ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Διακοπή του ELA και «κούρεμα» των καταθέσεων

diakopi-toy-ela-kai-koyrema-ton-katatheseon-2091635

Μέσα στον ορυμαγδό των βαθιά παραπλανητικών δηλώσεων κυβερνητικών στελεχών και βουλευτών την περασμένη εβδομάδα, ξεχωρίζει η διαβεβαίωση ότι οι «καταθέσεις των πολιτών είναι ασφαλείς». Είναι κάτι το οποίο ανέφερε και ο ίδιος ο πρωθυπουργός στις διάγγελμά του την περασμένη Κυριακή, στο οποίο ανακοίνωσε την επιβολή ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων – και όχι μόνον.

Είναι, φυσικά, κάθε άλλο παρά εξασφαλισμένες οι καταθέσεις, όπως εξηγούν στην «Κ» τραπεζίτες, αξιωματούχοι και αναλυτές. Αντιθέτως, σε περίπτωση αρνητικής ψήφου την Κυριακή, θεωρείται πιθανό ότι θα κινδυνεύσουν κόποι μιας ζωής. Υστερα από ένα ΟΧΙ, θα ήταν δύσκολο έως αδύνατο για τον Μάριο Ντράγκι την ερχόμενη Τετάρτη, στην τακτική συνάντηση του διοικητικού συμβουλίου, να αντισταθεί στις πιέσεις για δραστικό «κούρεμα» των ενεχύρων του ELA. Στις 20 του μηνός, εάν η χώρα δεν πληρώσει τα 3,5 δισ. ευρώ που χρωστάει στην κεντρική τράπεζα, θα οδηγηθούμε στην πλήρη διακοπή του ELA.

Με το που διακοπεί, τα 89 δισ. ευρώ των οφειλών των τραπεζών στην Τράπεζα της Ελλάδος καθίστανται άμεσα απαιτητά. Αυτό σημαίνει ότι τα περίπου 125 δισ. του ενεργητικού των ελληνικών τραπεζών που έχουν δοθεί ως ενέχυρα για την παροχή ρευστότητας –ουσιαστικά το σύνολο των αξιόχρεων δανείων στο τραπεζικό σύστημα– θα περάσουν στην ιδιοκτησία της ΕΚΤ (τα δε 89 δισ. θα προστεθούν στο δημόσιο χρέος).

Οι ίδιες οι συστημικές τράπεζες θα κριθούν αφερέγγυες από τον Ενιαίο Μηχανισμό Εποπτείας (SSM) της ΕΚΤ, καθώς θα απομειωθούν τα περιουσιακά τους στοιχεία που συνδέονται με το ελληνικό Δημόσιο. Με τις καταθέσεις που τους έχουν απομείνει (περίπου 120 δισ. ευρώ) και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (που υπολογίζονται σήμερα σε 90 δισ. ευρώ και αναμένεται να αυξηθούν ραγδαία στις συνθήκες χάους μετά το «όχι»), θα περάσουν στην αρμοδιότητα του Ενιαίου Μηχανισμού Εκκαθάρισης (SRM), που θα αναλάβει την εκκαθάρισή τους.

Από τη διαδικασία αυτή θα προκύψει το ποσό που θα απαιτηθεί για να ανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες που θα απομείνουν, βασικός μέτοχος των οποίων θα είναι πλέον ο ESM (ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας). Το ποσό θα προκύψει από το bail-in μετόχων, ομολογιούχων και καταθετών, ανεξαρτήτως του ορίου των 100.000 ευρώ. Το μέγεθος του «κουρέματος» που θα υποστούν οι καταθέσεις θα εξαρτηθεί από το πόσα χρήματα θα ανακτηθούν από τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και από το αν θα επιτρέψει ο ΕSM τη χρήση μέρους ή του συνόλου των 10,9 δισ. ευρώ του ΤΧΣ που είχαν μείνει ανεκμετάλλευτα κατά τον προηγούμενο γύρο ανακεφαλαιοποίησης (απίθανο, δεδομένης της λήξης του προγράμματος, σε περίπτωση αρνητικής ψήφου). Χωρίς αυτήν την ένεση κεφαλαίων, το «κούρεμα» θα είναι συντριπτικό (ειδικοί μιλούν ώς και για πάνω από 50%, ενδεχομένως από το πρώτο ευρώ).

Oλα αυτά προϋποθέτουν μία ομιχλώδη κατάσταση όπου η κυβέρνηση θα προσπαθεί να επανεκκινήσει τις διαπραγματεύσεις. Υπάρχει και το ενδεχόμενο να κινηθεί άμεσα για τη δημιουργία εθνικού νομίσματος, με το οποίο θα επιχειρήσει να ανακεφαλαιοποιήσει τις τράπεζες. Σε αυτήν την περίπτωση, μπορεί ακόμα και να μην «κουρευτούν» οι καταθέσεις – θα υποτιμηθούν θεαματικά, ωστόσο, από τη μετατροπή τους σε δραχμές. Και ο υπερπληθωρισμός που θα ακολουθήσει, θα κατασπαράξει ό,τι έχει απομείνει από την αξία τους.

Εδώ που φτάσαμε, ούτε το «ναι» διασφαλίζει ότι οι καταθέσεις είναι ασφαλείς. Σύμφωνα με υψηλόβαθμο τραπεζικό στέλεχος, οι τράπεζες την περασμένη Κυριακή είχαν αποθέματα ρευστότητας ύψους 3,2 δισ. ευρώ. Με περίπου 5 εκατ. ενεργές κάρτες (και περισσότερες που εκδίδονταν κατεπειγόντως την περασμένη εβδομάδα), το όριο ανάληψης των 60 ευρώ μετά βίας θα επιτρέψει τα χρήματα να φτάσουν ώς την Κυριακή. Σε κάθε περίπτωση, ώς τις αρχές της επόμενης εβδομάδας, τα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας θα έχουν στεγνώσει τελείως – το ίδιο στέλεχος εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα 99% να μην ανοίξουν την Τρίτη.

Η παροχή ρευστότητας μέσω ELA, που θα επιτρέψει το άνοιγμα των τραπεζών και θα αποτρέψει την πτώχευσή τους, εξαρτάται από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και τις πολιτικές εξελίξεις που θα ακολουθήσουν. Eνα ΝΑΙ –και μία ταχεία σύναψη συμφωνίας μετά τις 5 Ιουλίου– είναι η μόνη ελπίδα να επιβιώσει το τραπεζικό σύστημα και να μην «κουρευτούν» (ή να «κουρευτούν» πολύ λιγότερο) οι καταθέσεις.