπα, όχι μόνο στον τουρισμό, αλλά και στη ναυτιλία. Ωστόσο, η κρίση σίγουρα δικαιολογεί μια κατ’ εξαίρεση προσπάθεια στήριξης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Προς το συμφέρον όχι μόνο της οικονομικής υγείας της Ε.Ε. αλλά και της μελλοντικής της αλληλεγγύης, ελπίζω ότι αυτό θα συμβεί. Σε αυτήν την περίπτωση, η Ελλάδα θα ωφεληθεί. Θα πρέπει επίσης να ανησυχούμε για τις πιθανές καταστροφικές συνέπειες αυτής της υγειονομικής κρίσης στις φτωχότερες χώρες στα νότια της Ευρώπης. Εάν η υγειονομική καταστροφή προξενήσει εξωτερικές μεταναστεύσεις, η Ελλάδα θα είναι και πάλι στην πρώτη γραμμή.